🎓 5. Sınıf
📚 5. Sınıf Fen Bilimleri
💡 5. Sınıf Fen Bilimleri: 2016 Çözümlü Sorular
5. Sınıf Fen Bilimleri: 2016 Çözümlü Sorular
Soru 1:
Güneş, Dünya'mızın ısı ve ışık kaynağıdır. Güneş hakkında araştırma yapan bir öğrenci, Güneş'in yapısı ve özellikleri ile ilgili bazı bilgiler topluyor.
Buna göre, Güneş'in katmanlardan oluştuğunu ve şeklinin küreye benzediğini öğrenen bu öğrenci için, Güneş'in çapı, Dünya'nın çapının yaklaşık kaç katıdır?
Buna göre, Güneş'in katmanlardan oluştuğunu ve şeklinin küreye benzediğini öğrenen bu öğrenci için, Güneş'in çapı, Dünya'nın çapının yaklaşık kaç katıdır?
Çözüm:
Güneş ve Dünya'nın boyutlarını karşılaştırdığımızda şu bilgilere ulaşırız:
- Güneş, tıpkı Dünya gibi katmanlardan oluşur ve şekli küreye benzer.
- Güneş'in çapı, Dünya'nın çapının yaklaşık \( 109 \) katıdır.
- Bu durumu daha iyi kavramak için bir benzetme yaparsak; Güneş'i bir futbol topuna benzetirsek, Dünya bu topun yanındaki bir nohut tanesi kadar kalır.
Soru 2:
Gökyüzünü gözlemleyen Elif, Ay'ı gökyüzünde ters "D" harfi şeklinde görüyor.
Elif'in gözlemlediği bu ana evre hangisidir ve bu evreden yaklaşık kaç gün sonra tekrar Dolunay evresi görülür?
Elif'in gözlemlediği bu ana evre hangisidir ve bu evreden yaklaşık kaç gün sonra tekrar Dolunay evresi görülür?
Çözüm:
Ay'ın evrelerini ve aralarındaki süreleri inceleyelim:
- Ay'ın gökyüzünde ters "D" şeklinde göründüğü ana evre Son Dördün evresidir. (Düz "D" şeklindeki evre ise İlk Dördün'dür).
- Ay'ın ardışık iki ana evresi arasında geçen süre yaklaşık \( 7 \) gündür (1 hafta).
- Ay'ın ana evrelerinin sırası şu şekildedir:
Yeni Ay \( \rightarrow \) İlk Dördün \( \rightarrow \) Dolunay \( \rightarrow \) Son Dördün. - Son Dördün evresinden sonra sırasıyla Yeni Ay (\( 7 \) gün sonra), İlk Dördün (\( 14 \) gün sonra) ve en nihayetinde Dolunay (\( 21 \) gün sonra) evresi gerçekleşir.
Soru 3:
Sütten yoğurt yapılması, hamurun mayalanması veya turşu kurulması günlük hayatta sıkça karşılaştığımız olaylardır.
Annemizin mutfakta gerçekleştirdiği bu mayalanma olayları, çıplak gözle göremediğimiz hangi canlı sınıfının faaliyetleri sonucunda gerçekleşir?
Annemizin mutfakta gerçekleştirdiği bu mayalanma olayları, çıplak gözle göremediğimiz hangi canlı sınıfının faaliyetleri sonucunda gerçekleşir?
Çözüm:
Günlük yaşantımızda besinlerin dönüşümünde rol oynayan canlıları inceleyelim:
- Sütün yoğurda dönüşmesi, hamurun kabarması (mayalanması) ve turşu yapımı gibi olaylar mikroskobik canlılar (özellikle yararlı bakteriler ve maya mantarları) sayesinde gerçekleşir.
- Bu canlılar gözle görülemeyecek kadar küçük oldukları için ancak mikroskop yardımıyla fark edilebilirler.
- Her mikroskobik canlı zararlı değildir; yoğurt ve peynir yapımında rol oynayan bu canlılar insan yaşamı için oldukça faydalıdır.
Soru 4:
Bir dinamometrenin ucuna \( 10 \) Newton ağırlığında bir cisim asıldığında, dinamometrenin içindeki hassas yay \( 2 \) cm uzamaktadır.
