🎓 11. Sınıf
📚 11. Sınıf Coğrafya
💡 11. Sınıf Coğrafya: Su kaynakları Çözümlü Sorular
11. Sınıf Coğrafya: Su kaynakları Çözümlü Sorular
Soru 1:
💧 Yeryüzündeki su kaynaklarının dağılımı incelendiğinde, suyun çok büyük bir kısmının okyanuslarda ve denizlerde tuzlu su olarak yer aldığı görülür. Tatlı suların oranı ise oldukça düşüktür. Buna göre, yeryüzündeki toplam su potansiyeli içinde tatlı suların oranı yaklaşık olarak yüzde kaç civarındadır?
Çözüm:
Doğru cevaba ulaşmak için yeryüzü su bütçesini inceleyelim:
- ✅ Yeryüzündeki suların yaklaşık %97,5 kadarı okyanuslardaki tuzlu sulardan oluşur.
- 📌 Geriye kalan yaklaşık %2,5'luk kısım ise tatlı sulardan meydana gelir.
- 👉 Bu tatlı suların da büyük bölümü kutuplarda ve yeraltında saklıdır; kullanılabilir tatlı su oranı çok daha azdır.
Doğru Cevap: Yüzde 2,5 oranındadır.
Soru 2:
🏔️ Akarsuların aylık veya yıllık akım miktarlarında meydana gelen değişimlere o akarsuyun rejim düzeni denir. Türkiye'deki bazı akarsular düzenli rejime sahipken, birçoğu düzensiz rejime sahiptir. Karadeniz iklim bölgesindeki akarsuların rejiminin diğer bölgelere göre daha düzenli olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm:
Karadeniz bölgesindeki su kaynaklarının özelliklerini analiz edelim:
- 📌 Karadeniz ikliminde her mevsim yağış görülür. Kurak geçen belirgin bir kurak mevsim yoktur.
- 🌧️ Akarsuların beslenme kaynakları yıl içine dengeli bir şekilde dağıldığı için akım değerlerindeki dalgalanmalar azdır.
- 💡 Yağış rejiminin düzenli olması, doğrudan o bölgedeki akarsu rejimini de düzenli hale getirir.
Doğru Cevap: Yağışların yılın her mevsimine düzenli olarak dağılması.
Soru 3:
🚿 Günlük yaşamda evlerimizde kullandığımız şebeke sularının bir kısmı yer altı sularından (kuyulardan ve kaynaklardan) elde edilir. Özellikle kireçli olarak bilenen bu suların kaynatıldığında çaydanlık tabanında tortu (kalsiyum karbonat) biriktirdiği gözlemlenir. Bu durum yer altı sularının hangi özelliği hakkında doğrudan bilgi verir?
Çözüm:
Günlük hayattan su kaynakları analizi:
- 🔍 Yeraltı suları, yer altında hareket ederken çeşitli kayaçların (kalker, jips vb.) üzerinden geçer ve bu kayaçlardaki mineralleri bünyesinde çözer.
- 🧪 Su içerisinde çözünmüş mineral miktarının (özellikle kalsiyum ve magnezyum iyonlarının) fazla olması suyun sert olduğunu gösterir.
- ✅ Kaynatma sonucunda bu mineraller çökelerek tortu oluşturur.
Doğru Cevap: Yer altı sularının zengin mineral içerikli ve sert yapıda olması.
Soru 4:
🌍 Bir coğrafya öğretmeni dersinde Türkiye'deki havzaları anlatırken öğrencilerine şu soruyu yöneltmiştir: "Türkiye'nin bazı akarsuları sularını denizlere ulaştırırken, bazıları açık denizlere çıkamayarak kapalı havza oluşturur." Buna göre, Van Gölü çevresindeki kapalı havzanın oluşmasında temel etken aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm:
Yeni nesil havza analizi adımları:
- 📌 Kapalı havzaların oluşmasındaki en temel coğrafi faktör yer şekilleridir (çanaklaşma).
- 🏔️ Van Gölü ve çevresi, etrafı yüksek dağlarla çevrili çukurda yer alan tektonik ve volkanik setin oluştuğu bir alandır.
- 🌊 Bölgedeki akarsular, dışarıya su akıtacak bir boğaz veya vadi bulamadığı için sularını bir gölde toplar ve buharlaştırır.
Doğru Cevap: Yer şekillerinin çanak şeklinde olması ve dışarıya akarsu çıkışına izin vermemesi.
