🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Edebiyat
💡 9. Sınıf Edebiyat: Yazıda Kural Uygulayabilme Çözümlü Sorular
9. Sınıf Edebiyat: Yazıda Kural Uygulayabilme Çözümlü Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "ki" bağlacı yanlış kullanılmıştır?
A) Baktım ki kimse yok.
B) O kadar yorgundum ki uyuyakaldım.
C) Masanın üstündeki kitabı alabilir misin?
D) Yarınki toplantıya mutlaka katılmalısın.
E) Anladım ki bu işi tek başına yapamayacaksın.
Çözüm:
- "Ki" bağlacı, kendinden önceki kelimeden ayrı yazılır ve cümleye "ama, çünkü, eğer, mademki" gibi anlamlar katar.
- "C" ve "D" şıklarındaki "ki"ler, "masanın üstündeki" ve "yarınki" kelimelerinde sıfat görevindedir. Sıfat yapan "ki"ler, kendinden önceki kelimeye bitişik yazılır.
- "A", "B" ve "E" şıklarındaki "ki"ler ise bağlaçtır ve ayrı yazılmalıdır.
- Bu durumda yanlış kullanım "C" ve "D" şıklarında görülmektedir. Ancak soruda tek bir yanlış istenmişse, genellikle sıfat yapan "ki"nin yanlış yazımı kastedilir. Bu örnekte, "C" şıkkındaki "üstündeki" ve "D" şıkkındaki "yarınki" kelimelerindeki "ki"ler bitişik yazılmalıdır. Eğer soruda tek bir şık işaretlenecekse, seçenekler arasında en belirgin yanlış "C" şıkkıdır.
- Doğru Cevap: C (veya D, eğer tek bir yanlış isteniyorsa)
Soru 2:
Aşağıdaki kelimelerin hangisinin yazımı yanlıştır?
A) Herkes
B) Birkaç
C) Hiçbir
D) Bir takın
E) Birçok
Çözüm:
- Bazı kelimeler kalıplaşmış oldukları için bitişik yazılır.
- "Herkes", "birkaç", "hiçbir", "birçok" kelimeleri her zaman bitişik yazılır.
- "Bir takım" kelimesi ise, bir grubun veya topluluğun anlamını taşıyorsa ayrı, bir spor takımı anlamını taşıyorsa ayrı yazılır. Ancak burada "bir takım" kelimesi, belirsizlik belirten bir söz öbeği olarak kullanılmıştır ve bu şekilde ayrı yazılması doğrudur.
- Yanlış yazılan kelime "bir takın"dır. "Takın" kelimesi bu bağlamda kullanılmaz. Doğrusu "bir takım" olmalıdır.
- Doğru Cevap: D
Soru 3:
"Göz göre göre bu hatayı yapmasına izin veremezdim." cümlesindeki altı çizili kelimenin yazımı doğrudur. Bu kelime hangi kurala uyar?
A) İkilemeler ayrı yazılır.
B) "de" ve "da" bağlaçları ayrı yazılır.
C) "mi" soru eki bitişik yazılır.
D) "ki" bağlacı ayrı yazılır.
E) Birleşik kelimeler bitişik yazılır.
Çözüm:
- Altı çizili kelime "göz göre göre" ikilemesidir.
- Türkçede ikilemeler her zaman ayrı yazılır.
- Bu nedenle, "göz göre göre" kelimesinin yazımı doğrudur ve ikilemelerin ayrı yazılması kuralına uyar.
- Doğru Cevap: A
Soru 4:
Aşağıdaki cümlelerden hangisinde yazım yanlışı yapılmıştır?
A) Yarın akşamüstü sinemaya gideceğiz.
B) Bu konuda bana akıl hocalığı yaptı.
C) Hava kararınca eve döndük.
D) Çocuklar birer, ikişer sokakta oynuyordu.
E) Her şey yolunda gidiyordu.
Çözüm:
- Akıl hocalığı: "Akıl hocalığı" kelimesi, birleşik kelime olduğu için bitişik yazılmalıdır. Doğrusu "akılhocalığı"dır.