Buna göre, aynı dinamometreye ağırlığı \( 25 \) Newton olan başka bir cisim asılırsa yaydaki uzama miktarı kaç cm olur? (Dinamometrenin esneklik sınırı aşılmamıştır).
Buna göre, aynı dinamometreye ağırlığı \( 25 \) Newton olan başka bir cisim asılırsa yaydaki uzama miktarı kaç cm olur? (Dinamometrenin esneklik sınırı aşılmamıştır).
Çözüm:
Dinamometrelerdeki uzama miktarı, asılan kuvvetin (ağırlığın) büyüklüğü ile doğru orantılıdır. Çözüm adımlarını uygulayalım:
- Öncelikle \( 1 \) cm uzama elde etmek için kaç Newton kuvvet uygulanması gerektiğini bulalım:
\( 10 \div 2 = 5 \) Newton kuvvet, yayda \( 1 \) cm uzamaya neden olur. - Bizden \( 25 \) Newton ağırlığındaki cismin ne kadar uzatacağı isteniyor.
- Toplam ağırlığı, \( 1 \) cm uzama için gereken kuvvete bölerek sonucu bulabiliriz:
Uzama miktarı = \( 25 \div 5 = 5 \) cm olarak hesaplanır.
Soru 5:
Saf bir katı madde laboratuvar ortamında düzenli olarak ısıtılıyor. Isıtma işlemi boyunca maddenin sıcaklığı belirli aralıklarla ölçülüyor. Maddenin sıcaklığının belirli bir süre boyunca \( 45 \) derece değerinde sabit kaldığı gözlemleniyor.
Bu deney ve gözlem sonucuna göre;
I. Madde \( 45 \) derece sıcaklıkta hâl değiştirmektedir.
II. Bu sabit sıcaklık süresince madde çevresine ısı vermektedir.
III. Maddenin tamamı eriyene kadar sıcaklığı değişmeden kalır.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Bu deney ve gözlem sonucuna göre;
I. Madde \( 45 \) derece sıcaklıkta hâl değiştirmektedir.
II. Bu sabit sıcaklık süresince madde çevresine ısı vermektedir.
III. Maddenin tamamı eriyene kadar sıcaklığı değişmeden kalır.
ifadelerinden hangileri doğrudur?
Çözüm:
Saf maddelerin hâl değişimi özelliklerini hatırlayalım:
- I. ifade doğrudur: Saf maddeler hâl değiştirirken sıcaklıkları sabit kalır. Maddenin sıcaklığı \( 45 \) derecede sabit kaldığına göre bu sıcaklık değerinde madde erimektedir (hâl değiştirmektedir).
- II. ifade yanlıştır: Katı bir madde erirken dışarıdan ısı alır. Çevresine ısı vermez.
- III. ifade doğrudur: Saf maddelerin erimesi süresince, katı haldeki maddenin tamamı sıvı hale geçene kadar sıcaklık sabit kalır.
Soru 6:
Sıcaklıkları farklı olan iki sıvı yalıtılmış bir kapta bir araya getiriliyor. Sıvılardan birincisinin sıcaklığı \( 70 \) derece, ikincisinin sıcaklığı ise \( 20 \) derecedir.
Bu iki sıvı arasında gerçekleşecek olan ısı alışverişi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
I. Isı akışı, sıcaklığı yüksek olan \( 70 \) derecelik sıvıdan \( 20 \) derecelik sıvıya doğrudur.
II. Sıvıların son sıcaklığı (denge sıcaklığı) \( 20 \) derece ile \( 70 \) derece arasında bir değer alır.
III. Isı alışverişi, sıvıların sıcaklıkları eşitlendiğinde sona erer.
Bu iki sıvı arasında gerçekleşecek olan ısı alışverişi ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangileri doğrudur?
