✅ 5. Sınıf Fen Bilimleri: Paragraf anlama Online Test

Güneş, Dünya'mıza en yakın yıldızdır. Küre şeklindedir ve sıcak gazlardan oluşur. Çevresine ısı ve ışık yayarak Dünya'daki yaşamın devam etmesini sağlar. Güneş o kadar büyüktür ki içine yaklaşık $ 1 $ milyon tane Dünya sığabilir. Ancak gökyüzüne baktığımızda Güneş'i küçük görmemizin sebebi, onun Dünya'dan çok uzakta olmasıdır.

Bu metne göre Güneş ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Ay, Dünya'nın tek doğal uydusudur. Ay hem kendi ekseni etrafında döner hem de Dünya'nın etrafında dolanır. Ay bir ışık kaynağı değildir, Güneş'ten aldığı ışığı yansıtır. Ay, Dünya etrafındaki dolanma hareketini yaparken Güneş'e göre konumu sürekli değişir. Bu durum, Ay'ın karanlık ve aydınlık bölgelerinin Dünya'dan farklı şekillerde görünmesine neden olur. Bu farklı görünümlere "Ay'ın evreleri" denir.

Metne göre Ay'ın evrelerinin oluşmasının temel sebebi nedir?

Bitkiler, doğadaki oksijen ve besin kaynağıdır. Bilim insanları bitkileri çiçekli ve çiçeksiz bitkiler olarak iki grupta inceler. Çiçeksiz bitkiler; kök, gövde ve yaprağa sahipken çiçekleri bulunmaz. Genellikle nemli yerlerde yaşarlar. Çiçekli bitkiler ise kök, gövde, yaprak ve çiçek kısımlarından oluşur. Çiçek, bitkinin üreme organıdır ve tohum oluşumunu sağlar. Elma, papatya ve gül çiçekli bitkilere örnektir.

Metne göre çiçekli bitkileri çiçeksiz bitkilerden ayıran en temel yapı aşağıdakilerden hangisidir?

Çevremizde gözle göremeyeceğimiz kadar küçük canlılar vardır. Bunlara mikroskobik canlılar denir. Bazı mikroskobik canlılar hastalıklara yol açarken, bazıları ise sütün yoğurda dönüşmesi veya turşu yapımı gibi süreçlerde görev alarak insanlara fayda sağlar. Mantarlar da benzer şekilde çeşitlilik gösterir. Küf mantarları besinleri bozarken, maya mantarları hamurun kabarmasını sağlar. Şapkalı mantarların bazı türleri besin olarak tüketilirken, bazıları ise zehirlidir.

Bu metinden hareketle aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

Bir öğrenci, özdeş bir oyuncak arabayı farklı zeminlerde hareket ettirmek için gereken kuvveti dinamometre ile ölçüyor. Mermer zeminde dinamometre $ 2 $ birim gösterirken, halı zeminde $ 5 $ birim gösteriyor. Toprak zeminde ise arabanın hareket etmesi için $ 8 $ birim kuvvet uygulanması gerekiyor. Öğrenci, yüzeyin pürüzlülüğü arttıkça sürtünme kuvvetinin de arttığını gözlemliyor.

Öğrencinin yaptığı bu deneye göre aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

Madde ısı aldığında veya ısı verdiğinde bir halden diğerine geçebilir. Katı bir maddenin ısı alarak sıvı hale geçmesine erime, sıvı bir maddenin ısı vererek katı hale geçmesine donma denir. Sıvıların ısı alarak gaz hale geçmesi buharlaşma, gazların ısı vererek sıvı hale geçmesi ise yoğuşmadır. Örneğin, kışın soğuk havalarda göllerin yüzeyinin buz tutması bir hal değişimi olayıdır.

Metinde verilen "göllerin yüzeyinin buz tutması" örneği hangi hal değişimine aittir?

Işık, kaynağından çıktıktan sonra her yöne ve doğrusal yollarla yayılır. Işık ışınları bir yüzeye çarptığında geldiği ortama geri dönmesine yansıma denir. Pürüzsüz ve parlak yüzeylerde (ayna, durgun su) ışık ışınları birbirine paralel olarak yansır; buna düzgün yansıma denir. Pürüzlü yüzeylerde (buruşuk folyo, dalgalı su) ise ışık ışınları farklı yönlere yansır; buna da dağınık yansıma denir. Düzgün yansımada net bir görüntü oluşurken, dağınık yansımada görüntü net değildir.

Buna göre net bir görüntü elde etmek isteyen bir kişi aşağıdaki yüzeylerden hangisini kullanmalıdır?

Biyoçeşitlilik, bir bölgedeki genlerin, türlerin ve ekosistemlerin bütünüdür. İnsan faaliyetleri biyoçeşitliliği olumsuz etkileyebilir. Ormanların tahrip edilmesi, aşırı avlanma, sanayi atıklarının sulara karışması ve küresel ısınma birçok canlı türünün neslinin tükenme tehlikesiyle karşı karşıya kalmasına neden olmuştur. Doğal yaşam alanları korunan bölgelerde biyoçeşitlilik daha zengindir.

Aşağıdakilerden hangisi biyoçeşitliliği korumak için alınabilecek bir önlem olamaz?

Bir araştırmacı, basit bir elektrik devresinde pil sayısının ampul parlaklığına etkisini incelemek istiyor. Bunun için iki farklı devre kuruyor. Birinci devrede $ 1 $ pil ve $ 1 $ ampul, ikinci devrede ise $ 2 $ pil ve $ 1 $ ampul kullanıyor. Her iki devrede de anahtarlar kapalı ve kablolar özdeştir. Deney sonucunda ikinci devredeki ampulün daha parlak yandığını gözlemliyor.

Bu deneyde araştırmacının bilerek değiştirdiği ve etkisini gözlemlediği "bağımsız değişken" aşağıdakilerden hangisidir?

Maddeler ısı aldığında hacimlerinin artmasına genleşme, ısı verdiğinde hacimlerinin azalmasına büzülme denir. Katı, sıvı ve gazlarda bu olaylar gözlemlenebilir. Örneğin; yazın elektrik tellerinin sarkması genleşme sonucudur. Kışın ise bu teller gerginleşir, bu da büzülme sonucudur. Tren rayları döşenirken aralarında boşluk bırakılmasının sebebi, yazın genleşen rayların birbirini sıkıştırıp eğilmesini önlemektir.

Metne göre tren rayları arasında boşluk bırakılmasının temel bilimsel gerekçesi nedir?