🎓 KPSS
📚 KPSS Tarih
💡 KPSS Tarih: İsyan ve ıslahatlar Çözümlü Sorular
KPSS Tarih: İsyan ve ıslahatlar Çözümlü Sorular
Soru 1:
17. yüzyıl (Duraklama Dönemi) Osmanlı Devleti'nde yapılan ıslahatların genel özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Batı tarzı askeri yeniliklerin yapılması
B) Kişilere bağlı kalması ve süreklilik gösterememesi
C) Sorunların kökenine inilmeden yüzeysel çözümler üretilmesi
D) Saray, ulema ve askerlerin muhalefetiyle karşılaşması
E) Baskı ve şiddet yoluyla asayişin sağlanmaya çalışılması
A) Batı tarzı askeri yeniliklerin yapılması
B) Kişilere bağlı kalması ve süreklilik gösterememesi
C) Sorunların kökenine inilmeden yüzeysel çözümler üretilmesi
D) Saray, ulema ve askerlerin muhalefetiyle karşılaşması
E) Baskı ve şiddet yoluyla asayişin sağlanmaya çalışılması
Çözüm:
💡 Doğru Cevap: A
📌 Detaylı Çözüm:
📌 Detaylı Çözüm:
- Osmanlı Devleti, \( 17. \) yüzyılda (Duraklama Dönemi) henüz Batı'nın üstünlüğünü kabul etmemiştir. Bu nedenle bu dönemde yapılan ıslahatlar Batı örnek alınarak yapılmamıştır.
- Osmanlı'da Batı tarzı ilk ıslahatlar ancak \( 18. \) yüzyılda (Gerileme Dönemi - Lale Devri ve I. Mahmut dönemleri) başlayacaktır.
- Diğer şıklar (B, C, D ve E) \( 17. \) yüzyıl ıslahatlarının temel karakteristik özellikleridir. Islahatlar köklü olmadığı ve kişilere bağlı kaldığı için devletin kötü gidişatını durduramamıştır.
Soru 2:
Osmanlı Devleti'nde merkezî otoritenin zayıflamasıyla İstanbul'da çıkan Yeniçeri İsyanları (Merkez İsyanları) devlet düzenini derinden sarsmıştır.
Aşağıdaki padişahlardan hangisi, Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmayı planladığı için yeniçeriler tarafından tahttan indirilerek şehit edilmiştir?
A) IV. Murat
B) II. Osman (Genç Osman)
C) III. Selim
D) Tarhuncu Ahmet Paşa
E) II. Mahmut
Aşağıdaki padişahlardan hangisi, Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmayı planladığı için yeniçeriler tarafından tahttan indirilerek şehit edilmiştir?
A) IV. Murat
B) II. Osman (Genç Osman)
C) III. Selim
D) Tarhuncu Ahmet Paşa
E) II. Mahmut
Çözüm:
💡 Doğru Cevap: B
📌 Detaylı Çözüm:
📌 Detaylı Çözüm:
- II. Osman (Genç Osman), Hotin Seferi sırasında yeniçerilerin disiplinsiz davranışlarını bizzat görmüş ve Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmaya karar vermiştir.
- Ancak bu planının saray çevresi tarafından duyulması üzerine yeniçeriler büyük bir isyan çıkarmış, padişahı tahttan indirerek Yedikule Zindanları'nda şehit etmişlerdir.
- Bu olay, yeniçerilerin devlet üzerindeki baskısını ve "Devlet ocak içindir" anlayışının ne kadar tehlikeli boyutlara ulaştığını gösteren en acı örnektir.
Soru 3:
\( 17. \) yüzyılda Anadolu'da güvenliğin bozulması, ağır vergiler ve iltizam sisteminin yaygınlaşması gibi nedenlerle büyük halk isyanları çıkmıştır. Bu isyanlara genel olarak Celali İsyanları denilmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi Celali İsyanları'nın doğrudan sonuçlarından biri değildir?
A) Anadolu'da can ve mal güvenliğinin kalmaması
B) Köylerden kentlere büyük göç dalgalarının yaşanması (Büyük Kaçgun)
C) Tarımsal üretimin azalması ve kıtlık yaşanması
D) Rejimi (monarşiyi) değiştirmeye yönelik yeni bir yönetim modelinin kurulması
E) Vergilerin düzenli toplanamaması nedeniyle hazine gelirlerinin düşmesi
Aşağıdakilerden hangisi Celali İsyanları'nın doğrudan sonuçlarından biri değildir?
A) Anadolu'da can ve mal güvenliğinin kalmaması
B) Köylerden kentlere büyük göç dalgalarının yaşanması (Büyük Kaçgun)
C) Tarımsal üretimin azalması ve kıtlık yaşanması
D) Rejimi (monarşiyi) değiştirmeye yönelik yeni bir yönetim modelinin kurulması
E) Vergilerin düzenli toplanamaması nedeniyle hazine gelirlerinin düşmesi
Çözüm:
💡 Doğru Cevap: D
📌 Detaylı Çözüm:
📌 Detaylı Çözüm:
- Celali İsyanları, Osmanlı Devleti'ndeki kötü yönetim, ekonomik sıkıntılar ve haksızlıklara karşı halkın ve yerel yöneticilerin tepkisidir.
- Bu isyanların asla rejimi (padişahlığı veya monarşiyi) değiştirmek gibi bir amacı yoktur. İsyan edenlerin amacı yönetim sistemini yıkmak değil, adaletsizlikleri gidermek veya kendi çıkarlarını korumaktır.
