🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Edebiyat
💡 9. Sınıf Edebiyat: Tamlama Çözümlü Sorular
9. Sınıf Edebiyat: Tamlama Çözümlü Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlede geçen belirtili isim tamlamasını bulunuz.
"Çocuğun sesi, odanın içinde yankılanıyordu." 🔊
"Çocuğun sesi, odanın içinde yankılanıyordu." 🔊
Çözüm:
Bu cümlede iki isim tamlaması bulunmaktadır. Ancak bizden belirtili olan isteniyor. 🤔
- Öncelikle tamlamaları tespit edelim: "Çocuğun sesi" ve "odanın içi".
- "Çocuğun sesi" tamlamasında hem tamlayan ("çocuğun") hem de tamlanan ("sesi") ek almıştır (ilgi eki -un, iyelik eki -i). Bu, belirtili isim tamlamasıdır. ✅
- "Odanın içi" tamlamasında da benzer şekilde hem tamlayan hem tamlanan ek almıştır. Bu da belirtili isim tamlamasıdır. ✅
Soru 2:
Aşağıdaki cümlede hangi kelime grubu belirtisiz isim tamlamasıdır?
"Okul bahçesi, öğrencilerin en sevdiği yerlerden biriydi." 🏫
"Okul bahçesi, öğrencilerin en sevdiği yerlerden biriydi." 🏫
Çözüm:
Cümledeki kelime gruplarını inceleyelim:
- "Okul bahçesi" tamlamasında, tamlayan ("okul") ek almamış, tamlanan ("bahçesi") ise iyelik eki (-i) almıştır. Bu, belirtisiz isim tamlamasıdır. ✅
- "Öğrencilerin en sevdiği yerlerden biri" ise daha karmaşık bir yapıdır ve belirtili isim tamlaması içerir.
Soru 3:
"Komşunun oğlu eve geldiğinde, bahçe kapısının kolu kırıktı." cümlesindeki zincirleme isim tamlamasını bulunuz. 🚪
Çözüm:
Zincirleme isim tamlaması, en az üç ismin bir araya gelerek oluşturduğu tamlamadır. Genellikle birden fazla isim tamlamasının iç içe geçmesiyle oluşur.
- Cümleyi dikkatlice inceleyelim.
- "Komşunun oğlu" bir belirtili isim tamlamasıdır.
- "Bahçe kapısı" bir belirtisiz isim tamlamasıdır.
- Şimdi bu "bahçe kapısı" tamlamasına bir tamlayan veya tamlanan ekleyelim. "Bahçe kapısının kolu" ifadesine bakalım. Burada "bahçe kapısı" kendi içinde bir tamlama iken, "kolu" kelimesi "bahçe kapısının" tamlayanı ile birleşerek yeni bir tamlama oluşturmuştur.
Soru 4:
Aşağıdaki cümledeki sıfat tamlamasını tespit ediniz.
"Soğuk hava, herkesi evlerine hapsetti." 🌬️
"Soğuk hava, herkesi evlerine hapsetti." 🌬️
Çözüm:
Sıfat tamlaması, bir ismin önüne gelerek onu niteleyen veya belirten bir sıfat ile ismin oluşturduğu kelime grubudur.
- Cümlede "hava" bir isimdir.
- "Soğuk" kelimesi, "hava" isminin nasıl olduğunu belirtmektedir. Yani "soğuk" kelimesi bir niteleme sıfatıdır.
- "Soğuk hava" kelime grubu, sıfat tamlamasıdır. ✅
Soru 5:
"O çocuk, dün parkta top oynuyordu." cümlesindeki işaret sıfatı ile oluşmuş sıfat tamlamasını bulunuz. 👦⚽
Çözüm:
Sıfat tamlamaları, isimleri niteleyen veya belirten sıfatlarla oluşur. İşaret sıfatları da isimleri işaret ederek belirten sıfatlardır.
- Cümlede "çocuk" bir isimdir.
- "O" kelimesi, "çocuk" ismini işaret ederek belirtmektedir. Bu yüzden "o" bir işaret sıfatıdır.
