🎓 KPSS
📚 KPSS Coğrafya
💡 KPSS Coğrafya: Türkiye'nin coğrafi konumu Çözümlü Sorular
KPSS Coğrafya: Türkiye'nin coğrafi konumu Çözümlü Sorular
Soru 1:
Türkiye, \( 36^\circ - 42^\circ \) Kuzey paralelleri ile \( 26^\circ - 45^\circ \) Doğu meridyenleri arasında yer alır.
Buna göre, aşağıda verilen özelliklerden hangisi Türkiye'nin mutlak (matematik) konumunun doğrudan bir sonucudur?
A) Üç tarafının denizlerle çevrili olması
B) Dört mevsimin belirgin olarak yaşanması
C) Kısa mesafelerde iklim çeşitliliğinin görülmesi
D) Transit ticaret potansiyelinin yüksek olması
E) Zengin bor ve linyit yataklarına sahip olması
Buna göre, aşağıda verilen özelliklerden hangisi Türkiye'nin mutlak (matematik) konumunun doğrudan bir sonucudur?
A) Üç tarafının denizlerle çevrili olması
B) Dört mevsimin belirgin olarak yaşanması
C) Kısa mesafelerde iklim çeşitliliğinin görülmesi
D) Transit ticaret potansiyelinin yüksek olması
E) Zengin bor ve linyit yataklarına sahip olması
Çözüm:
Çözüm:
Türkiye'nin mutlak (matematik) konumu, Ekvator'a ve Başlangıç Meridyeni'ne göre olan yerini ifade eder.
- 👉 Dört mevsimin belirgin olarak yaşanması: Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'de ve Orta Kuşakta (\( 36^\circ - 42^\circ \) Kuzey) yer almasının doğrudan sonucudur. Bu durum mutlak konum ile ilgilidir.
- 📌 Üç tarafının denizlerle çevrili olması, kısa mesafelerde iklim değişimi, transit ticaret ve maden zenginliği ise göreceli (özel) konum ile açıklanır.
✅ Doğru Cevap: B
Soru 2:
Türkiye'nin en doğusu olan Iğdır'da (\( 45^\circ \) Doğu) yerel saat \( 12.00 \) iken, en batısı olan Gökçeada'da (\( 26^\circ \) Doğu) yerel saat kaçtır?
Yerel saat farkını hesaplayarak doğru seçeneği bulunuz.
Yerel saat farkını hesaplayarak doğru seçeneği bulunuz.
Çözüm:
Çözüm:
İki nokta arasındaki yerel saat farkını bulmak için adım adım ilerleyelim:
- 👉 1. Adım (Meridyen Farkı): En doğu ile en batı arasındaki meridyen farkı:
\[ 45 - 26 = 19 \] meridyen farkı vardır. - 👉 2. Adım (Zaman Farkı): İki meridyen arası zaman farkı \( 4 \) dakikadır:
\[ 19 \times 4 = 76 \] dakika. Bu süre \( 1 \) saat \( 16 \) dakikaya eşittir. - 👉 3. Adım (Saat Hesabı): Gökçeada daha batıda yer aldığı için yerel saati Iğdır'a göre daha geridedir:
\( 12.00 \) değerinden \( 1 \) saat \( 16 \) dakika çıkarılır: \( 12.00 - 01.16 = 10.44 \) bulunur.
✅ Doğru Cevap: 10.44
Soru 3:
Türkiye'nin coğrafi konumu ele alındığında, aşağıdakilerden hangisi göreceli (özel) konumun sonuçlarından biri değildir?
A) İstanbul ve Çanakkale boğazlarına sahip olması
B) Güneyden kuzeye gidildikçe deniz suyu tuzluluğunun azalması
C) Asya ve Avrupa kıtaları arasında bir köprü durumunda olması
D) Üç tarafının denizlerle çevrili olması
E) Farklı jeolojik dönemlere ait arazi yapısının bulunması
A) İstanbul ve Çanakkale boğazlarına sahip olması
B) Güneyden kuzeye gidildikçe deniz suyu tuzluluğunun azalması
C) Asya ve Avrupa kıtaları arasında bir köprü durumunda olması
D) Üç tarafının denizlerle çevrili olması
E) Farklı jeolojik dönemlere ait arazi yapısının bulunması
Çözüm:
Çözüm:
Göreceli konum; bir yerin denizlere, boğazlara, ticaret yollarına ve dağ sıralarına göre konumudur.
- 📌 Güneyden kuzeye gidildikçe deniz suyu tuzluluğunun azalması: Ekvator'dan Kutuplara doğru gidildikçe güneş ışınlarının geliş açısının küçülmesiyle ilgilidir. Bu durum enlem etkisi yani mutlak (matematik) konum sonucudur.
