✅ 10. Sınıf Edebiyat: Ses bilgisi Online Test
✅ 10. Sınıf Edebiyat: Ses bilgisi Testi
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesi gerçekleşmiş bir sözcük vardır?
A) Olayı duyunca birden ağzı açık kaldı.B) Bugün derse yeni bir kitap getirdi.
C) Akşamüstü parka doğru yürüdük.
D) Sıranın üstündeki kalemleri topladı.
E) Arkadaşıyla kütüphanede buluşacakmış.
Sert ünsüzle (p, ç, t, k) biten bir sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde, sert ünsüzler yumuşayarak "b, c, d, g, ğ" seslerine dönüşür.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala örnek bir sözcük kullanılmıştır?
B) Yolda yürürken eski bir dostuna rastladı.
C) Okuduğu kitabı arkadaşına hediye etti.
D) Soğuk havada dışarı çıkmak istemedi.
E) Yavaşça kapıyı çalıp içeri girdi.
Türkçede sert ünsüzlerle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten sözcüklerden sonra "c, d, g" yumuşak ünsüzleriyle başlayan bir ek geldiğinde, ekin başındaki yumuşak ünsüzler sertleşerek "ç, t, k"ye dönüşür. Buna ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi) denir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz benzeşmesine örnek vardır?
B) Dün akşam sokakta garip bir ses duyduk.
C) Odasının duvarlarını maviye boyatmış.
D) Denizin kenarında uzun süre oturdu.
E) Yağmur yağınca herkes içeri kaçıştı.
Türkçede "a, e" düz-geniş ünlüleriyle biten fiillere "-yor" eki getirildiğinde, fiil sonundaki geniş ünlüler daralarak "ı, i, u, ü" seslerine dönüşür. Buna ünlü daralması denir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü daralması vardır?
B) Rüzgâr estikçe yapraklar dökülüyor.
C) Her sabah saat yedide uyanıyor.
D) Öğretmenimiz sorunun cevabını bekliyor.
E) Otobüs durağa doğru yavaşça yanaşıyor.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz türemesi (ikizleşme) gerçekleşmiştir?
A) Yazar, son kitabında kendi hayatını anlatmış.B) Küçük çocuk annesinin elini sıkıca tuttu.
C) Bahçedeki kurumuş dalları tek tek topladılar.
D) Sınav sonuçları açıklanınca çok sevindi.
E) Yaşanan bu haksızlığı asla kabul etmedi ve reddetti.
Sözcüklerin sonundaki ünsüz harflerin, kendilerinden sonra gelen ve ünlü harfle başlayan sözcüklerin ilk hecesine bağlanarak okunmasına ulama denir. Ancak sözcükler arasında herhangi bir noktama işareti varsa ulama yapılmaz.
Aşağıdaki dizelerin hangisinde ulama vardır?
B) Güneş batarken kızıllık kaplar ufku.
C) Dönülmez akşamın ufkundayız vakit çok geç.
D) Rüzgâr esiyor, yapraklar savruluyor.
E) Mavi gökyüzü kuşlarla dolup taştı.
Kıvrıla kıvrıla akar şu dere,
Sessizce fısıldar geçtiği yere.
Hissettiği sevgiyi saklayamaz hiç,
Gönlünü kaptırmış bir kere.
Bu dizelerde aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?
B) Ünsüz benzeşmesi
C) Ünsüz yumuşaması
D) Ünlü daralması
E) Ünsüz türemesi
Türkçede p, ç, t, k sesleriyle biten bazı tek heceli sözcükler ile yabancı dillerden dilimize giren bazı sözcükler, ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında ünsüz yumuşaması kuralına uymazlar. Buna ünsüz yumuşamasına aykırılık denir.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşamasına aykırı bir sözcük kullanılmıştır?
B) Çocuğun elindeki balonu rüzgâr birden uçurdu.
C) Ağacın gölgesinde oturup biraz dinlendiler.
D) Kitabın kapağını özenle kapladı.
E) Yemeğin tuzunu az koyduğu için tadı kalmamıştı.
"Zamanı iyi yönetemeyince elindeki büyük fırsatı kaybetti."
Bu cümledeki altı çizili sözcükte aşağıdaki ses olaylarından hangileri birlikte gerçekleşmiştir?
