🎓 6. Sınıf
📚 6. Sınıf Türkçe
💡 6. Sınıf Türkçe: Edat Çözümlü Sorular
6. Sınıf Türkçe: Edat Çözümlü Sorular
Soru 1:
"Cennet gibi güzel vatanımızı korumak hepimizin görevidir."
Yukarıdaki cümlede yer alan edatı (ilgeci) bulunuz ve bu edatın cümleye kazandırdığı anlam ilişkisini açıklayınız.
Yukarıdaki cümlede yer alan edatı (ilgeci) bulunuz ve bu edatın cümleye kazandırdığı anlam ilişkisini açıklayınız.
Çözüm:
Cümlemizi adım adım inceleyelim:
- Edatın Belirlenmesi: Cümlede tek başına anlamı olmayan, ancak kendinden önceki sözcükle birleşerek anlam ilgisi kuran sözcük "gibi" sözcüğüdür.
- Anlam İlişkisi: "Gibi" edatı, vatanımızın güzelliğini "cennet" kavramına benzetmiştir. Dolayısıyla cümleye benzetme anlamı katmıştır.
Soru 2:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "için" edatı cümleye "amaç-sonuç" anlamı katmıştır?
A) Kar yağdığı için okullar bir gün tatil edildi.
B) Sınavı kazanmak için gece gündüz demeden çalışıyordu.
C) Bu güzel çiçekleri annem için aldım.
D) Bizim için her zaman en iyisini düşündün.
A) Kar yağdığı için okullar bir gün tatil edildi.
B) Sınavı kazanmak için gece gündüz demeden çalışıyordu.
C) Bu güzel çiçekleri annem için aldım.
D) Bizim için her zaman en iyisini düşündün.
Çözüm:
"İçin" edatı cümlelere farklı anlam ilişkileri kazandırır. Seçenekleri tek tek inceleyelim:
Doğru cevap: B seçeneğidir.
- A seçeneğinde: "Kar yağdığı için" ifadesinde eylem gerçekleşmiştir (kar yağmıştır). Bu yüzden cümlede neden-sonuç ilişkisi vardır.
- B seçeneğinde: "Sınavı kazanmak için" ifadesinde sınavın kazanılması henüz gerçekleşmemiş, ulaşılmak istenen bir hedeftir. Bu yüzden cümleye amaç-sonuç anlamı katmıştır. ✅
- C seçeneğinde: Çiçeklerin annesine özgü olduğunu belirtmektedir (özgülük anlamı).
- D seçeneğinde: "Bizim hakkımızda" anlamı katmıştır.
Doğru cevap: B seçeneğidir.
Soru 3:
"İle" sözcüğü hem edat hem de bağlaç olarak kullanılabilir. Eğer cümlede "ile" yerine "ve" getirebiliyorsak bağlaç, getiremiyorsak edat görevindedir.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ile" sözcüğü edat görevinde kullanılmıştır?
A) Defter ile kalemi çantasına özenle yerleştirdi.
B) Ahmet ile Mehmet yarın kütüphanede buluşacak.
C) Okula her sabah belediye otobüsü ile giderdi.
D) Pazardan elma ile armut aldık.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ile" sözcüğü edat görevinde kullanılmıştır?
A) Defter ile kalemi çantasına özenle yerleştirdi.
B) Ahmet ile Mehmet yarın kütüphanede buluşacak.
C) Okula her sabah belediye otobüsü ile giderdi.
D) Pazardan elma ile armut aldık.
Çözüm:
"İle" sözcüğünün yerine "ve" kelimesini getirerek yöntemimizi uygulayalım:
Doğru cevap: C seçeneğidir.
- A seçeneği: Defter ve kalemi... (Anlamlı oldu, o halde bağlaçtır.)
- B seçeneği: Ahmet ve Mehmet... (Anlamlı oldu, o halde bağlaçtır.)
- C seçeneği: ...belediye otobüsü ve giderdi. (Anlamsız oldu! Yerine "ve" getirilemediği için buradaki "ile" edattır ve cümleye "araç/vasıta" anlamı katmıştır.) ✅
- D seçeneği: ...elma ve armut aldık. (Anlamlı oldu, o halde bağlaçtır.)