- 💡 Boğazlar, kıtalar arası köprü konumu, denizellik ve jeolojik yapı ise göreceli konum ile doğrudan alakalıdır.
✅ Doğru Cevap: B
Soru 4:
Türkiye \( 36^\circ - 42^\circ \) Kuzey paralelleri arasında yer almaktadır.
Buna göre, Türkiye'nin en güneyinden en kuzeyine doğru gidildikçe gerçekleşen değişimler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Çizgisel hız azalır.
B) Hatay'dan Sinop'a gidildikçe alacakaranlık (gurup-şafak) süresi uzar.
C) Cisimlerin öğle vaktindeki gölge boyu uzar.
D) Güneş ışınlarının düşme açısı büyür.
E) Gece ile gündüz arasındaki zaman farkı artar.
Buna göre, Türkiye'nin en güneyinden en kuzeyine doğru gidildikçe gerçekleşen değişimler ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Çizgisel hız azalır.
B) Hatay'dan Sinop'a gidildikçe alacakaranlık (gurup-şafak) süresi uzar.
C) Cisimlerin öğle vaktindeki gölge boyu uzar.
D) Güneş ışınlarının düşme açısı büyür.
E) Gece ile gündüz arasındaki zaman farkı artar.
Çözüm:
Çözüm:
Türkiye Kuzey Yarım Küre'de yer aldığı için en güneyden (Hatay - \( 36^\circ \) K) en kuzeye (Sinop - \( 42^\circ \) K) gidildikçe Ekvator'dan uzaklaşılır:
- 👉 Güneş Işınlarının Geliş Açısı: Ekvator'a daha uzak olunduğu için kuzeye doğru gidildikçe güneş ışınlarının düşme açısı küçülür (büyümez). Dolayısıyla D seçeneğindeki ifade yanlıştır.
- 💡 Kuzeye gidildikçe çizgisel hız azalır, alacakaranlık süresi uzar, gölge boyu uzar ve gece-gündüz süre farkı artar.
✅ Doğru Cevap: D
Soru 5:
Coğrafya öğretmeni sınıfta şu bilgileri vermiştir:
"Türkiye'de aynı gün ve saatte Antalya'da deniz seviyesinde denize girilebilirken, Antalya'nın hemen gerisindeki Toros Dağları'nın zirvelerinde kar kayağı yapılabilmektedir."
Bu durum Türkiye'nin hangi coğrafi özelliğiyle açıklanır ve hangi konum türüne örnektir?
A) Enlem farkı - Mutlak Konum
B) Yükselti ve yer şekilleri çeşitliliği - Göreceli Konum
C) Boylam farkı - Mutlak Konum
D) Orta kuşakta yer alması - Mutlak Konum
E) Bakı etkisi - Göreceli Konum
"Türkiye'de aynı gün ve saatte Antalya'da deniz seviyesinde denize girilebilirken, Antalya'nın hemen gerisindeki Toros Dağları'nın zirvelerinde kar kayağı yapılabilmektedir."
Bu durum Türkiye'nin hangi coğrafi özelliğiyle açıklanır ve hangi konum türüne örnektir?
A) Enlem farkı - Mutlak Konum
B) Yükselti ve yer şekilleri çeşitliliği - Göreceli Konum
C) Boylam farkı - Mutlak Konum
D) Orta kuşakta yer alması - Mutlak Konum
E) Bakı etkisi - Göreceli Konum
Çözüm:
Çözüm:
Soruda bahsedilen olay aynı anda / aynı günde farklı mevsim ve sıcaklık özelliklerinin yaşanmasıdır.
- 👉 Göreceli Konum Etkisi: Kısa mesafelerde yükselti, eğim ve engebe aniden değiştiği için iklim şartları ve sıcaklık da hızla değişir. Bu durum yer şekilleri ve yükselti ile alakalı olup göreceli konumun bir sonucudur.
- 📌 Dikkat: Yıl içinde dört mevsinin belirgin yaşanması mutlak konum (orta kuşak) iken, aynı anda farklı iklim özelliklerinin görülmesi göreceli konumdur.
✅ Doğru Cevap: B
Soru 6:
Günlük Hayattan Örnek: Türkiye'de kış mevsiminde ulusal saat olarak \( 45^\circ \) Doğu meridyeninin (Iğdır) yerel saati ortak saat olarak kullanılır. Bu nedenle kış aylarında sabah saatlerinde batıdaki illerimizde (örneğin İzmir'de) hava henüz karanlıkken işe veya okula gidilirken, doğudaki illerimizde (örneğin Iğdır'da) güneş çoktan doğmuş olur.
