🎓 6. Sınıf
📚 6. Sınıf Türkçe
💡 6. Sınıf Türkçe: Yapım eki çekim eki kök bulma Çözümlü Sorular
6. Sınıf Türkçe: Yapım eki çekim eki kök bulma Çözümlü Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki kelimenin kökünü, aldığı eki ve ekin türünü bulunuz.
Kelime: balıkçı 🎣
Kelime: balıkçı 🎣
Çözüm:
Bu kelimeyi adımlar halinde inceleyelim:
- 👉 Kelimenin anlamlı en küçük parçası yani kökü: balık.
- 👉 balık kelimesine gelen ek: -çı.
- 👉 balık (bir hayvan adı) kelimesine -çı eki gelerek "balık tutan veya satan kişi" anlamına gelen balıkçı kelimesini oluşturmuştur. Kelimenin anlamını ve türünü değiştirdiği için bu ek bir yapım ekidir.
- ✅ Sonuç: Kök: balık (isim kökü), Ek: -çı, Ekin türü: Yapım eki.
Soru 2:
"Masadaki kitaplıkta birçok hikaye kitabı vardı." cümlesindeki altı çizili kelimenin kökünü, aldığı ekleri ve eklerin türlerini sırasıyla belirtiniz. 📚
Çözüm:
kitaplıkta kelimesini inceleyelim:
- 👉 Kelimenin anlamlı en küçük parçası yani kökü: kitap.
- 👉 kitap kelimesine gelen ilk ek: -lık. kitap (isim) kelimesinden "kitap koymaya yarayan yer" anlamında kitaplık (isim) kelimesini türetmiştir. Anlamı değiştirdiği için bu bir yapım ekidir.
- 👉 kitaplık kelimesine gelen ikinci ek: -ta. Bu ek, "kitaplığın içinde" anlamı katan bir hal ekidir. Kelimenin anlamını değiştirmez, sadece durumunu belirtir. Bu nedenle bir çekim ekidir.
- ✅ Sonuç: Kök: kitap (isim kökü). Ekler ve Türleri: -lık (Yapım eki), -ta (Çekim eki - bulunma hali eki).
Soru 3:
"Çocuklar bahçede koşuyor." cümlesindeki altı çizili kelimenin kökünü, aldığı eki ve ekin türünü bulunuz. 🏃♂️
Çözüm:
koşuyor kelimesini inceleyelim:
- 👉 Kelimenin anlamlı en küçük parçası yani kökü: koş-. Bu bir eylem (fiil) bildirdiği için fiil köküdür.
- 👉 koş- fiil köküne gelen ek: -yor. Bu ek, eylemin şu anda yapıldığını bildiren bir kip ekidir (şimdiki zaman kipi).
- 👉 -yor eki kelimenin anlamını veya türünü değiştirmez, sadece eylemin zamanını belirtir. Bu nedenle bir çekim ekidir.
- ✅ Sonuç: Kök: koş- (fiil kökü), Ek: -yor, Ekin türü: Çekim eki (şimdiki zaman kipi).
Soru 4:
"Yazar, okuyucularına yeni kitabını tanıttı." cümlesindeki altı çizili kelimenin kökünü, aldığı ekleri ve eklerin türlerini sırasıyla belirtiniz. 📖
Çözüm:
okuyucularına kelimesini inceleyelim:
- 👉 Kelimenin anlamlı en küçük parçası yani kökü: oku-. Bu bir eylem (fiil) bildirdiği için fiil köküdür.
- 👉 oku- fiil köküne gelen ilk ek: -yucu. oku- (fiil) kelimesinden "okuyan kişi" anlamına gelen okuyucu (isim) kelimesini türetmiştir. Anlamı ve türü değiştirdiği için bu bir yapım ekidir.
- 👉 okuyucu kelimesine gelen ikinci ek: -lar. Bu ek, kelimeye "çokluk" anlamı katan bir çoğul ekidir. Kelimenin anlamını değiştirmez, sadece sayısını belirtir. Bu nedenle bir çekim ekidir.
- 👉 okuyucular kelimesine gelen üçüncü ek: -ı (tamlayan eki, kaynaştırma harfi ile). Bu ek, aitlik bildiren bir iyelik ekidir. "Onların okuyucuları" anlamı taşır. Kelimenin anlamını değiştirmez. Bu nedenle bir çekim ekidir.
- 👉 okuyucuları kelimesine gelen dördüncü ek: -na (kaynaştırma harfi ile birlikte -a). Bu ek, "kime?" sorusuna cevap veren bir hal ekidir (yönelme hali eki). Kelimenin anlamını değiştirmez. Bu nedenle bir çekim ekidir.
- ✅ Sonuç: Kök: oku- (fiil kökü). Ekler ve Türleri: -yucu (Yapım eki), -lar (Çekim eki - çoğul eki), -ı (Çekim eki - iyelik eki), -na (Çekim eki - yönelme hali eki).
Soru 5:
"Sabahları simitçiden sıcak simit alırım." cümlesinde geçen "simitçiden" kelimesinin yapısını inceleyelim. Bu kelimenin kökü, aldığı ekler ve eklerin türleri nelerdir? 🥯
Çözüm:
simitçiden kelimesinin yapısını günlük hayat bağlamında inceleyelim:
- 👉 Kökü: Bu kelimenin anlamlı en küçük parçası simit'tir. (Bir yiyecek adı olduğu için isim köküdür.)
