💡 5. Sınıf Türkçe: Fiiller ve isimler Çözümlü Sorular
1
Çözümlü Soru
Kolay Seviye
Türkçede kelimeleri anlamlarına göre isimler ve fiiller olarak ikiye ayırabiliriz. Bir kelimenin fiil olup olmadığını anlamak için kelime köküne "-mek / -mak" (mastar eki) getiririz.
Aşağıdaki kelimelerden hangisi bir fiildir?
A) Masa B) Defter C) Koşmak D) Kalem
Çözüm ve Açıklama
Bir kelimenin fiil mi yoksa isim mi olduğunu anlamak için "-mek / -mak" testini uygularız:
Masa: Masa-mak (Anlamsız oluyor, bu yüzden İSİM).
Defter: Defter-mek (Anlamsız oluyor, bu yüzden İSİM).
Koş: Koş-mak (Anlamlı oluyor, bir hareket bildiriyor, bu yüzden FİİL).
Kalem: Kalem-mek (Anlamsız oluyor, bu yüzden İSİM).
✅ Doğru cevap C seçeneğidir. Koşmak kelimesi bir iş ve hareket bildirdiği için fiildir.
2
Çözümlü Soru
Orta Seviye
"Küçük kedi, bahçedeki ağacın altında uyuyor."
Yukarıdaki cümlede yer alan kelimelerin türlerini (isim veya fiil) belirleyiniz.
Çözüm ve Açıklama
Cümledeki kelimeleri tek tek inceleyelim:
Küçük: Bir varlığın özelliğini belirtir (İsim soylu).
Kedi: Bir canlı varlığın adıdır, "-mek" eki almaz (Kedi-mek olmaz). İSİM.
Bahçe: Bir yerin adıdır. İSİM.
Ağaç: Bir bitkinin adıdır. İSİM.
Alt: Bir yön/yer adıdır. İSİM.
Uyuyor: Kelimenin kökü "uyu"dur. "Uyu-mak" anlamlıdır ve bir durumu bildirir. FİİL.
📌 Bu cümlede \( 5 \) adet isim soylu kelime ve \( 1 \) adet fiil bulunmaktadır.
3
Çözümlü Soru
Orta Seviye
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili kelime bir fiil (eylem) değildir?
A) Akşam erkenden yattı. B) Yarın bize gelecek. C) Masanın üstünde bir kitap var. D) Soruları hızlıca çözdü.
Çözüm ve Açıklama
Kelimeleri "-mek / -mak" ekiyle kontrol edelim:
Yattı: Kökü "yat-". Yat-mak anlamlıdır. Bu bir FİİLDİR.
Gelecek: Kökü "gel-". Gel-mek anlamlıdır. Bu bir FİİLDİR.
Kitap: Kökü "kitap". Kitap-mak anlamsızdır. Bu bir varlığın adıdır, yani İSİMDİR.
Çözdü: Kökü "çöz-". Çöz-mek anlamlıdır. Bu bir FİİLDİR.
👉 Cevap C şıkkıdır çünkü "kitap" bir isimdir.
4
Çözümlü Soru
Zor Seviye
Bazı kelimeler yazılışları aynı olmasına rağmen hem isim hem de fiil olarak kullanılabilir (Sesteş kelimeler).
"Gül" kelimesini hem isim hem de fiil görevinde birer cümlede kullanınız.
Çözüm ve Açıklama
Gül kelimesi sesteş bir kelimedir. Cümledeki kullanımına göre türü değişir:
İsim Görevinde: "Annem vazoya kırmızı bir gül koydu." (Burada bir çiçeğin adıdır).
Fiil Görevinde: "Anlattığım fıkraya bütün sınıf çok güldü." (Burada gül-mek eylemi yapılmıştır).
💡 İpucu: Eğer kelime bir varlığı karşılıyorsa isim, bir hareketi/işi karşılıyorsa fiildir.
5
Çözümlü Soru
Yeni Nesil Soru
Bir oyun parkındaki oyuncakların üzerine kelimeler yazılmıştır. Oyunun kuralına göre sadece fiil yazan oyuncaklara binilebilmektedir.