- "O çocuk" kelime grubu, bir sıfat tamlamasıdır. ✅
Soru 6:
Aşağıdaki metinde geçen tamlamaları türlerine göre belirleyiniz.
"Eski evin bahçesi, mahallenin en güzel yerlerinden biriydi. Yeşil çimenlerin kokusu, çocukluk anılarımı canlandırırdı. Her akşamüstü, küçük bir kedi, bahçe kapısından içeri süzülürdü." 🏡🐈
"Eski evin bahçesi, mahallenin en güzel yerlerinden biriydi. Yeşil çimenlerin kokusu, çocukluk anılarımı canlandırırdı. Her akşamüstü, küçük bir kedi, bahçe kapısından içeri süzülürdü." 🏡🐈
Çözüm:
Metni adım adım inceleyelim ve tamlamaları bulalım:
- "Eski evin bahçesi": Burada "eski ev" bir sıfat tamlamasıdır. Bu sıfat tamlaması, "evin bahçesi" belirtili isim tamlamasının içinde yer almıştır. Daha genel olarak "Evin bahçesi" belirtili isim tamlamasıdır. "Eski" ise bu tamlamanın içindeki "ev" ismini niteleyen bir sıfattır.
- "Mahallenin en güzel yerlerinden biri": Bu, zincirleme isim tamlamasıdır. ("mahalle" + "-nin" tamlayan eki, "yerler" + "-i" iyelik eki almıştır ve araya "en güzel" sıfat grubu girmiştir).
- "Yeşil çimenlerin kokusu": "Yeşil çimenler" bir sıfat tamlamasıdır. "Çimenlerin kokusu" ise belirtili isim tamlamasıdır. Genel olarak bu yapı da zincirleme isim tamlamasına benzer bir durum sergiler.
- "Çocukluk anılarım": Tamlayan ek almamış, tamlanan ek almıştır. Bu bir belirtisiz isim tamlamasıdır.
- "Küçük bir kedi": "Küçük" niteleme sıfatı, "bir" belirsizlik sıfatıdır. İkisi de "kedi" ismini nitelediği için bu bir sıfat tamlamasıdır.
- "Bahçe kapısından": "Bahçe kapısı" tamlayan ek almamış, tamlanan ek almıştır. Bu bir belirtisiz isim tamlamasıdır.
- Evin bahçesi: Belirtili isim tamlaması
- Mahallenin en güzel yerlerinden biri: Zincirleme isim tamlaması
- Yeşil çimenlerin kokusu: Zincirleme isim tamlaması (içinde sıfat tamlaması da barındırır)
- Çocukluk anılarım: Belirtisiz isim tamlaması
- Küçük bir kedi: Sıfat tamlaması
- Bahçe kapısı: Belirtisiz isim tamlaması
Soru 7:
Marketten dönerken annem "Bana ekmek parası verir misin?" diye sordu. Bu cümlede geçen tamlama türü nedir? 🛒🍞
Çözüm:
Cümledeki "ekmek parası" kelime grubunu inceleyelim.
- "Ekmek" kelimesi tamlayan görevindedir ve herhangi bir ek almamıştır.
- "Parası" kelimesi tamlanan görevindedir ve iyelik eki (-ı) almıştır.
- Tamlayanın ek almadığı, tamlananın ise iyelik eki aldığı bu yapıya belirtisiz isim tamlaması denir. ✅
Soru 8:
Trafikte beklerken yanımdan hızlı bir araba geçti. Bu ifade bir tamlama mıdır, eğer öyleyse türü nedir? 🚗💨
Çözüm:
"Hızlı bir araba" ifadesini inceleyelim.
- "Araba" kelimesi bir isimdir.
- "Hızlı" kelimesi, "araba" isminin nasıl olduğunu nitelemektedir. Yani "hızlı" bir niteleme sıfatıdır.
- "Bir" kelimesi ise "araba" ismini belirsizlik yönünden belirtmektedir. Bu da bir belirtme sıfatıdır.
- Bir ismin önüne gelerek onu niteleyen ve/veya belirten kelimelerle oluşan bu yapıya sıfat tamlaması denir. ✅
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/9-sinif-edebiyat-tamlama/sorular