Bu günlük hayat durumunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) İzmir'in deniz kıyısında yer alması
B) Doğu ile batı arasındaki meridyen ve yerel saat farkı
C) Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'de bulunması
D) İzmir'in yükseltisinin Iğdır'dan az olması
E) Dağların uzanış yönünün farklı olması
Bu günlük hayat durumunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) İzmir'in deniz kıyısında yer alması
B) Doğu ile batı arasındaki meridyen ve yerel saat farkı
C) Türkiye'nin Kuzey Yarım Küre'de bulunması
D) İzmir'in yükseltisinin Iğdır'dan az olması
E) Dağların uzanış yönünün farklı olması
Çözüm:
Çözüm:
Günlük hayatta karşılaştığımız bu durumun temel sebebi doğu-batı yönlü meridyen farkıdır.
- 👉 Türkiye'nin en doğusu (\( 45^\circ \) Doğu) ile en batısı (\( 26^\circ \) Doğu) arasında \( 19 \) meridyen farkı vardır.
- 👉 Bu fark \( 76 \) dakikalık bir yerel saat farkına karşılık gelir. Ortak saat olarak en doğudaki \( 45^\circ \) Doğu meridyeni sabit seçildiğinde, batıdaki kentlerde güneş yerel saate göre daha geç doğar.
- 💡 Bu olay, doğu-batı meridyen farkının ve Dünya'nın batıdan doğuya dönmesinin doğal bir sonucudur.
✅ Doğru Cevap: B
Soru 7:
Türkiye'nin en güney paraleli olan \( 36^\circ \) Kuzey paraleli ile en kuzey paraleli olan \( 42^\circ \) Kuzey paraleli arasında kuş uçuşu mesafe kaç km'dir?
İki paralel arası mesafenin sabit olduğunu dikkate alarak hesabı yapınız.
İki paralel arası mesafenin sabit olduğunu dikkate alarak hesabı yapınız.
Çözüm:
Çözüm:
Ardışık iki paralel (enlem) arasındaki kuş uçuşu mesafe dünyanın her yerinde sabit olup \( 111 \) km'dir.
- 👉 1. Adım (Paralel Farkı):
\[ 42 - 36 = 6 \] paralel farkı vardır. - 👉 2. Adım (Kuş Uçuşu Mesafe Hesaplama):
\[ 6 \times 111 = 666 \] km olarak bulunur.
💡 Türkiye'nin en kuzeyi ile en güneyi arasındaki kuş uçuşu uzaklık \( 666 \) km'dir.
✅ Doğru Cevap: 666 km
Soru 8:
Türkiye, Orta Doğu petrol ve doğal gaz rezervlerine yakınlığı ile bu enerjiyi Avrupa'ya taşıyan enerji koridoru durumundadır.
Bu durum Türkiye'nin aşağıda verilen hangi coğrafi özelliği ile doğrudan ilişkilidir?
A) Yıl boyunca cephesel yağışların görülmesi
B) \( 26^\circ - 45^\circ \) Doğu meridyenlerinde yer alması
C) Jeopolitik ve jeostratejik göreceli konumu
D) Güneyden esen rüzgarların sıcaklığı artırması
E) Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde bulunması
Bu durum Türkiye'nin aşağıda verilen hangi coğrafi özelliği ile doğrudan ilişkilidir?
A) Yıl boyunca cephesel yağışların görülmesi
B) \( 26^\circ - 45^\circ \) Doğu meridyenlerinde yer alması
C) Jeopolitik ve jeostratejik göreceli konumu
D) Güneyden esen rüzgarların sıcaklığı artırması
E) Yengeç Dönencesi'nin kuzeyinde bulunması
Çözüm:
Çözüm:
Bir ülkenin sahip olduğu coğrafi konumun kendisine sağladığı siyasi, ekonomik ve askeri önem o ülkenin jeopolitik konumunu oluşturur.
- 👉 Türkiye'nin enerji zengini Doğu ülkeleri ile enerji tüketicisi Batı (Avrupa) ülkeleri arasında bir transit enerji geçiş koridoru (TANAP, Mavi Akım vb.) olması göreceli konumunun getirdiği jeopolitik önem ile doğrudan ilişkilidir.
- 📌 Cephesel yağışlar, enlem, meridyen ve dönence durumu ise mutlak (matematik) konum ile açıklanır.
✅ Doğru Cevap: C
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/kpss-cografya-turkiye-nin-cografi-konumu/sorular