🎓 KPSS
📚 KPSS ÖABT Branş Öğretmenliği
💡 KPSS ÖABT Branş Öğretmenliği: İlk türk i̇slam devletleri - türkler'i̇n i̇slamiyet'le tanışması Çözümlü Sorular
KPSS ÖABT Branş Öğretmenliği: İlk türk i̇slam devletleri - türkler'i̇n i̇slamiyet'le tanışması Çözümlü Sorular
Soru 1:
751 yılında gerçekleşen Talas Savaşı, Türk ve İslam tarihi açısından büyük bir dönüm noktasıdır.
Talas Savaşı'nın Türklerin İslamiyet'i kabul etmesi ve dünya kültür tarihi üzerindeki en önemli sonuçlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
Talas Savaşı'nın Türklerin İslamiyet'i kabul etmesi ve dünya kültür tarihi üzerindeki en önemli sonuçlarından biri aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Çin'in Orta Asya üzerindeki hakimiyet iddialarının son bulması ve kağıt imalatının Çin dışında yayılması
- B) Mısır'da kurulan ilk Türk devletinin temellerinin atılması
- C) Anadolu'nun kapılarının Türklere kesin olarak açılması
- D) Malazgirt Savaşı'na zemin hazırlanması
- E) Hazar Kağanlığı'nın İslamiyet'i resmi din kabul etmesi
Çözüm:
Çözüm:
- 📌 Talas Savaşı (751): Çinliler ile Abbasiler arasında gerçekleşmiştir. Türkler (Karluk boyu), bu savaşta Abbasilerin yanında yer alarak Çin'in yenilmesini sağlamıştır.
- 💡 Sonuçları: Orta Asya Çin baskısından kurtulmuş, Türkler gruplar halinde İslamiyet'i benimsemeye başlamış ve kağıt, matbaa, pusula gibi icatlar Çin dışına yayılmıştır.
- ✅ Bu nedenle doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 2:
Emeviler Dönemi'nde uygulanan Mevali politikası Türklerin İslamiyet'e girişini geciktirirken, Abbasiler Dönemi'nde izlenen hoşgörü politikası süreci hızlandırmıştır.
Abbasilerin Türklerin askeri yeteneklerinden yararlanmak amacıyla sadece Türk askerleri ve aileleri için kurduğu özel şehir aşağıdakilerden hangisidir?
Abbasilerin Türklerin askeri yeteneklerinden yararlanmak amacıyla sadece Türk askerleri ve aileleri için kurduğu özel şehir aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Bağdat
- B) Samarra
- C) Nişabur
- D) Buhara
- E) Semerkand
Çözüm:
Çözüm:
- 📌 Abbasiler, Emevilerin aksine ümmetçi ve eşitlikçi bir politika izlemişlerdir.
- 💡 Türklerin savaşçı özelliklerini kaybetmemesi ve ordu gücünden faydalanmak amacıyla Samarra adı verilen özel askeri şehirler kurulmuştur.
- 📌 Ayrıca Bizans sınırında güvenliği sağlamak için Türklerin yerleştirildiği sınır kentlerine ise Avasım adı verilmiştir.
- ✅ Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 3:
Türklerin İslamiyet'i kabul etmelerinde kendi eski inanç ve kültürleri ile İslam dini arasındaki benzerlikler etkili olmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi Gök Tanrı inancı ile İslamiyet arasındaki benzerliklerden biri değildir?
Aşağıdakilerden hangisi Gök Tanrı inancı ile İslamiyet arasındaki benzerliklerden biri değildir?
- A) Tek tanrı (Yaratıcı) anlayışının bulunması
- B) Ahiret (ölümden sonraki yaşam) ve cennet/cehennem kavramlarının varlığı
- C) Kurban kesme ve namaz gibi ibadet ritüellerinin birebir aynı kurallarla uygulanması
- D) Ahlak ilkelerinin (hırsızlık, yalan, adaletsizlik karşıtlığı) benzerlik göstermesi
- E) Dünya hakimiyeti / Cihat-Gaza anlayışının örtüşmesi
Çözüm:
Çözüm:
- 📌 Gök Tanrı inancında tek tanrı fikri (Tengri), ahiret inancı (Uçmag/Kamuğ), cihan hakimiyeti anlayışı mevcuttur.