Oyuncaklar ve üzerindeki kelimeler: 1. Kaydırak: Uçmak 2. Salıncak: Bulut 3. Tahterevalli: Sevmek 4. Dönme Dolap: Bardak
Buna göre hangi numaralı oyuncaklara binilebilir?
Çözüm ve Açıklama
Kelimeleri türlerine göre ayıralım:
1. Uçmak: "-mak" eki almış, bir eylem bildiriyor. FİİL. ✅
2. Bulut: Gökyüzündeki bir varlığın adıdır. İSİM. ❌
3. Sevmek: Bir duygu durumunu eylem olarak bildiriyor. FİİL. ✅
4. Bardak: Bir eşyanın adıdır. İSİM. ❌
✅ Bu durumda \( 1 \) ve \( 3 \) numaralı oyuncaklara (Kaydırak ve Tahterevalli) binilebilir.
6
Çözümlü Soru
Orta Seviye
Mutfakta yemek yapan Ayşe Hanım, tarif defterine şu notları almıştır:
"Önce soğanları doğra. Sonra tencereye biraz yağ dök. Malzemeleri güzelce karıştır."
Bu notlardaki kalın yazılmış kelimelerin türlerini sırasıyla yazınız.
Çözüm ve Açıklama
Günlük hayatta kullandığımız kelimeleri kategorize edelim:
Soğan: Bir sebzenin adıdır. İSİM.
Tencere: Bir mutfak eşyasının adıdır. İSİM.
Yağ: Bir besin maddesinin adıdır. İSİM.
Karıştır: Karıştır-mak bir iş ve hareket bildirir. FİİL.
✅ Sonuç: \( 1 \) ve \( 3 \) İsim; \( 2 \) ve \( 4 \) Fiildir.
8
Çözümlü Soru
Yeni Nesil Soru
Bir kelime avcısı, ormanda sadece "fiil" olan meyveleri toplamak istiyor. Sepetine şu meyveleri koyuyor:
🍎 Elma 🍐 Armut 🍇 Durmak 🍓 Bakmak
Kelime avcısı hangi meyveleri toplarsa hata yapmış olur?
Çözüm ve Açıklama
Kelime avcısının hedefi sadece fiilleri toplamaktır. Meyvelerin üzerindeki kelimeleri inceleyelim:
Elma: Bir meyve adıdır. İSİM. (Hatalı seçim)
Armut: Bir meyve adıdır. İSİM. (Hatalı seçim)
Durmak: Bir eylemdir. FİİL. (Doğru seçim)
Bakmak: Bir eylemdir. FİİL. (Doğru seçim)
👉 Avcı, Elma ve Armut meyvelerini toplarsa hata yapmış olur çünkü bunlar isimdir.
5. Sınıf Türkçe: Fiiller ve isimler Çözümlü Sorular
Soru 1:
Türkçede kelimeleri anlamlarına göre isimler ve fiiller olarak ikiye ayırabiliriz. Bir kelimenin fiil olup olmadığını anlamak için kelime köküne "-mek / -mak" (mastar eki) getiririz.
Aşağıdaki kelimelerden hangisi bir fiildir?
A) Masa B) Defter C) Koşmak D) Kalem
Çözüm:
Bir kelimenin fiil mi yoksa isim mi olduğunu anlamak için "-mek / -mak" testini uygularız:
Masa: Masa-mak (Anlamsız oluyor, bu yüzden İSİM).
Defter: Defter-mek (Anlamsız oluyor, bu yüzden İSİM).
Koş: Koş-mak (Anlamlı oluyor, bir hareket bildiriyor, bu yüzden FİİL).
Kalem: Kalem-mek (Anlamsız oluyor, bu yüzden İSİM).
✅ Doğru cevap C seçeneğidir. Koşmak kelimesi bir iş ve hareket bildirdiği için fiildir.
Soru 2:
"Küçük kedi, bahçedeki ağacın altında uyuyor."
Yukarıdaki cümlede yer alan kelimelerin türlerini (isim veya fiil) belirleyiniz.
