🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Atomun yapısı Çözümlü Sorular
9. Sınıf Kimya: Atomun yapısı Çözümlü Sorular
Soru 1:
📌 Nötr bir X atomunun kütle numarası 35, atom numarası ise 17'dir. Buna göre, bu atomun çekirdeğinde bulunan nötron sayısı kaça eşittir?
Çözüm:
Soruyu çözebilmek için temel atom formüllerini hatırlayalım:
- ✅ Kütle Numarası = Proton Sayısı + Nötron Sayısı
- ✅ Nötr atomlarda Proton Sayısı = Elektron Sayısı = Atom Numarası
Verilen değerleri yerine koyalım:
- 💡 Kütle Numarası = \(35\)
- 💡 Proton Sayısı (Atom Numarası) = \(17\)
- 📌 \(35 = 17 + \text{Nötron Sayısı}\)
- 📌 Nötron Sayısı = \(35 - 17 = 18\)
Sonuç olarak, X atomunun nötron sayısı \(18\) olarak bulunur.
Soru 2:
📌 \({}^{39}_{19}\text{K}\) iyonu bir elektron verdiğinde oluşan taneciğin elektron sayısı, proton sayısı ve nötron sayısı sırasıyla aşağıdakilerden hangisidir?
Çözüm:
Adım adım taneciğin yapısını inceleyelim:
- ✅ Verilen potasyum atomunun proton sayısı alt simge olan \(19\)'dur.
- ✅ Kütle numarası üst simge olan \(39\)'dur.
- ✅ Nötron sayısı = Kütle Numarası - Proton Sayısı = \(39 - 19 = 20\)'dir.
- 📌 Nötr halde bu atomun elektron sayısı \(19\)'dur.
- 📌 Atom bir elektron verdiğinde yükü \(+1\) olur ve elektron sayısı \(19 - 1 = 18\) e düşer.
💡 Buna göre taneciğin elektron sayısı \(18\), proton sayısı \(19\), nötron sayısı ise \(20\) olur.
Soru 3:
📌 Aşağıdaki tanecik çiftlerinden hangileri birbirinin izotopudur?
I. \({}^{35}_{17}\text{Cl}\) ve \({}^{37}_{17}\text{Cl}\)
II. \({}^{40}_{19}\text{K}\) ve \({}^{40}_{20}\text{Ca}\)
III. \({}^{14}_{6}\text{C}\) ve \({}^{14}_{7}\text{N}\)
I. \({}^{35}_{17}\text{Cl}\) ve \({}^{37}_{17}\text{Cl}\)
II. \({}^{40}_{19}\text{K}\) ve \({}^{40}_{20}\text{Ca}\)
III. \({}^{14}_{6}\text{C}\) ve \({}^{14}_{7}\text{N}\)
Çözüm:
İzotop kavramının tanımını hatırlayalım:
- ✅ İzotop atomlar: Proton sayıları aynı, nötron sayıları (veya kütle numaraları) farklı olan atomlardır.
- 📌 I. Öncül: \({}^{35}_{17}\text{Cl}\) ve \({}^{37}_{17}\text{Cl}\) taneciklerinin proton sayıları aynı (\(17\)), kütle numaraları ve nötron sayıları farklıdır. İzotuptur.
- 📌 II. Öncül: \({}^{40}_{19}\text{K}\) ve \({}^{40}_{20}\text{Ca}\) taneciklerinin kütle numaraları aynıdır (İzobarlar).
- 📌 III. Öncül: \({}^{14}_{6}\text{C}\) ve \({}^{14}_{7}\text{N}\) taneciklerinin kütle numaraları aynıdır.
💡 Doğru cevap yalnızca I numaralı öncüldür.
Soru 4:
📌 X ve Y tanecikleri birbirinin izoelektroniğidir. X taneciğinin elektron sayısı \(10\) ve iyon yükü \(-2\)'dir. Y taneciğinin proton sayısı \(12\) olduğuna göre, Y taneciğinin iyon yükü kaçtır?
Çözüm:
İzoelektronik taneciklerin elektron sayıları ve dizilimleri aynıdır:
- ✅ X taneciğinin elektron sayısı \(10\), iyon yükü \(-2\) olarak verilmiştir.
- 📌 Proton Sayısı = İyon Yükü + Elektron Sayısı formülünden X in proton sayısı bulunur.
- 📌 X Proton Sayısı = \((-2) + 10 = 8\).
- ✅ X ve Y izoelektronik olduğundan, Y taneciğinin de elektron sayısı \(10\)'dur.