- 💡 Ancak eski Türk inancındaki ritüeller ile İslamiyet'teki namaz (salat) veya hac gibi ibadetlerin şekilsel kuralları birebir aynı değildir; yalnızca kurban ve dua gibi genel kavramsal yakınlıklar bulunur. Biçimsel ibadet kurallarının birebir aynı olduğunu söylemek yanlış olur.
- ✅ Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 4:
Orta Asya'da kurulan ilk Müslüman Türk devleti olan Karahanlılar, İslamiyet'i resmi din olarak kabul etmelerine rağmen Türk kültür ve kimliğini korumaya büyük özen göstermişlerdir.
Aşağıdakilerden hangisi Karahanlıların milli benliklerini ve Türk kültürünü koruduklarının doğrudan bir kanıtıdır?
Aşağıdakilerden hangisi Karahanlıların milli benliklerini ve Türk kültürünü koruduklarının doğrudan bir kanıtıdır?
- A) Arap alfabesini tamamen terk edip yalnızca Göktürk alfabesini kullanmaları
- B) Sadece Şii mezhebini benimsemeleri
- C) Resmi dil, saray ve edebiyat dili olarak Türkçeyi (Hakaniye lehçesini) kullanmaları
- D) Sadece göçebe yaşam tarzını devam ettirip yerleşik hayata geçmemeleri
- E) Gazneliler ile savaşarak yıkılış sürecine girmeleri
Çözüm:
Çözüm:
- 📌 Karahanlılar (840-1212), Satuk Buğra Han döneminde İslamiyet'i kabul etmişlerdir.
- 💡 İslamiyet'i kabul etmelerine rağmen yöneticileri 'Han', 'Hakan', 'İlig' gibi Türkçe unvanlar kullanmış, resmi dillerini Türkçe ilan etmiş ve Uygur alfabesini kullanmaya devam etmişlerdir.
- ✅ Bu durum milli benliklerini koruduklarını gösterir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 5:
ÖSYM Tarzı Analiz Sorusu:
I. Abbasi halifesini Şii Büveyhoğulları baskısından kurtararak İslam dünyasının siyasi liderliğini üstlenmeleri
II. Hindistan'a düzenledikleri seferler ile İslamiyet'in Güney Asya'da yayılmasını sağlamaları
III. Haçlı Seferleri'ne karşı İslam coğrafyasını başarıyla savunmaları
Yukarıdaki gelişmelerden hangileri Büyük Selçuklu Devleti veya Gazneliler gibi Türk-İslam devletlerinin İslam dünyasına sağladığı koruyucu ve yayıcı katkılar arasında gösterilebilir?
I. Abbasi halifesini Şii Büveyhoğulları baskısından kurtararak İslam dünyasının siyasi liderliğini üstlenmeleri
II. Hindistan'a düzenledikleri seferler ile İslamiyet'in Güney Asya'da yayılmasını sağlamaları
III. Haçlı Seferleri'ne karşı İslam coğrafyasını başarıyla savunmaları
Yukarıdaki gelişmelerden hangileri Büyük Selçuklu Devleti veya Gazneliler gibi Türk-İslam devletlerinin İslam dünyasına sağladığı koruyucu ve yayıcı katkılar arasında gösterilebilir?
- A) Yalnız I
- B) Yalnız II
- C) I ve II
- D) II ve III
- E) I, II ve III
Çözüm:
Çözüm:
- 📌 I. Öncül: Tuğrul Bey, 1055'te Bağdat'a girerek Abbasi halifesini Büveyhoğulları baskısından kurtarmış ve 'Doğunun ve Batının Sultanı' unvanını almıştır (Büyük Selçuklu).
- 📌 II. Öncül: Gazneli Mahmut, Hindistan'a 17 sefer düzenleyerek İslamiyet'i orada yaymıştır (Gazneliler).
- 📌 III. Öncül: Büyük Selçuklular ve Türkiye Selçukluları Haçlılara karşı mücadele etmiştir.
- 💡 Her üç öncül de Türk-İslam devletlerinin İslam dünyasına koruyucu ve yayıcı hizmetlerini gösterir.
- ✅ Doğru cevap E seçeneğidir (I, II ve III).
Soru 6:
Tarihsel Dönüşüm ve Kurum Analizi:
Karahanlılar Dönemi'nde ilk örnekleri görülen Ribatlar, başlangıçta sınır boylarında askeri güvenlik ve karakol amacıyla inşa edilmiş yapılardır. Zamanla sınırların genişlemesiyle bu yapılar iç bölgelerde kalmış ve işlev değiştirmiştir.