Doğru cevap: C seçeneğidir.
Soru 4:
"Sabaha kadar gözüme hiç uyku girmedi."
Yukarıdaki cümlede yer alan "kadar" edatının cümleye kattığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?
A) Benzetme
B) Zaman (Süreç)
C) Karşılaştırma
D) Yaklaşıklık
Yukarıdaki cümlede yer alan "kadar" edatının cümleye kattığı anlam aşağıdakilerden hangisidir?
A) Benzetme
B) Zaman (Süreç)
C) Karşılaştırma
D) Yaklaşıklık
Çözüm:
Cümleyi incelediğimizde "kadar" edatının kendinden önceki kelimeye yönelme hal ekiyle bağlandığını görüyoruz:
Doğru cevap: B seçeneğidir.
- "Sabaha kadar" ifadesi, eylemin (uyuyamama durumunun) sabah vaktine kadar devam ettiğini, yani bir zaman/süreç bildirdiğini gösterir.
Doğru cevap: B seçeneğidir.
Soru 5:
"Doğru" ve "karşı" sözcükleri tek başlarına isim, sıfat veya zarf olabilirken; "-e doğru" ve "-e karşı" şeklinde isim hal ekleriyle birleştiklerinde edat olurlar.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "doğru" sözcüğü edat görevinde kullanılmıştır?
A) Öğretmenimiz tahtaya doğru bir çizgi çizdi.
B) Her zaman doğru konuşan insanları severim.
C) Akşama doğru sokaktaki lambalar tek tek yandı.
D) Bu sorunun doğru cevabını henüz bulamadık.
Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde "doğru" sözcüğü edat görevinde kullanılmıştır?
A) Öğretmenimiz tahtaya doğru bir çizgi çizdi.
B) Her zaman doğru konuşan insanları severim.
C) Akşama doğru sokaktaki lambalar tek tek yandı.
D) Bu sorunun doğru cevabını henüz bulamadık.
Çözüm:
"Doğru" sözcüğünün cümlelerdeki görevlerini tek tek inceleyelim:
Doğru cevap: C seçeneğidir.
- A seçeneğinde: "Doğru bir çizgi" ifadesinde "doğru" sözcüğü ismin önüne gelerek onu nitelemiştir, yani sıfattır.
- B seçeneğinde: "Doğru konuşan" ifadesinde fiilimsinin nasıl yapıldığını belirttiği için zarftır.
- C seçeneğinde: "Akşama doğru" ifadesinde "-e doğru" şeklinde isme yönelme ekiyle bağlanarak zaman bildirmiştir. Bu kullanımda edat görevindedir. ✅
- D seçeneğinde: "Doğru cevap" ifadesinde ismin önüne gelerek onu nitelediği için sıfattır.
Doğru cevap: C seçeneğidir.
Soru 6:
6. sınıf öğrencisi Elif, Türkçe dersinde edatların cümlelere kattığı anlamları çalışırken bir eşleştirme tablosu hazırlamıştır:
Cümleler:
1. Dev gibi dalgalar gemiyi sallıyordu.
2. Sınavı geçmek üzere çok çalışıyor.
3. Bu elbise tam sana göre tasarlanmış.
Anlam İlişkileri:
a. Uygunluk
b. Benzetme
c. Amaç
Buna göre Elif'in hazırladığı cümleler ile anlam ilişkilerinin doğru eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1-b, 2-c, 3-a
B) 1-a, 2-b, 3-c
C) 1-b, 2-a, 3-c
D) 1-c, 2-b, 3-a
Cümleler:
1. Dev gibi dalgalar gemiyi sallıyordu.
2. Sınavı geçmek üzere çok çalışıyor.
3. Bu elbise tam sana göre tasarlanmış.
Anlam İlişkileri:
a. Uygunluk
b. Benzetme
c. Amaç
Buna göre Elif'in hazırladığı cümleler ile anlam ilişkilerinin doğru eşleştirmesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) 1-b, 2-c, 3-a
B) 1-a, 2-b, 3-c
C) 1-b, 2-a, 3-c
D) 1-c, 2-b, 3-a
Çözüm:
Cümleleri ve edatların kattığı anlamları tek tek analiz edelim:
Eşleştirme sonucunda doğru sıralama 1-b, 2-c, 3-a şeklindedir.
