🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Edebiyat
💡 9. Sınıf Edebiyat: Şiir Çözümlü Sorular
9. Sınıf Edebiyat: Şiir Çözümlü Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki dizelerde hangi söz sanatı yapılmıştır?
"Bir hilal uğruna, ya Rab, ne güneşler batıyor!"
Çözüm:
- Bu dizelerde mecaz-ı mürsel (ad aktarması) sanatı yapılmıştır.
- "Güneşler" kelimesiyle kastedilen, vatan uğruna şehit düşen kahraman askerlerdir. Güneşin batması, ölüm metaforu olarak kullanılmıştır.
- Bu kullanımda, parça-bütün ilişkisi veya soyut-somut ilişkisi gibi bir ilgi söz konusudur.
Soru 2:
Şiirin ana duygusunu (temasını) belirleyiniz:
"Gönül gurbet ele çıkmış
Sanki bir bülbül ötmüş
Hasretinden yandığı yar
Uykusundan uyanmış."
Çözüm:
- Şiirin ana duygusu hasret ve özlemdir.
- Dizelerde "gurbet ele çıkmak", "hasretinden yanmak" gibi ifadeler bu duyguyu pekiştirmektedir.
- Yarından ayrılığın verdiği üzüntü ve kavuşma isteği ön plandadır.
Soru 3:
Aşağıdaki dizelerde görülen kafiye türü nedir?
"Bir elime bir elime
Seni sardım, seni sardım."
Çözüm:
- Bu dizelerde tam kafiye (tutturma) kullanılmıştır.
- "elime" ve "elime" kelimelerindeki "-ime" ekleri sesçe tam olarak aynıdır ve kafiye oluşturur.
- Kafiye, dizelerin sonlarında bulunan ses benzerlikleridir.
Soru 4:
Şiirde hangi nazım birimi kullanılmıştır?
"Bir gemim var, adı Yakamoz,
Her sabah denize açılır.
Ufuklara doğru yol alır,
Hasretim sana, ey güzel vatan."
Çözüm:
- Bu şiirde dörtlük nazım birimi kullanılmıştır.
- Her bir bent (kıta) dört dizeden oluşmaktadır.
- Dörtlük, halk edebiyatında sıkça kullanılan bir nazım birimidir.
Soru 5:
Bir şair, aşağıdaki şiirinde bir çiçeğin açılışını anlatırken, aynı zamanda bir umudun yeşermesini de dile getiriyor. Bu durum, şiirde hangi sanatın kullanıldığını gösterir?
"Sabahın ilk ışıklarıyla bir gonca,
Yavaşça araladı nazlı yapraklarını.
Güneşe doğru uzandı minicik başını,
Sanki yeni bir umut doğuyordu dünyaya."
Çözüm:
- Şair, burada teşhis (kişileştirme) ve istiare (eğretileme) sanatlarını bir arada kullanmıştır.
- Teşhis: Çiçeğe "nazlı", "başını uzattı" gibi insana ait özellikler verilmiştir.
- İstiare: "Yeni bir umut doğuyordu" ifadesiyle, umudun açan bir çiçek gibi yeşermesi kastedilmiştir. Bu, kapalı istiaredir.
Soru 6:
Bir arkadaşınızın doğum günü için ona şiir yazmak istiyorsunuz. Şiirinizde arkadaşınızın neşeli ve enerjik yapısını vurgulamak için hangi söz sanatlarını kullanabilirsiniz?
Çözüm:
- Arkadaşınızın neşesini anlatmak için teşbih (benzetme) sanatını kullanabilirsiniz. Örneğin, "Senin neşen güneş gibi parlak" diyebilirsiniz.
- Enerjisini vurgulamak için mecaz-ı mürsel kullanabilirsiniz. "Senin enerjin ortama neşe katıyor" yerine, "Sen ortama enerji saçıyorsun" diyebilirsiniz.
- Onunla ilgili güzel anılarınızı anlatırken cinas (sesteş kelime oyunu) kullanarak şiirinize espri katabilirsiniz.
Soru 7:
Aşağıdaki dizelerde hem redif hem de kafiye bulunmaktadır. Redif ve kafiyeyi ayrı ayrı gösteriniz.
"Gönül derdinden derman arar,
Gözüm yaşlarla dolup taşar."
Çözüm:
- Redif: Dizelerin sonundaki anlam ve görevleri aynı olan ek veya kelimelerdir. Burada "arar" ve "taşar" kelimelerinin sonundaki "-ar" sesleri rediftir.
- Kafiye: Rediften önceki ses benzerlikleridir. Burada "derman" kelimesindeki "an" ve "dolup" kelimesindeki "ol" sesleri arasında bir benzerlik yoktur. Ancak, "derdinden" ve "yaşlarla" kelimelerindeki "-den" ve "-la" ekleri sesçe benzerlik göstermez. Bu dizelerde kafiye, "derman" ve "dolup" kelimelerinin sonundaki ses benzerliğine dayanır.
- Daha doğru bir analizle: "arar" ve "taşar" kelimelerindeki "-ar" sesleri rediftir. Rediften önceki ses benzerlikleri ise tam kafiyedir. "derman" kelimesindeki "man" ve "dolup" kelimesindeki "lup" sesleri arasında kafiye bulunmamaktadır. Bu örnekte kafiye ve redif tam olarak belirgin değildir.
Soru 8:
Şiirde kullanılan ölçü nedir?
"Bir zamanlar bir ceylan
Göl kenarında gezerdi.
Ağzında bir demet gül
Sevdiğine benzerdi."
Çözüm:
- Bu şiirde kullanılan ölçü aruz ölçüsüdür.
- Aruz ölçüsünde hecelerin uzunlukları (açık, kapalı) dikkate alınır.
- Dizelerdeki hece kalıbı, aruzun belirli bir kalıbına uymaktadır.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/9-sinif-edebiyat-siir/sorular