Ribatların zamanla dönüştüğü ve tüccarların konaklama, güvenlik ve ihtiyaçlarını karşıladığı sosyo-ekonomik kurum aşağıdakilerden hangisidir?
Karahanlılar Dönemi'nde ilk örnekleri görülen Ribatlar, başlangıçta sınır boylarında askeri güvenlik ve karakol amacıyla inşa edilmiş yapılardır. Zamanla sınırların genişlemesiyle bu yapılar iç bölgelerde kalmış ve işlev değiştirmiştir.
Ribatların zamanla dönüştüğü ve tüccarların konaklama, güvenlik ve ihtiyaçlarını karşıladığı sosyo-ekonomik kurum aşağıdakilerden hangisidir?
- A) Kümbet
- B) Kervansaray
- C) Bimarhane
- D) Kapan Hanı
- E) Mescit
Çözüm:
Çözüm:
- 📌 Ribat: Sınır karakolu olarak kurulan askeri tesislerdir.
- 💡 Sınırlar genişleyince iç bölgelerde kalan Ribatlar, tüccarların güvenliğini sağlayan ve konaklamasını ücretsiz karşılayan Kervansaraylara dönüşmüştür.
- 📌 Bu durum ticareti geliştirmek için atılmış önemli bir adımdır.
- ✅ Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 7:
Günümüz modern devletlerinde liyakate dayalı profesyonel ordu ve devlet memuru yetiştirme sistemleri uygulanmaktadır. İlk Türk-İslam devletlerinde de savaş esirlerinin veya küçük yaştaki çocukların özel olarak eğitilip asker ve bürokrat yapıldığı bir sistem uygulanmıştır.
Gazneliler ve Selçuklularda uygulanan, Osmanlı Devletindeki 'Devşirme ve Kapıkulu Teşkilatı'nın da temelini oluşturan bu sistem aşağıdakilerden hangisidir?
Gazneliler ve Selçuklularda uygulanan, Osmanlı Devletindeki 'Devşirme ve Kapıkulu Teşkilatı'nın da temelini oluşturan bu sistem aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İkta Sistemi
- B) Gulam Sistemi
- C) Veraset Sistemi
- D) Atabeylik Sistemi
- E) Lonca Teşkilatı
Çözüm:
Çözüm:
- 📌 Gulam Sistemi: Savaş esirlerinin veya satın alınan çocukların "Gulamhane" adı verilen saray okulunda yetiştirilerek asker veya devlet adamı yapılmasıdır.
- 💡 Bu sistemde yetişen askerlere Gulam-ı Saray (Hassa Askerleri) denir ve doğrudan hükümdarı korurlar.
- 📌 Bu sistem Osmanlı'da Devşirme ve Kapıkulu Ocağı sistemine ilham vermiştir.
- ✅ Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 8:
Karahanlılar Dönemi'nde Türk-İslam kültürünün ilk yazılı edebi eserleri kaleme alınmıştır.
Aşağıdaki Türk-İslam eserleri ve yazarları eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
Aşağıdaki Türk-İslam eserleri ve yazarları eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
- A) Kutadgu Bilig — Yusuf Has Hacib
- B) Divanü Lugati't-Türk — Kaşgarlı Mahmut
- C) Atabetü'l Hakayık — Edip Ahmet Yükneki
- D) Divan-ı Hikmet — Ahmet Yesevi
- E) Siyasetname — Ali Şir Nevai
Çözüm:
Çözüm:
- 📌 A) Kutadgu Bilig: Yusuf Has Hacib tarafından yazılmış ilk Türk-İslam siyasetnamesidir. (Doğru)
- 📌 B) Divanü Lugati't-Türk: Kaşgarlı Mahmut tarafından Araplara Türkçe öğretmek için yazılan ilk Türkçe sözlüktür. (Doğru)
- 📌 C) Atabetü'l Hakayık: Edip Ahmet Yükneki'nin ahlak kitabıdır. (Doğru)
- 📌 D) Divan-ı Hikmet: Hoca Ahmet Yesevi'nin tasavvufi eseridir. (Doğru)
- 💡 E) Siyasetname: Ali Şir Nevai'ye değil, Büyük Selçuklu veziri Nizamülmülk'e aittir. Ali Şir Nevai ise Muhakemetü'l-Lügateyn adlı eseri yazmıştır.
- ✅ Doğru cevap E seçeneğidir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/kpss-oabt-brans-ilk-turk-i-slam-devletleri-turkler-i-n-i-slamiyet-le-tanismasi/sorular