I. Isı akışı, sıcaklığı yüksek olan \( 70 \) derecelik sıvıdan \( 20 \) derecelik sıvıya doğrudur.
II. Sıvıların son sıcaklığı (denge sıcaklığı) \( 20 \) derece ile \( 70 \) derece arasında bir değer alır.
III. Isı alışverişi, sıvıların sıcaklıkları eşitlendiğinde sona erer.
Çözüm:
Isı ve sıcaklık konularındaki temel kuralları uygulayalım:
- I. ifade doğrudur: Isı alışverişinde ısı akış yönü her zaman sıcaklığı yüksek olan maddeden sıcaklığı düşük olan maddeye doğrudur. Yani \( 70 \) dereceden \( 20 \) dereceye doğrudur.
- II. ifade doğrudur: Karışımın son sıcaklığı, karıştırılan maddelerin başlangıç sıcaklıklarının arasında bir değer olmak zorundadır. Yani son sıcaklık \( 20 \) dereceden büyük, \( 70 \) dereceden küçük olacaktır.
- III. ifade doğrudur: Maddeler arasında sıcaklık farkı kalmadığında, yani sıcaklıklar eşitlendiğinde ısı alışverişi durur.
Soru 7:
Pürüzsüz ve düzgün bir yansıtıcı yüzeye (düz aynaya) gönderilen bir ışık ışınının, yansıtıcı yüzeyle yaptığı açı \( 30 \) derecedir.
Buna göre, bu ışık ışınının yansıma açısı kaç derecedir? (Yüzey normalinin yüzeye dik çizilen ve yüzeyle \( 90 \) derecelik açı yapan hayali bir çizgi olduğunu unutmayınız).
Buna göre, bu ışık ışınının yansıma açısı kaç derecedir? (Yüzey normalinin yüzeye dik çizilen ve yüzeyle \( 90 \) derecelik açı yapan hayali bir çizgi olduğunu unutmayınız).
Çözüm:
Işığın yansıması kanunlarını adım adım uygulayarak çözelim:
- Yüzey normali, yansıtıcı yüzeyle dik yani \( 90 \) derecelik açı yapar.
- Gelen ışının yüzeyle yaptığı açı \( 30 \) derece olarak verilmiştir.
- Gelme Açısı: Gelen ışın ile yüzey normali arasındaki açıdır. Bu açıyı bulmak için normalin açısı olan \( 90 \) dereceden, ışının yüzeyle yaptığı açıyı çıkarırız:
Gelme Açısı = \( 90 - 30 = 60 \) derece. - Yansıma Kanunu: Gelme açısı her zaman yansıma açısına eşittir.
- Gelme açısı \( 60 \) derece olduğuna göre, yansıma açısı da \( 60 \) derece olmak zorundadır.
Soru 8:
Bir grup arkadaş piknik yapmak için gittikleri ormanlık alanda eğlendikten sonra çevreye plastik şişeler, cam bardak kırıkları ve yiyecek atıkları bırakarak oradan ayrılmışlardır.
Bu sorumsuz davranışın çevre ve ormandaki biyoçeşitlilik (canlı çeşitliliği) üzerinde yaratabileceği olumsuz sonuçları maddeler halinde açıklayınız.
Bu sorumsuz davranışın çevre ve ormandaki biyoçeşitlilik (canlı çeşitliliği) üzerinde yaratabileceği olumsuz sonuçları maddeler halinde açıklayınız.
Çözüm:
Doğaya bırakılan atıkların çevreye ve canlılara verdiği zararlar şu şekildedir:
- Orman Yangınları: Cam kırıkları, güneş ışınlarını bir mercek gibi tek bir noktaya odaklayarak kuru otların tutuşmasına ve büyük orman yangınlarına neden olabilir. Bu yangınlar ormandaki ağaçları ve hayvan yuvalarını yok eder.
- Zehirlenme ve Tıkanma: Plastik ve yiyecek atıkları, ormandaki vahşi hayvanlar tarafından yiyecek sanılarak tüketilebilir. Plastikler hayvanların sindirim sistemini tıkayarak ölümlerine yol açar.
- Toprak ve Su Kirliliği: Plastikler doğada yüzlerce yıl bozulmadan kalır. Yapılarındaki kimyasallar toprağa ve yağmur sularıyla yer altı su kaynaklarına karışarak bitki örtüsüne zarar verir ve biyoçeşitliliği azaltır.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/5-sinif-fen-bilimleri-2016/sorular