- 👉 İlk ek: simit kelimesine gelen -çi ekidir. Bu ek, "simit satan kişi" anlamında yeni bir kelime (simitçi) türetmiştir. Kelimenin anlamını değiştirdiği için bu bir yapım ekidir.
- 👉 İkinci ek: simitçi kelimesine gelen -den ekidir. Bu ek, "nereden?" sorusuna cevap veren bir hal ekidir (ayrılma hali eki). Kelimenin anlamını değiştirmez, sadece nereden alındığını belirtir. Bu nedenle bir çekim ekidir.
- ✅ Sonuç: Kök: simit (isim kökü). Ekler ve Türleri: -çi (Yapım eki), -den (Çekim eki - ayrılma hali eki).
Soru 6:
Aşağıdaki kelimelerden hangisi diğerlerinden farklı türde bir ek almıştır? İşaretleyiniz. 👇
A) gözlük
B) kalemlik
C) evler
D) sütçü
Çözüm:
Her bir kelimeyi ayrı ayrı inceleyelim:
- 👉 A) gözlük: Kökü göz (isim). Gelen ek -lük. Göz'den gözlük (göze takılan eşya) türemiştir. Anlamı değiştiği için yapım ekidir.
- 👉 B) kalemlik: Kökü kalem (isim). Gelen ek -lik. Kalem'den kalemlik (kalem konulan yer) türemiştir. Anlamı değiştiği için yapım ekidir.
- 👉 C) evler: Kökü ev (isim). Gelen ek -ler. Ev'den evler (birden çok ev) olmuştur. Anlamı değişmemiş, sadece çoğul yapmıştır. Bu bir çekim ekidir (çoğul eki).
- 👉 D) sütçü: Kökü süt (isim). Gelen ek -çü. Süt'ten sütçü (süt satan kişi) türemiştir. Anlamı değiştiği için yapım ekidir.
- 💡 Sonuç: A, B ve D şıklarındaki kelimeler yapım eki alırken, C şıkkındaki evler kelimesi çekim eki almıştır. Bu yüzden farklı olan C şıkkıdır.
Soru 7:
"Dün akşam bize geldik." cümlesindeki altı çizili kelimenin kökünü, aldığı ekleri ve eklerin türlerini bulunuz. 🚶♀️
Çözüm:
geldik kelimesini inceleyelim:
- 👉 Kelimenin anlamlı en küçük parçası yani kökü: gel-. Bu bir eylem (fiil) bildirdiği için fiil köküdür.
- 👉 gel- fiil köküne gelen ilk ek: -di. Bu ek, eylemin geçmişte yapıldığını bildiren bir kip ekidir (görülen geçmiş zaman kipi). Kelimenin anlamını değiştirmez, sadece zamanını belirtir. Bu nedenle bir çekim ekidir.
- 👉 geldi- fiil köküne gelen ikinci ek: -k. Bu ek, eylemi kimin yaptığını bildiren bir şahıs ekidir (1. çoğul şahıs). Kelimenin anlamını değiştirmez, sadece yapanı belirtir. Bu nedenle bir çekim ekidir.
- ✅ Sonuç: Kök: gel- (fiil kökü). Ekler ve Türleri: -di (Çekim eki - görülen geçmiş zaman kipi), -k (Çekim eki - 1. çoğul şahıs eki).
Soru 8:
"yaz" kökünden türeyen "yazlık" ve "yazdı" kelimelerinin yapılarını ayrı ayrı inceleyerek, köklerini ve aldıkları eklerin türlerini açıklayınız. ☀️✍️
Çözüm:
"yaz" kökünden türeyen iki kelimeyi inceleyelim:
1. Kelime: yazlık
2. Kelime: yazdı
✅ Önemli Not: "yaz" kelimesi hem isim hem de fiil kökü olarak kullanılabilen bir köktür. Bu durum, kelimenin kullanıldığı bağlama ve aldığı eke göre değişir.
1. Kelime: yazlık
- 👉 Kökü: yaz (Mevsim adı olduğu için isim köküdür.)
- 👉 Ek: -lık. yaz (mevsim adı) kelimesine gelerek "yaz mevsimine ait, yazın kullanılan yer" anlamında yazlık (isim) kelimesini türetmiştir. Kelimenin anlamını ve türünü değiştirdiği için bu bir yapım ekidir.
2. Kelime: yazdı
- 👉 Kökü: yaz- (Yazma eylemi olduğu için fiil köküdür.)
- 👉 Ek: -dı. yaz- (fiil) köküne gelerek eylemin geçmiş zamanda yapıldığını bildiren bir kip ekidir (görülen geçmiş zaman kipi). Kelimenin anlamını değiştirmez, sadece zamanını belirtir. Bu nedenle bir çekim ekidir.
✅ Önemli Not: "yaz" kelimesi hem isim hem de fiil kökü olarak kullanılabilen bir köktür. Bu durum, kelimenin kullanıldığı bağlama ve aldığı eke göre değişir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/6-sinif-turkce-yapim-eki-cekim-eki-kok-bulma/sorular