💡 7. Sınıf Türkçe: Türkçe 2. dönem 1. yazılı 6. senaryo Çözümlü Sorular

👉 Bu soruda, cümlelerdeki eylemlerin hangi sebeple yapıldığını bulmamız isteniyor. Amaç-sonuç ilişkisinde, bir eylemin hangi amaçla yapıldığı belirtilir ve bu amaç henüz gerçekleşmemiştir.

• ✅ a) Çok çalıştı çünkü sınavı kazanmak istiyordu. 👉 Burada bir sebep-sonuç ilişkisi var. "Sınavı kazanmak istemesi" çalışmasının nedenidir.
• ✅ b) Hastalandığı için okula gelemedi. 👉 Bu da bir neden-sonuç cümlesidir. "Hastalanması" okula gelememesinin nedenidir.
• ✅ c) Kitap okumak üzere kütüphaneye gitti. 👉 İşte doğru cevabımız! Kütüphaneye gitmesinin amacı "kitap okumak"tır. Bu amaç henüz gerçekleşmemiştir ve "-mek üzere" ifadesi amaç bildirir.
• ✅ d) Yağmur yağınca piknik iptal oldu. 👉 Bu da neden-sonuç ilişkisidir. "Yağmur yağması" pikniğin iptal olmasının nedenidir.

📌 Unutmayın: Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiştir, neden-sonuç cümlelerinde ise eylem gerçekleşmiştir.

💡 Bu cümlede cansız bir varlık olan "rüzgar"a, insana özgü bir özellik olan "fısıltılarla sır anlatma" özelliği verilmiştir.

• ✅ a) Abartma: Bir şeyi olduğundan çok daha büyük veya küçük göstermektir. Cümlede böyle bir durum yok.
• ✅ b) Benzetme: İki farklı varlık ya da kavram arasında ortak bir özellikten yola çıkarak yapılan karşılaştırmadır. Cümlede "rüzgar" başka bir şeye benzetilmiyor.
• ✅ c) Kişileştirme (Teşhis): Cansız varlıklara veya hayvanlara insana ait özellikler yüklemektir. "Rüzgarın fısıltılarla sır anlatması" tam da bu tanıma uymaktadır.
• ✅ d) Konuşturma (İntak): Cansız varlıkların veya hayvanların konuşmasıdır. Cümlede rüzgarın fısıltıları var ama doğrudan bir konuşma metni veya diyalog yok. Kişileştirmenin bir üst seviyesidir.

📌 Bu nedenle doğru cevap kişileştirmedir.

📌 Fiil çatısı konusunda 7. sınıfta etken ve edilgen fiiller öğrenilir. Etken fiillerde işi yapan (özne) bellidir, edilgen fiillerde ise işi yapan belli değildir, işten etkilenen vardır ve fiil "-l" veya "-n" eklerini alır.

• ✅ a) Dersler düzenli olarak takip ediliyor. 👉 Kimin takip ettiği belli değil. Fiil "-l" eki almış. Bu bir edilgen fiildir.
• ✅ b) Yazar, yeni kitabını bu ay yayımladı. 👉 Kim yayımladı? "Yazar". İşi yapan belli. Bu bir etken fiildir.
• ✅ c) Sokaklar karla kaplandı. 👉 Kimin kapladığı belli değil (kar kendi kendine kaplamaz, bir güç tarafından kaplanır). Fiil "-n" eki almış. Bu bir edilgen fiildir.
• ✅ d) Toplantıda önemli kararlar alındı. 👉 Kimin aldığı belli değil. Fiil "-n" eki almış. Bu bir edilgen fiildir.

💡 Buna göre, b seçeneğindeki fiil etken, diğerleri edilgendir. Cevap b seçeneğidir.

👉 Yazım kuralları, Türkçenin doğru ve etkili kullanımı için çok önemlidir. Hadi cümleleri inceleyelim:

• ✅ a) Mehmet amcam yarın bize gelecek. 👉 Akrabalık bildiren kelimeler (amca, teyze, hala vb.) özel isimle birlikte kullanılsa bile küçük harfle başlar. "Amcam" doğru yazılmıştır. Cümlede başka bir yazım yanlışı bulunmamaktadır.
• ✅ b) Annem hergün spor yapıyor. 👉 "Hergün" kelimesi ayrı yazılmalıdır: "her gün". Bu cümlede yazım yanlışı vardır.
• ✅ c) Bu yıl 29 Ekim'de ankara'ya gideceğiz. 👉 Özel isimler her zaman büyük harfle başlar. "Ankara" büyük harfle yazılmalıydı. Bu cümlede yazım yanlışı vardır.
• ✅ d) T.B.M.M.'nin açılışı 23 Nisan 1920'dir. 👉 Kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın okunuşu esas alınır ve kesme işaretiyle ayrılır. Ancak T.B.M.M. gibi harfleri tek tek okunan kısaltmalarda, aradaki noktalar kaldırılır ve son harfin okunuşuna göre ek getirilir: "TBMM'nin". Bu cümlede yazım yanlışı vardır.

📌 Doğru cevap a seçeneğidir.