B) Ünlü daralması - Ünsüz benzeşmesi - Ulama
C) Ünlü düşmesi - Ünsüz yumuşaması - Ünsüz benzeşmesi
D) Ünsüz türemesi - Ünlü düşmesi - Ünlü daralması
E) Ünsüz yumuşaması - Ünsüz düşmesi - Ünlü türemesi
Türkçede ünlü ile biten bir sözcüğe ünlü ile başlayan bir ek getirildiğinde iki ünlü yan yana gelemeyeceği için araya "y, ş, s, n" kaynaştırma ünsüzlerinden biri girer.
Aşağıdaki altı çizili sözcüklerin hangisinde kaynaştırma ünsüzü kullanılmamıştır?
B) Sınav salona öğrenciler altışar kişilik gruplarla alındı.
C) Öğretmen, öğrencinin sorduğu sorusunu dikkatle dinledi.
D) Bu güzel kalemin bende kalmasını çok isterdim.
E) Olayın ayrıntılarını masaya yatırıp uzun uzun tartıştılar.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz düşmesi gerçekleşmiştir?
A) Büyük binanın arkasındaki geniş bahçeye toplandık.B) Soğuk kış gününde içtiği sıcacık çay içini ısıttı.
C) Çocuğun küçülen kıyafetlerini ihtiyaç sahiplerine verdiler.
D) Ağacın dalındaki yapraklar rüzgârda sallanıyordu.
E) Soruları çözerken hiç zorlanmadan sonuca ulaştı.
"Burnu kanayan çocuk, kıvrılan yolda ilerlerken arkadaşının şehre ulaştığını öğrendi."
Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi üç farklı sözcükte gerçekleşmiştir?
B) Ünlü düşmesi
C) Ünsüz benzeşmesi
D) Ünlü daralması
E) Ünsüz türemesi İnceleme: - "Burnu" -> burun-u (1. ünlü düşmesi) - "kıvrılan" -> kıvır-ılan (2. ünlü düşmesi) - "şehre" -> şehir-e (3. ünlü düşmesi) Tam 3 farklı sözcükte ünlü düşmesi var. Doğru cevap B seçeneğidir. [TEXT] "Burnu kanayan çocuk, kıvrılan yolda ilerlerken arkadaşının şehre ulaştığını öğrendi." Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi üç farklı sözcükte gerçekleşmiştir? [A] Ünsüz yumuşaması [B] Ünlü düşmesi [C] Ünsüz benzeşmesi [D] Ünlü daralması [E] Ünsüz türemesi
Fiillere getirilen "-yor" eki, fiil kök veya gövdesindeki "a, e" geniş ünlülerini daraltarak "ı, i, u, ü" seslerine dönüştürür. Ancak "a, e" ile bitmeyen fiillerde "-yor" ekinden önce gelen "ı, i, u, ü" sesleri yardımcı ünlüdür ve burada ünlü daralması gerçekleşmez.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisindeki fiilde ünlü daralması gerçekleşmiştir?
B) II. Arkadaşının geldiğini görünce yüzü gülüyor.
C) III. Yıllardır görmediği memleketini özlüyor.
D) IV. Yağmur yağınca durakta bekleyenler birikiyor.
E) V. Rüzgâr estikçe kuru yapraklar savruluyor.
Türkçede dudak ünsüzü olan "b" harfi, kendinden önce gelen diş ünsüzü "n" harfini "m" harfine dönüştürür. Buna dudak ünsüzlerinin benzeşmesi (n-m değişimi) denir. Ancak özel isimlerde (İstanbul, Safranbolu) ve birleşik sözcüklerde (sonbahar, binbaşı) bu kural uygulanmaz.
I. Pembeli kız elindeki saklambaç oyuncağını düşürdü.
II. İstanbul'a giden otobüs sonbaharda yola çıktı.
III. Tembel çocuk gün boyunca hiçbir iş yapmadı.
Bu kural ve verilen cümleler dikkate alındığında aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
B) II. cümledeki "İstanbul" sözcüğü özel isim olduğu için kural dışı kalmış ve "n" sesi "m"ye dönüşmemiştir.
C) II. cümledeki "sonbahar" sözcüğü birleşik sözcük olduğu için n-m değişimi gerçekleşmemiştir.
D) III. cümledeki "tembel" sözcüğü köken olarak "n" içerse de n-m değişimine örnek oluşturmaz.
E) "b" ünsüzünün etkisiyle "n" sesinin "m" sesine dönüşmesi bir ünsüz benzeşmesi türüdür.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/10-sinif-edebiyat-ses-bilgisi/testler