✅ 5. Sınıf Fen Bilimleri: Paragraf anlam Online Test

Güneş, Dünya'mıza en yakın yıldızdır. Küre şeklinde olup etrafına ısı ve ışık yayar. Güneş çok sıcak gazlardan oluşmuştur ve yüzey sıcaklığı yaklaşık 6000 santigrat derecedir. Güneş'ten yayılan bu enerji, Dünya'daki yaşamın devam etmesi için en temel kaynaktır.

Bu parçaya göre Güneş ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Gözümüzle göremediğimiz kadar küçük olan mikroskobik canlılar sadece mikroskop yardımıyla incelenebilir. Birçok insan bu canlıların yalnızca hastalıklara yol açtığını düşünür. Oysa sütten yoğurt ve peynir yapılmasında, üzüm suyundan sirke elde edilmesinde yararlı mikroskobik canlılar rol oynar. Bu canlılar olmasaydı besinlerin bu şekilde dönüştürülmesi mümkün olmazdı.

Bu parçadan çıkarılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Ay'ın yüzeyinde meteorların çarpması sonucu oluşan çukurlara krater denir. Ay'da Dünya'daki gibi kalın bir atmosfer tabakası yoktur. Atmosfer yok denecek kadar ince olduğu için Ay'da rüzgâr ve yağmur gibi hava olayları görülmez. Bu nedenle Ay yüzeyindeki ayak izleri ve kraterler rüzgârla silinmeden milyonlarca yıl boyunca bozulmadan kalabilir.

Bu metne göre Ay'da hava olaylarının görülmemesinin temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?

Kuvvetin büyüklüğünü ölçmek için dinamometre adı verilen araçlar kullanılır. Dinamometrelerin içinde esnek yaylar bulunur. Dinamometreye bir kuvvet uygulandığında ya da bir cisim asıldığında içindeki yay uzar. Uygulanan kuvvet ne kadar büyük olursa yayın uzama miktarı da o kadar fazla olur. Ancak her dinamometrenin ölçebileceği en fazla bir kuvvet değeri vardır; bu değer aşılırsa yayın esneklik özelliği bozulur.

Bu metne göre dinamometreler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Buharlaşma ve kaynama birbiriyle sıkça karıştırılan iki kavramdır. Buharlaşma sıvının yalnızca yüzeyinde gerçekleşir ve her sıcaklıkta meydana gelebilir. Örneğin ıslak çamaşırların kışın soğuk günlerde bile kuruması buharlaşma sayesindedir. Kaynama ise sıvının sadece yüzeyinde değil, her yerinde fokurdayarak gerçekleşir ve saf maddeler için belirli bir sıcaklıkta olur. Kaynama sırasında sıvının sıcaklığı değişmezken buharlaşma hızlı ya da yavaş şekilde devam edebilir.

Bu metne dayanılarak buharlaşma ve kaynama ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine varılabilir?

Işık doğrusal yollarla yayılan bir enerji türüdür. Işık ışınları bir engelle karşılaştığında maddenin türüne göre farklı davranışlar gösterir. Tahta, taş ve demir gibi ışığı hiç geçirmeyen opak maddelerin arkasında ışık ulaşamadığı için tam gölge adı verilen karanlık bölgeler oluşur. Cam ve su gibi saydam maddeler ise ışığı tamamen geçirdikleri için arkalarında belirgin bir gölge oluşturmazlar. Yağlı kâğıt ve buzlu cam gibi yarı saydam maddeler ise ışığı kısmen geçirir.

Bu parçaya göre bir cismin arkasında belirgin bir "tam gölge" oluşabilmesi için aşağıdaki şartlardan hangisi gereklidir?

Hareket eden cisimlerin temas ettiği yüzey arasında hareketi zorlaştıran ya da engelleyen kuvvete sürtünme kuvveti denir. Pürüzlü yüzeylerde sürtünme kuvveti fazla iken pürüzsüz ve kaygan yüzeylerde azdır. Günlük yaşamda bazen sürtünmeyi artırmak, bazen de azaltmak isteriz. Örneğin kışın karlı yollarda kaymamak için araba lastiklerine zincir takılması ya da ayakkabı tabanlarımızın tırtıklı yapılması sürtünmeyi artırmaya yöneliktir. Buna karşılık makinelerin dişlilerinin aşınmasını önlemek için yağlanması sürtünmeyi azaltmak amacıyla yapılır.

