🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Bileşiklerin Adlandırılması Çözümlü Sorular
9. Sınıf Kimya: Bileşiklerin Adlandırılması Çözümlü Sorular
Soru 1:
📌 Aşağıda verilen bileşiğin adını yazınız:
\( \text{NaCl} \)
\( \text{NaCl} \)
Çözüm:
Bu bir iyonik bileşiktir çünkü bir metal (Sodyum, Na) ve bir ametal (Klor, Cl) arasında oluşmuştur. Na, 1A grubunda olduğu için sabit +1 değerliklidir.
Adlandırma şu adımlarla yapılır:
Adlandırma şu adımlarla yapılır:
- 👉 Önce metal katyonun adı söylenir: Sodyum.
- 👉 Sonra ametal anyonun adı söylenir ve sonuna "-ür" eki getirilir: Klorür.
Soru 2:
📌 Aşağıda verilen bileşiğin adını yazınız:
\( \text{Mg(OH)}_2 \)
\( \text{Mg(OH)}_2 \)
Çözüm:
Bu da bir iyonik bileşiktir. Magnezyum (Mg) metal katyonu ve hidroksit (OH) poliatomik anyonu arasında oluşmuştur. Mg, 2A grubunda olduğu için sabit +2 değerliklidir. Hidroksit kökü ise -1 değerliklidir.
Adlandırma şu adımlarla yapılır:
Adlandırma şu adımlarla yapılır:
- 👉 Önce metal katyonun adı söylenir: Magnezyum.
- 👉 Sonra kök anyonun adı söylenir: Hidroksit.
Soru 3:
📌 Aşağıda verilen bileşiğin adını yazınız:
\( \text{FeCl}_2 \)
\( \text{FeCl}_2 \)
Çözüm:
Bu bir iyonik bileşiktir. Demir (Fe) bir geçiş metali olduğu için değişken değerlikli olabilir. Klor (Cl) ise ametaldir ve iyonik bileşiklerde -1 değerlik alır.
Adlandırma şu adımlarla yapılır:
Adlandırma şu adımlarla yapılır:
- 👉 Bileşikteki atomların değerliklerini bulalım. İki tane Klor atomu olduğu için toplam yük \( 2 \times (-1) = -2 \) olacaktır. Bileşik nötr olduğu için Demirin değerliği \( +2 \) olmalıdır.
- 👉 Önce metal katyonun adı ve parantez içinde Roma rakamıyla değerliği söylenir: Demir(II).
- 👉 Sonra ametal anyonun adı "-ür" ekiyle söylenir: Klorür.
Soru 4:
📌 Aşağıda verilen bileşiğin adını yazınız:
\( \text{NH}_4\text{NO}_3 \)
\( \text{NH}_4\text{NO}_3 \)
Çözüm:
Bu bileşik iki farklı poliatomik iyon (kök) içerir: Amonyum \( (\text{NH}_4^+) \) ve Nitrat \( (\text{NO}_3^-) \). Her ikisi de kök olduğu için adlandırma basittir.
Adlandırma şu adımlarla yapılır:
Adlandırma şu adımlarla yapılır:
- 👉 Önce katyon olan kökün adı söylenir: Amonyum.
- 👉 Sonra anyon olan kökün adı söylenir: Nitrat.
Soru 5:
📌 Aşağıda verilen bileşiğin adını yazınız:
\( \text{CO}_2 \)
\( \text{CO}_2 \)
Çözüm:
Bu bir kovalent bileşiktir çünkü iki ametal (Karbon, C ve Oksijen, O) arasında oluşmuştur. Kovalent bileşikler adlandırılırken Latince sayılar (mono, di, tri vb.) kullanılır.
Adlandırma şu adımlarla yapılır:
Adlandırma şu adımlarla yapılır:
- 👉 Birinci ametalin sayısı söylenir (bir ise "mono" genellikle atlanır): Karbon.
- 👉 Birinci ametalin adı söylenir: Karbon.
- 👉 İkinci ametalin sayısı söylenir: Di- (iki).