- Akşamüstü: "Akşamüstü" gibi zaman bildiren birleşik kelimeler bitişik yazılır.
- Kararınca: "Kararınca" kelimesi, "karar" ve "-ınca" ekinden oluşur. "-ınca" zarf fiil ekidir ve kelimeye bitişik yazılır.
- Birer, ikişer: "Birer", "ikişer" gibi üleştirme sayıları ayrı yazılır.
- Her şey: "Her şey" ayrı yazılır.
- Bu durumda yazım yanlışı yapılan şık "B" şıkkıdır.
- Doğru Cevap: B
Soru 5:
Bir öğrenci, "Türkçede bazı kelimelerin yazımı konusunda kafam karışıyor. Özellikle 'de' ile 'da'nın yazımı ve 'ki' ile 'de'nin bitişik mi ayrı mı yazılacağı konusunda zorlanıyorum." diyor. Bu öğrencinin yaşadığı zorlukları gidermek için aşağıdaki kurallardan hangilerini hatırlatmak gerekir?
A) Sadece "de" ve "da" bağlacının yazımı.
B) Sadece "ki" bağlacının yazımı.
C) "de", "da" bağlaçlarının ve "ki" bağlacının yazımı.
D) "de", "da" bağlaçlarının ve sıfat yapan "ki"nin yazımı.
E) "de", "da" bağlaçlarının, bağlaç olan "ki"nin ve sıfat yapan "ki"nin yazımı.
Çözüm:
- Öğrenci, hem "de" ve "da"nın yazımını hem de "ki"nin bitişik mi ayrı mı yazılacağını belirtiyor.
- "de" ve "da" kelimeleri cümleye "bağlaç" olarak katıldığında ayrı yazılır. Cümleye "bulunma durumu" anlamı kattığında ise "-de" hâl eki olarak kelimeye bitişik yazılır.
- "ki" kelimesi de cümleye "bağlaç" olarak katıldığında ayrı yazılır (Örn: "Baktım ki gelmemiş."). Ancak bazı kelimelerde sıfat görevinde olduğu için bitişik yazılır (Örn: "Evdeki hesap çarşıya uymadı.").
- Öğrencinin yaşadığı tüm zorlukları gidermek için hem "de" ve "da" bağlaçlarının hem de hem bağlaç hem de sıfat görevinde kullanılan "ki"nin yazım kurallarını hatırlatmak gerekir.
- Doğru Cevap: E
Soru 6:
Bir e-posta yazarken "sizde" kelimesini kullanmanız gerekiyor. Bu kelimenin doğru yazımı hangisidir ve hangi kurala uyar?
A) Sizde (bulunma hâl eki)
B) Siz de (bağlaç)
C) Sizde (bağlaç)
D) Siz de (bulunma hâl eki)
E) Sizde (birleşik kelime)
Çözüm:
- E-postada "sizde" kelimesinin doğru yazımı, cümlenin anlamına göre değişir.
- Eğer "sizde" kelimesi, bir şeyi bulundurma veya bir yerde olma anlamı taşıyorsa, bu bir bulunma hâl ekidir ve kelimeye bitişik yazılır. Örneğin: "Bu kitap sizde mi kaldı?"
- Eğer "sizde" kelimesi, "siz de" şeklinde kullanılıyorsa ve cümleye "siz de dahil" anlamı katıyorsa, bu bir bağlaçtır ve ayrı yazılır. Örneğin: "Ben geldim, siz de gelir misiniz?"
- Soruda net bir cümle verilmediği için, her iki ihtimal de değerlendirilmelidir. Ancak genel kullanımda, bir şeyi sorma veya bildirme durumunda "sizde" bitişik yazılır.
- Eğer soru, "Bu bilgi sizde de var mı?" gibi bir anlam taşıyorsa, o zaman "siz de" ayrı yazılır.
- Genel bir kural olarak, "de" ve "da" bağlaçları ayrı yazılır. Ancak bu ek olarak kelimeye bitişik yazılır.
- Doğru Cevap: A veya B (Cümlenin anlamına göre değişir.)
