Kategorik veri ile çalışabilme veriye dayalı karar verebilme Konu Özeti

📊 Araştırma Soruları ve Veri Toplama

Bir konu hakkında bilgi edinmek, fikirleri öğrenmek veya bir durumu analiz etmek için sorular sorarız. Araştırma sorusu, tek bir kişiye değil, bir gruba sorulduğunda farklı cevaplar alınabilen sorulardır.

Önemli Kural: Bir sorunun "araştırma sorusu" olabilmesi için birden fazla kişiye sorulabilir olması ve farklı cevaplar içermesi gerekir.

• Araştırma Sorusu Örneği: "Sınıfımızdaki öğrencilerin en sevdiği meyve hangisidir?" (Bu soru farklı cevaplar alabilir.)
• Araştırma Sorusu Olmayan Örnek: "Okul müdürümüzün adı nedir?" (Bu sorunun tek bir cevabı vardır, araştırma sorusu değildir.)

📋 Verilerin Düzenlenmesi: Sıklık Tablosu ve Çetele Tablosu

Topladığımız verileri daha kolay incelemek için tablolar kullanırız. Verileri sayılarla ifade ettiğimiz tabloya sıklık tablosu, çizgilerle (çentik atarak) ifade ettiğimiz tabloya ise çetele tablosu denir.

Meyve	Çetele	Sıklık
Elma	||||	4
Muz	|||	3

📈 Sütun Grafiği

Verileri görselleştirmek ve veriler arasındaki farkı daha net görmek için sütun grafiği çizeriz. Sütun grafiğinde veriler dikdörtgen sütunlar şeklinde gösterilir.

• Yatay Eksen: Kategorilerin (Örn: Meyve isimleri) yazıldığı bölümdür.
• Dikey Eksen: Sayısal değerlerin (Örn: Kişi sayısı) yazıldığı bölümdür.

Bir sütun grafiği çizerken her sütunun genişliği aynı olmalı ve sütunlar arasındaki boşluklar eşit bırakılmalıdır.

💡 Veriye Dayalı Karar Verme

Topladığımız verileri tablo veya grafik üzerinde düzenledikten sonra bu verileri yorumlayarak kararlar verebiliriz. Veriye dayalı karar vermek, tahmin yürütmekten daha güvenilirdir.

Örnek Senaryo: Bir okul kantini, öğrencilerin en çok hangi içeceği sevdiğini belirlemek için bir anket yapmıştır. Sonuçlara göre en çok tercih edilen içecek "Ayran" çıkmıştır. Kantin işletmecisi, bu veriye dayanarak stoklarında en çok ayran bulundurmaya karar verir.

• Veri analizi sayesinde ihtiyaçlar belirlenir.
• Gereksiz harcamalar önlenir.
• Planlı ve mantıklı kararlar alınır.

Verileri incelerken en yüksek değere sahip olan kategoriye en çok tercih edilen, en düşük değere sahip olana ise en az tercih edilen denir. Bu karşılaştırmalar, karar verme sürecimizin temelini oluşturur.