💡 Yeni nesil sorularda metni dikkatle okuyup verilen seçeneklerle karşılaştırmak önemlidir. Virgülün metindeki kullanımlarını inceleyelim:

• ✅ Metinde "çocukluğunu, yaşadığı kasabayı, ilk aşkını" ve "etkileyen, düşündüren, sorgulatan" ifadelerinde eş görevli sözcük ve sözcük grupları ayrılmıştır. Bu kullanım mevcuttur.
• ✅ "Yazar, romanında çocukluğunu... anlatmış." cümlesinde yüklemden uzak düşmüş özneyi (Yazar) belirtmek için virgül kullanılmıştır. Bu kullanım mevcuttur.
• ✅ Metinde birden fazla yüklemi olan, birbirine virgülle bağlanmış sıralı cümle örneği bulunmamaktadır. Cümleler kendi içinde virgüllerle ayrılsa da, bunlar eş görevli sözcük veya özne ayırma amaçlıdır.
• ✅ Metinde virgülün anlam karışıklığını önlemek amacıyla kullanıldığına dair belirgin bir örnek yoktur. Örneğin "Genç, doktora baktı." gibi bir kullanım olsaydı anlam karışıklığı önlenmiş olurdu. Ancak bu metinde böyle bir kullanım görülmemektedir.

📌 Soru "hangisi yoktur" diye sorduğu için, hem sıralı cümleleri ayırma hem de anlam karışıklığını önleme bu metinde açıkça gösterilmemiştir. Ancak genellikle bu tarz sorularda en belirgin olmayanı veya hiç olmayanı bulmamız istenir. Metinde açıkça sıralı cümleler yokken, anlam karışıklığını önleme işlevi de doğrudan bir örnekle desteklenmemektedir. Fakat "Yazar, romanında..." örneği özneyi ayırdığı gibi, eğer virgül olmasaydı "Yazar romanında" birleşik bir isim gibi algılanabilirdi, dolayısıyla dolaylı yoldan anlam karışıklığını önleme işlevi de görüyor olabilir. En net olmayan ise sıralı cümleleri ayırmadır. Çünkü metindeki tüm virgüller tek bir cümlenin öğelerini ayırmak için kullanılmıştır.

✅ Cevap b) Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak.

🚀 Günlük hayattan bir kesit sunan bu metinde, şoförün neden farklı yollar kullandığı anlatılıyor. Ana fikri bulmak için metnin geneline yayılan mesajı anlamamız gerekiyor.

• ✅ a) Trafik sorunu her gün farklı çözümler gerektirir. 👉 Bu doğru bir ifade olsa da, metin sadece trafik sorununa odaklanmıyor, aynı zamanda şoförün bu soruna karşı esnek yaklaşımını da vurguluyor.
• ✅ b) Servis şoförleri, öğrencilerin okula zamanında varması için uğraşır. 👉 Bu da metinde geçen bir bilgi, ancak şoförün "nasıl" uğraştığı, yani esnekliğin önemi ana mesajdır.
• ✅ c) Günlük hayatta karşılaşılan durumlar, esnek ve duruma göre değişen çözümlerle aşılabilir. 👉 İşte bu tam da metnin ana fikri! Şoför, trafiğin yoğunluğuna göre güzergahını değiştirerek, yani duruma göre esnek bir çözüm üreterek öğrencilerin okula zamanında varmasını sağlıyor. Bu, genel bir ders niteliğindedir.
• ✅ d) Elif'in gözlem yeteneği oldukça gelişmiştir. 👉 Bu, Elif'le ilgili bir yorumdur, metnin ana mesajı değildir.

📌 Metin, bir soruna karşı uygulanan esnek çözümün önemini vurguluyor. Doğru cevap c seçeneğidir.

💡 Deyimler, genellikle birden fazla kelimeden oluşan, gerçek anlamından uzaklaşarak yeni bir anlam kazanan kalıplaşmış sözlerdir. Deyimin anlamını kelimelerin tek tek anlamlarından çıkaramayız.

• ✅ a) Çocuklar bahçede top oynuyordu. 👉 Bu cümlede tüm kelimeler gerçek anlamında kullanılmıştır. Deyim yoktur.
• ✅ b) Ahmet, sınavdan yüksek not alınca etekleri zil çaldı. 👉 "Etekleri zil çalmak" bir deyimdir ve "çok sevinmek" anlamına gelir. Ahmet'in etekleri gerçekten zil çalmaz, bu ifade mecazi bir anlam taşır.
• ✅ c) Annem mutfakta yemek pişiriyordu. 👉 Bu cümlede de kelimeler gerçek anlamında kullanılmıştır. Deyim yoktur.
• ✅ d) Kuşlar ağacın dallarına kondu. 👉 Bu cümlede de kelimeler gerçek anlamında kullanılmıştır. Deyim yoktur.

📌 Doğru cevap b seçeneğidir.

📌 Zarf (belirteç), fiilleri, fiilimsileri, sıfatları veya kendi türünden kelimeleri anlamca niteleyen veya belirten kelimelerdir. Durum, zaman, yer-yön, miktar, soru zarfları gibi çeşitleri vardır.

• ✅ a) Çocuklar bahçede neşe içinde oynuyordu. 👉 "Neşe içinde" ifadesi, "oynuyordu" fiilinin nasıl yapıldığını belirtir. Bu bir durum zarfıdır.
• ✅ b) Yarın erken kalkıp okula gideceğim. 👉 "Yarın" kelimesi "gideceğim" fiilinin ne zaman yapılacağını belirtir. Bu bir zaman zarfıdır. "Erken" kelimesi de "kalkıp" fiilimsinin nasıl yapıldığını belirtir, o da bir durum zarfıdır.
• ✅ c) Kitaplarını yukarı çıkardı. 👉 "Yukarı" kelimesi "çıkardı" fiilinin yönünü belirtir. Bu bir yer-yön zarfıdır.
• ✅ d) Masanın üzerinde büyük bir kitap vardı. 👉 Bu cümlede "büyük" kelimesi, "kitap" ismini niteleyen bir sıfattır. Fiili niteleyen bir kelime yoktur.

💡 Buna göre, d seçeneğinde zarf kullanılmamıştır. Cevap d seçeneğidir.