- 👉 İkinci ametalin adı "-oksit" ekiyle söylenir (oksijen için): Oksit.
Soru 6:
📌 Aşağıda verilen bileşiğin adını yazınız:
\( \text{N}_2\text{O}_3 \)
\( \text{N}_2\text{O}_3 \)
Çözüm:
Bu da bir kovalent bileşiktir çünkü iki ametal (Azot, N ve Oksijen, O) arasında oluşmuştur. Kovalent bileşikler adlandırılırken Latince sayılar (mono, di, tri vb.) kullanılır.
Adlandırma şu adımlarla yapılır:
Adlandırma şu adımlarla yapılır:
- 👉 Birinci ametalin sayısı söylenir: Di- (iki).
- 👉 Birinci ametalin adı söylenir: Azot.
- 👉 İkinci ametalin sayısı söylenir: Tri- (üç).
- 👉 İkinci ametalin adı "-oksit" ekiyle söylenir (oksijen için): Oksit.
Soru 7:
💡 Ev temizliğinde sıkça kullanılan ve piyasada "tuz ruhu" olarak bilinen maddenin kimyasal formülü \( \text{HCl} \)'dir. Bu bileşiğin sistematik adını yazınız.
Çözüm:
"Tuz ruhu" günlük hayatta kullanılan bir isimdir. Kimyasal adlandırma kurallarına göre adını bulalım:
- 👉 \( \text{HCl} \) bileşiği, Hidrojen (H) ve Klor (Cl) ametalleri arasında oluşmuştur. Ancak hidrojen, bileşiklerde ametallerle kovalent, metallerle ise iyonik karakter gösterebilir. Bu durumda klor ametal olduğu için kovalent bağ karakteri ağır basar veya iyonik adlandırma kuralları basitçe uygulanır.
- 👉 Birinci elementin adı söylenir: Hidrojen.
- 👉 İkinci elementin adı "-ür" ekiyle söylenir: Klorür.
Soru 8:
🎯 Aşağıda verilen bileşik formülleri ve adlandırmalarından hangisi yanlış eşleştirilmiştir?
I. \( \text{CaO} \) - Kalsiyum oksit
II. \( \text{SO}_3 \) - Kükürt trioksit
III. \( \text{CuCl}_2 \) - Bakır(I) klorür
I. \( \text{CaO} \) - Kalsiyum oksit
II. \( \text{SO}_3 \) - Kükürt trioksit
III. \( \text{CuCl}_2 \) - Bakır(I) klorür
Çözüm:
Her bir seçeneği ayrı ayrı inceleyelim:
- 👉 I. \( \text{CaO} \) - Kalsiyum oksit: Kalsiyum (Ca) 2A grubu metali, Oksijen (O) ametaldir. Sabit değerlikli metal ve ametal bileşiğidir. Adlandırma "Metal adı + Ametal adı (-ür eki)" şeklindedir. Kalsiyum oksit doğru adlandırmadır. ✅
- 👉 II. \( \text{SO}_3 \) - Kükürt trioksit: Kükürt (S) ve Oksijen (O) iki ametaldir. Kovalent bileşik adlandırmasında Latince sayılar kullanılır. Bir tane kükürt (mono atlanır), üç tane oksijen (trioksit). Kükürt trioksit doğru adlandırmadır. ✅
- 👉 III. \( \text{CuCl}_2 \) - Bakır(I) klorür: Bakır (Cu) değişken değerlikli bir geçiş metalidir. Klor (Cl) -1 değerliklidir. Bileşikte iki Klor atomu olduğu için toplam yük \( 2 \times (-1) = -2 \) olur. Bileşik nötr olduğundan Bakırın değerliği \( +2 \) olmalıdır. Bu durumda bileşiğin adı Bakır(II) klorür olmalıdır. Ancak eşleştirmede Bakır(I) klorür denilmiştir. Bu eşleştirme yanlıştır. ❌
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/9-sinif-kimya-bilesiklerin-adlandirilmasi/sorular