Parçadaki bilgilere göre aşağıdakilerden hangisi sürtünmeyi azaltmaya yönelik bir uygulamadır?

Bir bölgede yaşayan canlı türlerinin sayıca ve çeşitçe zenginliğine biyoçeşitlilik denir. Biyoçeşitlilik gezegenimizin dengesini korur ve insanlar için besin, ilaç gibi kaynaklar sağlar. Ancak sanayileşme, plansız kentleşme, aşırı avlanma ve doğal alanların tahrip edilmesi biyoçeşitliliği ciddi biçimde tehdit etmektedir. Doğal dengenin bozulması, bazı canlı türlerinin sayısının hızla azalmasına ve hatta nesillerinin tükenmesine yol açmaktadır. Bu nedenle doğal yaşam alanlarını korumak tüm insanların ortak görevidir.

Bu parçadan hareketle aşağıdakilerden hangisi biyoçeşitliliği olumsuz etkileyen faktörlerden biri olarak gösterilemez?

Basit bir elektrik devresinde pil, ampul, iletken tel ve anahtar bulunur. Bir fen bilimleri dersinde öğrenciler özdeş ampul ve piller kullanarak bir deney yaparlar. İlk devrede bir pil ve bir ampul varken ampulün normal bir parlaklıkta yandığı görülür. Öğrenciler ampul sayısını değiştirmeden devreye aynı özelliklere sahip ikinci bir pil daha bağladıklarında ampulün daha parlak yandığını gözlemlerler.

Yapılan bu deneye göre öğrencilerin ulaştığı doğru sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Katı maddeler ısı aldıklarında tanecikleri birbirinden uzaklaşır ve maddenin hacmi artar; bu olaya genleşme denir. Isı veren maddelerin ise hacmi küçülür; bu olaya da büzülme denir. Mühendisler demir yolu raylarını döşerken raylar arasına belirli miktarda boşluk bırakırlar. Eğer bu boşluklar bırakılmazsa yaz aylarında aşırı ısınan raylar genleşecek yer bulamaz, birbirini iterek bükülür ve tren kazalarına sebep olur. Kış aylarında ise soğuyan raylar büzülerek kısalır ve aradaki boşluk bir miktar genişler.

Bu parçadaki açıklamaya göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

Mantarlar uzun yıllar boyunca toprağa bağlı yaşadıkları için bitki olarak kabul edilmiştir. Ancak günümüzde bilim insanları mantarları bitkilerden tamamen ayrı bir canlı grubu olarak sınıflandırmaktadır. Çünkü bitkiler kendi besinlerini Güneş ışığı yardımıyla kendileri üretirken, mantarların klorofilleri yoktur ve kendi besinlerini üretemezler. Mantarlar, ihtiyaç duydukları besini ortamdaki organik atıkları (çürümüş yapraklar, hayvan ölüleri vb.) parçalayarak hazır olarak alırlar. Bu sayede doğadaki maddelerin geri dönüşümüne de büyük katkı sağlarlar.

Bu parçaya göre mantarlar hakkında;
I. Kendi besinini üretemeyip dışarıdan hazır aldığı için bitkilerden farklı bir grupta incelenirler.
II. Doğadaki atıkları parçalayarak madde döngüsüne katkıda bulunurlar.
III. Güneş ışığını kullanarak fotosentez yapma yetenekleri oldukça gelişmiştir.

ifadelerinden hangilerine ulaşılabilir?

Ay, hem kendi ekseni etrafında döner hem de Dünya'nın etrafında dolanır. İlginç olan şudur ki Ay'ın kendi ekseni etrafındaki bir tam dönüş süresi ile Dünya etrafındaki bir tam dolanım süresi birbirine eşittir (yaklaşık 27 gün). Bu eşitlik nedeniyle Dünya'dan gökyüzüne bakan bir gözlemci Ay'ın her zaman aynı yüzünü görür; arka yüzü Dünya'dan hiçbir zaman doğrudan görülemez. Ay'ın Dünya çevresindeki hareketi sırasında Güneş'ten aldığı ışığı yansıtan aydınlık bölgesinin Dünya'dan bakıldığında farklı şekillerde görülmesi ise "Ay'ın evreleri" olarak adlandırdığımız doğa olayını oluşturur.

Bu parçaya göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?