Doğru cevap: A seçeneğidir.
- 1. Cümle: "Dev gibi dalgalar..." cümlesinde "gibi" edatı dalgaları deve benzetmiştir. Bu yüzden 1 ➔ b (Benzetme) ile eşleşir.
- 2. Cümle: "Sınavı geçmek üzere çalışıyor..." cümlesinde "üzere" edatı çalışmanın amacını belirtmektedir. Bu yüzden 2 ➔ c (Amaç) ile eşleşir.
- 3. Cümle: "Sana göre tasarlanmış..." cümlesinde "-e göre" edatı elbisenin kişiye uygun olduğunu belirtmektedir. Bu yüzden 3 ➔ a (Uygunluk) ile eşleşir.
Eşleştirme sonucunda doğru sıralama 1-b, 2-c, 3-a şeklindedir.
Doğru cevap: A seçeneğidir.
Soru 7:
Günlük hayatımızda edatları farkında olmadan çok sık kullanırız. Örneğin bir arkadaşımızla buluşma planı yaparken kurduğumuz şu cümleye bakalım:
"Yarın saat \(14.00\) sularında kütüphanenin önünde buluşmak üzere anlaştık."
Bu cümledeki edatı bulunuz ve bu edatın günlük hayattaki iletişimimize nasıl bir katkı sağladığını açıklayınız.
"Yarın saat \(14.00\) sularında kütüphanenin önünde buluşmak üzere anlaştık."
Bu cümledeki edatı bulunuz ve bu edatın günlük hayattaki iletişimimize nasıl bir katkı sağladığını açıklayınız.
Çözüm:
Cümlemizi günlük hayat dil bilgisi yönünden inceleyelim:
- Cümledeki Edat: "üzere" sözcüğüdür.
- Günlük Hayattaki Katkısı: "Buluşmak üzere" ifadesindeki "üzere" edatı, buluşmanın bir şarta veya amaca bağlı olduğunu belirtir. Günlük hayatta planlarımızı netleştirmek, sözleşmek ve geleceğe yönelik niyetlerimizi kibar ve anlaşılır bir şekilde belirtmek için "üzere" edatından yararlanırız.
Soru 8:
Bir yazarın günlüğünden alınan şu kısa metni okuyunuz:
"Sabah erkenden kuşların cıvıltısıyla uyandım. Gökyüzü pamuk gibi bulutlarla kaplıydı. Çayımı yudumlamak için balkona çıktım. Denizden esen rüzgar bana doğru tatlı bir esinti getiriyordu."
Bu metinde geçen edatları bularak cümleye kattıkları anlamları yazınız.
"Sabah erkenden kuşların cıvıltısıyla uyandım. Gökyüzü pamuk gibi bulutlarla kaplıydı. Çayımı yudumlamak için balkona çıktım. Denizden esen rüzgar bana doğru tatlı bir esinti getiriyordu."
Bu metinde geçen edatları bularak cümleye kattıkları anlamları yazınız.
Çözüm:
Metindeki edatları adım adım bulup inceleyelim:
Metinde toplam 3 adet edat grubu kullanılarak anlatım zenginleştirilmiştir.
- 1. "gibi" edatı: "pamuk gibi bulutlar" ifadesinde bulutları pamuğa benzeterek cümleye benzetme anlamı katmıştır.
- 2. "için" edatı: "yudumlamak için" ifadesinde balkona çıkma eyleminin amacını belirterek cümleye amaç-sonuç ilişkisi katmıştır.
- 3. "-e doğru" edatı: "bana doğru" ifadesinde rüzgarın estiği yönü belirterek cümleye yönelme / yön anlamı katmıştır.
Metinde toplam 3 adet edat grubu kullanılarak anlatım zenginleştirilmiştir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/6-sinif-turkce-edat/sorular