- 📌 Y taneciğinin proton sayısı \(12\) olarak verilmiştir.
- 📌 Y İyon Yükü = Proton Sayısı - Elektron Sayısı = \(12 - 10 = +2\).
💡 Y taneciğinin iyon yükü \(+2\) olarak bulunur.
Soru 5:
💡 Günlük hayatta kullandığımız tuzu inceleyen bir kimya öğretmeni, tahtaya sodyum (\({}^{23}_{11}\text{Na}\)) atomunun modelini çiziyor. Öğretmen öğrencilere bu atomun çekirdeğinde kaç adet nükleon (kütle numarası) olduğunu ve çekirdek yükünün ne anlama geldiğini soruyor. Buna göre doğru cevaplar sırasıyla ne olmalıdır?
Çözüm:
Yeni nesil kavram bilgisi sorusunun çözüm adımları:
- ✅ Nükleon sayısı: Atomun çekirdeğinde bulunan taneciklerin (proton + nötron) toplamıdır, yani kütle numarasıdır. Verilen Na atomunda bu değer \(23\)'tür.
- ✅ Çekirdek yükü: Çekirdekteki artı yüklü taneciklerin yani protonların sayısını ifade eder. Alt simge olan \(11\)'dir.
💡 Buna göre nükleon sayısı \(23\), çekirdek yükü ise \(11\) olarak belirlenir.
Soru 6:
🏥 Hastanelerde kanser teşhis ve tedavisinde kullanılan radyoaktif maddeler (örneğin Kobalt-60) atomların hangi özelliği değiştirilerek elde edilir ve bu tür kararsız atomlara ne ad verilir?
Çözüm:
Tıp alanında kullanılan radyoaktif izotopların günlük hayatla ilişkisi:
- ✅ Doğada elementlerin kararlı ve kararsız (radyoaktif) izotopları bulunur.
- ✅ Çekirdeğindeki nötron sayısı kararlılık kuşağından sapmış olan atomlar radyoaktif özellik gösterir.
- 📌 Bu tür atomlar radyoaktif izotoplar olarak adlandırılır.
- 📌 Tıpta görüntüleme ve tedavi amaçlı kontrollü olarak kullanılırlar.
💡 Günlük hayattaki tıp uygulamalarında izotop kavramı hayat kurtarıcı bir role sahiptir.
Soru 7:
🔬 Bilim insanları geçmişten günümüze atom modeli üzerinde çalışmışlardır. Thomson üzümlü kek modelinde elektronların pozitif yüklü küre içinde gömülü olduğunu söylerken, Rutherford atomun boşluklu yapıda olduğunu ve merkezde çok küçük bir çekirdek bulunduğunu kanıtlamıştır. Buna göre Rutherford'un alfa saçılması deneyi hangi sonucu doğrudan kanıtlamıştır?
Çözüm:
Rutherford alfa saçılması deneyinin sonuçları:
- ✅ Alfa ışınlarının büyük bir kısmının levhadan hiç sapmadan geçmesi, atomun büyük kısmının boşluklu yapıya sahip olduğunu göstermiştir.
- ✅ Çok küçük bir kısmın ise büyük açılarla sapması veya geri dönmesi, pozitif yükün ve kütlenin merkezde çok küçük bir hacimde (\(\text{çekirdek}\)) toplandığını kanıtlamıştır.
💡 Bu deney, Thomson modelinin geçersizliğini kanıtlayarak modern çekirdekli atom modeline geçişi sağlamıştır.
Soru 8:
☢️ Nükleer santrallerde enerji üretilirken uranyum atomlarının çekirdekleri kullanılır. Uranyum-235 ve Uranyum-238 elementlerinin doğada farklı oranlarda bulunması ve kütle numaralarının farklı olması bu atomların birbirinin neyi olduğunu gösterir?
Çözüm:
Nükleer enerji ve atom altı tanecikler ilişkisi:
- ✅ Uranyum elementinin farklı kütle numaralarına sahip (\(235\) ve \(238\)) atomları bulunmaktadır.
- ✅ Bu atomların her ikisinin de proton sayıları aynıdır ancak nötron sayıları farklıdır.
- 📌 Proton sayıları aynı, nötron sayıları farklı olan bu tür taneciklere izotop atomlar denir.
💡 Nükleer enerji üretiminde uranyumun izotop özellikleri kritik bir öneme sahiptir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/9-sinif-kimya-atomun-yapisi/sorular