📝 KPSS Tarih: Genel tekrar 5 Konu Özeti
Milli Mücadele Hazırlık Dönemi 📜
Milli Mücadele'nin hazırlık süreci, Türk milletinin bağımsızlık azmini örgütlü bir harekete dönüştürdüğü kritik bir evredir. Mustafa Kemal Paşa'nın \( 19 \) Mayıs \( 1919 \)'da Samsun'a çıkışıyla başlayan bu süreç, Havza Genelgesi ile halkı bilinçlendirmeye odaklanmıştır. Bu dönemde yayımlanan genelgeler ve toplanan kongreler, Kurtuluş Savaşı'nın temel taşlarını oluşturmuştur.
Amasya Genelgesi (\( 22 \) Haziran \( 1919 \)) ✍️
Kurtuluş Savaşı'nın gerekçesi, yöntemi ve amacı ilk kez bu genelgede belirtilmiştir. Milli egemenliğe dayalı yeni bir devletin kurulacağının ilk işaretleri burada verilmiştir.
- Gerekçe: Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir. İstanbul Hükümeti üzerine aldığı sorumluluğu yerine getirememektedir.
- Yöntem ve Amaç: Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.
- Milli Kurul: Her türlü etki ve denetimden uzak milli bir kurulun (Temsil Heyeti) oluşturulması fikri ilk kez dile getirilmiştir.
Erzurum Kongresi (\( 23 \) Temmuz - \( 7 \) Ağustos \( 1919 \)) 🏔️
Toplanış amacı bakımından bölgesel, aldığı kararlar bakımından ulusal bir kongredir. Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ve Trabzon Muhafaza-i Hukuk-u Milliye Cemiyeti tarafından organize edilmiştir.
"Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz."
- Manda ve himaye fikri ilk kez reddedilmiştir.
- Temsil Heyeti kurulmuş ve başkanlığına Mustafa Kemal seçilmiştir (Sadece Doğu illerini temsil eder).
- Azınlıklara siyasi ve sosyal dengeyi bozucu ayrıcalıklar verilemeyeceği vurgulanmıştır.
- Milli iradenin hakim kılınması ve padişahlık makamının kurtarılması hedeflenmiştir.
Sivas Kongresi (\( 4 - 11 \) Eylül \( 1919 \)) 🏛️
Hem toplanış hem de aldığı kararlar bakımından tamamen ulusal bir kongredir. Erzurum Kongresi kararları genişletilerek kabul edilmiştir.
| Konu | Alınan Karar ve Önemi |
| Cemiyetler | Tüm cemiyetler "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" altında birleşti. |
| Manda ve Himaye | Manda ve himaye fikri kesin olarak reddedildi (Tam bağımsızlık). |
| Temsil Heyeti | Temsil Heyeti'nin yetkileri tüm yurdu kapsayacak şekilde genişletildi. |
| Yürütme Yetkisi | Ali Fuat Paşa, Batı Cephesi Komutanlığına atanarak yürütme yetkisi kullanıldı. |
Amasya Görüşmeleri (\( 20 - 22 \) Ekim \( 1919 \)) 🤝
İstanbul Hükümeti (Salih Paşa) ile Temsil Heyeti (Mustafa Kemal) arasında gerçekleşmiştir. Bu görüşme ile İstanbul Hükümeti, Temsil Heyeti'nin ve Milli Mücadele'nin varlığını resmen ve hukuken tanımıştır. Görüşmeler sonucunda Mebusan Meclisi'nin açılması kararlaştırılmıştır.
Misak-ı Milli Kararları (\( 28 \) Ocak \( 1920 \)) 🇹🇷
Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edilen bu kararlar, Milli Mücadele'nin siyasi programıdır. Temel ilkeler şunlardır:
- Sınırlar: Mondros Ateşkesi imzalandığı sırada işgal edilmemiş olan topraklar bir bütündür.
- Boğazlar: İstanbul ve Marmara Denizi'nin güvenliği sağlandığı takdirde dünya ticaretine açılabilir.
- Azınlıklar: Komşu ülkelerdeki Müslümanlara verilen haklar kadar hak verilecektir.
- Kapitülasyonlar: Siyasi, adli ve mali gelişmemizi engelleyen sınırlamalar (kapitülasyonlar) kesinlikle kabul edilemez.
Misak-ı Milli'nin kabulü üzerine İtilaf Devletleri \( 16 \) Mart \( 1920 \)'de İstanbul'u resmen işgal etmiş ve Mebusan Meclisi'ni dağıtmıştır. Bu durum Ankara'da \( 23 \) Nisan \( 1920 \)'de Birinci Büyük Millet Meclisi'nin açılmasına zemin hazırlamıştır.