Soru 7:
Aşağıdaki kelime gruplarından hangisinde yazım yanlışı yoktur?
A) Herkez bir arada
B) Birkaç tane
C) Her hangi bir
D) Hiç bir zaman
E) Bir takım elbise
Çözüm:
- Herkez: "Herkes" kelimesi bitişik yazılır. Yanlış.
- Birkaç tane: "Birkaç" kelimesi bitişik yazılır. "tane" kelimesiyle birlikte kullanıldığında da yazımı doğrudur. ✅
- Her hangi bir: "Herhangi" kelimesi bitişik yazılır. Yanlış.
- Hiç bir zaman: "Hiçbir" kelimesi bitişik yazılır. Yanlış.
- Bir takım elbise: "Takım elbise" birleşik kelimedir ve bitişik yazılır. "Bir" kelimesiyle kullanıldığında da ayrı yazılması doğrudur. Ancak soruda "bir takım elbise" ifadesi, "bir adet takım elbise" anlamında kullanıldığı için yazımı doğrudur. Yine de "takım elbise" kelimesinin kendisi bitişiktir.
- Bu durumda, en net ve doğru yazım "birkaç tane" ifadesidir.
- Doğru Cevap: B
Soru 8:
"Bugün hava çok güzel, keşke dışarı çıksaydık." cümlesindeki altı çizili kelimenin yazımı doğrudur. Bu kelime hangi kurala uyar?
A) "ki" bağlacı ayrı yazılır.
B) "de" bağlacı ayrı yazılır.
C) İkilemeler ayrı yazılır.
D) Birleşik kelimeler bitişik yazılır.
E) Üleştirme sayıları ayrı yazılır.
Çözüm:
- Altı çizili kelime "çıksaydık" kelimesidir.
- Bu kelime, "çıkmak" fiili ve "-saydık" şart kipinden oluşmaktadır.
- Şart kipi eki (-sa, -se) kelimeye bitişik yazılır.
- Bu nedenle, "çıksaydık" kelimesinin yazımı doğrudur.
- Ancak soruda altı çizili kelime "keşke" olsaydı, o zaman "keşke" tek başına bir sözcüktür ve yazımı doğrudur.
- Eğer altı çizili kelime "dışarı" olsaydı, "dışarı" kelimesi zarftır ve yazımı doğrudur.
- Soruda "keşke dışarı çıksaydık" cümlesindeki altı çizili kelimenin hangi kelime olduğu belirtilmediği için, bu sorunun net bir cevabı olamaz. Varsayımsal olarak, eğer "keşke" kelimesi altı çizili olsaydı, bu kelimenin yazımı doğrudur ve özel bir kuralı yoktur, tek başına bir sözcüktür.
- Eğer "çıksaydık" kelimesi altı çizili olsaydı, doğru cevap "Şart kipi eki kelimeye bitişik yazılır." olmalıydı.
- Bu örnekte, net bir altı çizili kelime olmadığı için cevap verilememektedir.
- Cevap Verilemiyor (Altı çizili kelime belirtilmemiş)
Soru 9:
Bir arkadaşınıza mesaj atarken "yarınki planımız ne?" diye sormak istiyorsunuz. Bu sorudaki "yarınki" kelimesinin yazımı doğrudur. Bu kelime hangi kurala uyar?
A) "ki" bağlacı ayrı yazılır.
B) "de" bağlacı ayrı yazılır.
C) İkilemeler ayrı yazılır.
D) Sıfat yapan "ki" bitişik yazılır.
E) Birleşik kelimeler bitişik yazılır.
Çözüm:
- "Yarınki" kelimesinde "ki", "yarın" kelimesine eklenerek bir sıfat oluşturmuştur.
- Bu "ki", "yarın" kelimesini niteleyen bir sıfat görevi gördüğü için bitişik yazılır.
- Bu kural, "sıfat yapan ki" olarak bilinir.
- Diğer örnekler: "Evdeki hesap çarşıya uymaz.", "Sınıftaki öğrenciler çok başarılı."
- Doğru Cevap: D
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/9-sinif-edebiyat-yazida-kural-uygulayabilme/sorular