Soru 5:
🌋 Yer altı sularının yeryüzüne kendiliğinden çıktığı yerlere kaynak denir. Sıcaklık özelliklerine göre kaynaklar sıcak ve soğuk kaynaklar olarak ikiye ayrılır. Yıl boyunca suyun sıcaklığı değişmeyen ve genellikle kireçli olan soğuk su kaynağı türü aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm:
Kaynak türlerinin sınıflandırılması:
- 💧 Yeraltı suyunun geçirimsiz tabakalar arasında sıkışıp sondaj veya doğal yolla fışkırması artezyen kaynaktır.
- ⛰️ Yamaçlarda suyun yüzeye çıktığı yaygın soğuk kaynak türü vadi (yamaç) kaynağıdır.
- 🪨 Kalkerli arazilerde görülen, bol kireçli ve su miktarı ani değişen kaynak ise karstik (resif) kaynaktır.
Doğru Cevap: Karstik kaynaklar (dinamit veya voklüz).
Soru 6:
🌊 Dünya üzerindeki okyanus akıntıları iklimler üzerinde büyük etkiye sahiptir. Örneğin, Atlas Okyanusu'nda kuzeye doğru hareket eden Gulf Stream sıcak su akıntısı, kıyısından geçtiği Batı Avrupa ülkelerinin iklimini ılımanlaştırır. Bu akıntının Avrupa kıyılarındaki sıcaklık üzerindeki temel etkisi nedir?
Çözüm:
Okyanus akıntılarının iklim üzerindeki rolü:
- 🌡️ Ekvatoral bölgeden kutuplara doğru hareket eden sıcak su akıntıları, ulaştıkları kıyıların sıcaklığını aynı enlemdeki diğer yerlere göre arttırır.
- ❄️ Benzer şekilde bu akıntılar limanların yıl boyunca donmasını engeller ve yağış miktarını artırır.
- ✅ Gulf Stream, Kuzeybatı Avrupa kıyılarında (özellikle Norveç ve Britanya'da) denizlerin donmasını önleyerek ılıman bir okyanus iklimi yaşatır.
Doğru Cevap: Kıyı bölgelerinde sıcaklığı yükseltmesi ve ılımanlık sağlaması.
Soru 7:
⚡ Türkiye'nin su kaynaklarından enerji üretimi amacıyla yoğun olarak yararlanılmaktadır. Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki akarsular üzerinde kurulan barajlar (örneğin Keban ve Atatürk barajları) hem elektrik enerjisi üretir hem de sulama suyu sağlar. Bu bölgedeki akarsuların hidroelektrik potansiyelinin çok yüksek olmasının sebebi nedir?
Çözüm:
Günlük hayattan enerji ve su kaynakları ilişkisi:
- 🏔️ Doğu Anadolu Bölgesi, Türkiye'nin en yüksek ve en engebeli bölgesidir.
- ⚡ Hidroelektrik enerji üretimi için akarsuyun akış hızının (rejimi değil, hızı ve eğimi) ve düşey seviye farkının yüksek olması gerekir.
- 📈 Yüksek eğim ve engebe, akarsuların potansiyel enerjisini kinetik enerjiye dönüştürerek barajlar aracılığıyla elektrik üretilmesini sağlar.
Doğru Cevap: Yer şekillerinin dağlık ve engebeli, akarsuların akış eğiminin fazla olması.
Soru 8:
🏜️ Küresel iklim değişikliği ve kuraklık, dünyadaki tatlı su kaynaklarını tehdit eden en büyük unsurlardan biridir. Özellikle içme suyu havzalarının korunması için sulak alanların (sulak ekosistemlerin) yok olmaması gerekir. Sulak alanların korunmasının doğaya ve su döngüsüne sağladığı en önemli katkı aşağıdakilerden hangisidir?
[OSA]
Çözüm:
Yeni nesil çevre ve su kaynakları analizi:
- 🌱 Sulak alanlar (bataklıklar, deltalar, göller) doğal birer sünger görevi görerek fazla suları depolar ve kurak dönemlerde salar.
- 🔄 Su döngüsüne terleme (transpirasyon) ve buharlaşma yoluyla doğrudan katkı vererek yerel iklimi dengede tutar.
- 🧹 Aynı zamanda sudaki kirleticileri filtreleyerek su kalitesini artıran doğal arıtma tesisleridir.
Doğru Cevap: Su rejimini dengelemesi, su kalitesini artırması ve su döngüsüne katkı sunması.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/11-sinif-cografya-su-kaynaklari/sorular