Adezyon ve kohezyon Konu Özeti

💧 Adezyon ve Kohezyon Kuvvetleri

Madde ve özelliklerini incelerken sıvıların davranışlarını belirleyen iki temel kuvvetten bahsederiz. Bu kuvvetler, sıvıların yüzeylerde nasıl hareket ettiğini ve şekil aldığını açıklar.

1. Adezyon (Yapışma) Kuvveti

Farklı cins moleküllerin birbirini çekmesi sonucu oluşan kuvvete adezyon denir. Bir sıvının bir yüzeye tutunması adezyon kuvveti ile ilgilidir.

• Yağmur damlasının cama yapışması.
• Çay bardağının tabağa yapışması.
• Balın kaşığa yapışması.

2. Kohezyon (Birbirini Tutma) Kuvveti

Aynı cins moleküllerin birbirini çekmesi sonucu oluşan kuvvete kohezyon denir. Sıvı moleküllerinin bir arada durmasını sağlar.

Önemli Not: Kohezyon kuvveti en fazla katılarda, en az ise gazlardadır. Sıvılarda ise adezyondan farklı olarak yüzey gerilimini oluşturan temel etkendir.

Yüzey Gerilimi ve Kılcallık

Sıvı yüzeyindeki moleküllerin iç kısımdaki moleküller tarafından çekilmesiyle oluşan gergin tabakaya yüzey gerilimi denir. Kohezyon kuvveti ne kadar büyükse yüzey gerilimi o kadar fazladır.

Durum	Etkili Kuvvet
Sıvının yüzeyi ıslatması	Adezyon > Kohezyon
Sıvının yüzeyi ıslatmaması	Kohezyon > Adezyon

Kılcallık Etkisi

Sıvıların ince borularda yükselmesi veya alçalması olayıdır. Adezyon kuvveti kohezyondan büyükse sıvı boruda yükselir (örneğin su). Kohezyon kuvveti adezyondan büyükse sıvı boruda alçalır (örneğin cıva).

• Bitkilerin köklerinden suyu yukarı taşıması.
• Kağıt havlunun suyu çekmesi.
• Kumaşın suyu emmesi.