Çözüm:
Cümledeki kelimeleri tek tek inceleyelim:
Küçük: Bir varlığın özelliğini belirtir (İsim soylu).
Kedi: Bir canlı varlığın adıdır, "-mek" eki almaz (Kedi-mek olmaz). İSİM.
Bahçe: Bir yerin adıdır. İSİM.
Ağaç: Bir bitkinin adıdır. İSİM.
Alt: Bir yön/yer adıdır. İSİM.
Uyuyor: Kelimenin kökü "uyu"dur. "Uyu-mak" anlamlıdır ve bir durumu bildirir. FİİL.
📌 Bu cümlede \( 5 \) adet isim soylu kelime ve \( 1 \) adet fiil bulunmaktadır.
Soru 3:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili kelime bir fiil (eylem) değildir?
A) Akşam erkenden yattı. B) Yarın bize gelecek. C) Masanın üstünde bir kitap var. D) Soruları hızlıca çözdü.
Çözüm:
Kelimeleri "-mek / -mak" ekiyle kontrol edelim:
Yattı: Kökü "yat-". Yat-mak anlamlıdır. Bu bir FİİLDİR.
Gelecek: Kökü "gel-". Gel-mek anlamlıdır. Bu bir FİİLDİR.
Kitap: Kökü "kitap". Kitap-mak anlamsızdır. Bu bir varlığın adıdır, yani İSİMDİR.
Çözdü: Kökü "çöz-". Çöz-mek anlamlıdır. Bu bir FİİLDİR.
👉 Cevap C şıkkıdır çünkü "kitap" bir isimdir.
Soru 4:
Bazı kelimeler yazılışları aynı olmasına rağmen hem isim hem de fiil olarak kullanılabilir (Sesteş kelimeler).
"Gül" kelimesini hem isim hem de fiil görevinde birer cümlede kullanınız.
Çözüm:
Gül kelimesi sesteş bir kelimedir. Cümledeki kullanımına göre türü değişir:
İsim Görevinde: "Annem vazoya kırmızı bir gül koydu." (Burada bir çiçeğin adıdır).
Fiil Görevinde: "Anlattığım fıkraya bütün sınıf çok güldü." (Burada gül-mek eylemi yapılmıştır).
💡 İpucu: Eğer kelime bir varlığı karşılıyorsa isim, bir hareketi/işi karşılıyorsa fiildir.
Soru 5:
Bir oyun parkındaki oyuncakların üzerine kelimeler yazılmıştır. Oyunun kuralına göre sadece fiil yazan oyuncaklara binilebilmektedir.
Oyuncaklar ve üzerindeki kelimeler: 1. Kaydırak: Uçmak 2. Salıncak: Bulut 3. Tahterevalli: Sevmek 4. Dönme Dolap: Bardak
Buna göre hangi numaralı oyuncaklara binilebilir?
Çözüm:
Kelimeleri türlerine göre ayıralım:
1. Uçmak: "-mak" eki almış, bir eylem bildiriyor. FİİL. ✅
2. Bulut: Gökyüzündeki bir varlığın adıdır. İSİM. ❌
3. Sevmek: Bir duygu durumunu eylem olarak bildiriyor. FİİL. ✅
4. Bardak: Bir eşyanın adıdır. İSİM. ❌
✅ Bu durumda \( 1 \) ve \( 3 \) numaralı oyuncaklara (Kaydırak ve Tahterevalli) binilebilir.
Soru 6:
Mutfakta yemek yapan Ayşe Hanım, tarif defterine şu notları almıştır:
"Önce soğanları doğra. Sonra tencereye biraz yağ dök. Malzemeleri güzelce karıştır."
Bu notlardaki kalın yazılmış kelimelerin türlerini sırasıyla yazınız.
Çözüm:
Günlük hayatta kullandığımız kelimeleri kategorize edelim:
Soğan: Bir sebzenin adıdır. İSİM.
Tencere: Bir mutfak eşyasının adıdır. İSİM.
Yağ: Bir besin maddesinin adıdır. İSİM.
Karıştır: Karıştır-mak bir iş ve hareket bildirir. FİİL.