- İsyanlar sonucunda Anadolu nüfusu yer değiştirmiş, tarım durma noktasına gelmiş ve bu sürece tarih literatüründe "Büyük Kaçgun" adı verilmiştir.
Soru 4:
Osmanlı Devleti'nde Lale Devri (\( 1718 - 1730 \)) Pasarofça Antlaşması ile başlayıp Patrona Halil İsyanı ile sona eren, barış ve yenilik dönemidir.
Lale Devri'nde gerçekleştirilen aşağıdaki yeniliklerden hangisi, Osmanlı Devleti'nin Avrupa'daki gelişmeleri yakından takip etmek istediğinin en somut kanıtıdır?
A) İlk kez çiçek aşısının uygulanması
B) Tulumbacılar Ocağı adıyla ilk itfaiye teşkilatının kurulması
C) Paris, Viyana ve Londra gibi Avrupa başkentlerinde geçici elçiliklerin açılması
D) Yalova'da kağıt fabrikasının kurulması
E) Doğu klasiklerinin Türkçe'ye tercüme edilmesi
Lale Devri'nde gerçekleştirilen aşağıdaki yeniliklerden hangisi, Osmanlı Devleti'nin Avrupa'daki gelişmeleri yakından takip etmek istediğinin en somut kanıtıdır?
A) İlk kez çiçek aşısının uygulanması
B) Tulumbacılar Ocağı adıyla ilk itfaiye teşkilatının kurulması
C) Paris, Viyana ve Londra gibi Avrupa başkentlerinde geçici elçiliklerin açılması
D) Yalova'da kağıt fabrikasının kurulması
E) Doğu klasiklerinin Türkçe'ye tercüme edilmesi
Çözüm:
💡 Doğru Cevap: C
📌 Detaylı Çözüm:
📌 Detaylı Çözüm:
- Osmanlı Devleti, \( 18. \) yüzyıla kadar kendisini Avrupa'dan üstün gördüğü için dışarıda kalıcı veya geçici elçilikler açma ihtiyacı duymamıştı.
- Lale Devri'nde ilk kez Avrupa başkentlerinde geçici elçiliklerin açılması (Örneğin: Yirmisekiz Mehmet Çelebi'nin Paris'e gönderilmesi), Osmanlı'nın batının üstünlüğünü kabul ettiğinin ve oradaki diplomatik, teknik ve kültürel gelişmeleri yakından takip etmek istediğinin en net kanıtıdır.
Soru 5:
III. Selim Dönemi'nde yapılan köklü ıslahatların tamamına Nizam-ı Cedit denilmiştir. Bu dönemde hem ordu modernize edilmiş hem de bu ordunun masraflarını karşılamak amacıyla yeni bir hazine kurulmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi Nizam-ı Cedit ordusunun ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan bu özel hazinedir?
A) İrad-ı Cedit
B) Hazine-i Amire
C) Ceyb-i Hümayun
D) Mukataa Hazinesi
E) Esham Sistemi
Aşağıdakilerden hangisi Nizam-ı Cedit ordusunun ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan bu özel hazinedir?
A) İrad-ı Cedit
B) Hazine-i Amire
C) Ceyb-i Hümayun
D) Mukataa Hazinesi
E) Esham Sistemi
Çözüm:
💡 Doğru Cevap: A
📌 Detaylı Çözüm:
📌 Detaylı Çözüm:
- III. Selim, kurduğu batı tarzı modern Nizam-ı Cedit ordusunun yüksek maliyetli silah, üniforma ve maaş giderlerini devletin genel bütçesine yük etmeden karşılamak istemiştir.
- Bu amaçla sadece bu orduya özel gelir sağlayan İrad-ı Cedit (Yeni Gelir) adında bağımsız bir hazine kurmuştur.
- Bu ıslahatlar, tutucu çevrelerin ve yeniçerilerin tepkisini çekmiş ve bu dönem \( 1807 \) yılında çıkan Kabakçı Mustafa İsyanı ile son bulmuştur.
Soru 6:
Tarih Öğretmeni Ahmet Bey, KPSS'ye hazırlanan öğrencilerine şu bilgiyi vermiştir:
"Osmanlı Devleti'nde yüzyıllar boyunca devleti tehdit eden, ıslahatların önünde en büyük engel olan ve padişahları tahttan indiren askeri güç, II. Mahmut döneminde \( 1826 \) yılında halkın ve ulemanın da desteğiyle tamamen kaldırılmıştır."
Buna göre, tarih literatüründe Vaka-i Hayriye (Hayırlı Olay) olarak adlandırılan bu gelişmenin Osmanlı Devleti'ne sağladığı en önemli katkı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ülke sınırlarının genişlemesi
B) Padişahın merkezî otoritesinin ve ıslahatların önündeki engellerin kalkması
C) Dış borçlanmanın tamamen sona ermesi
D) Sadrazamlık makamının önemini kaybetmesi
E) Azınlık isyanlarının tamamen durması
"Osmanlı Devleti'nde yüzyıllar boyunca devleti tehdit eden, ıslahatların önünde en büyük engel olan ve padişahları tahttan indiren askeri güç, II. Mahmut döneminde \( 1826 \) yılında halkın ve ulemanın da desteğiyle tamamen kaldırılmıştır."
Buna göre, tarih literatüründe Vaka-i Hayriye (Hayırlı Olay) olarak adlandırılan bu gelişmenin Osmanlı Devleti'ne sağladığı en önemli katkı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ülke sınırlarının genişlemesi
B) Padişahın merkezî otoritesinin ve ıslahatların önündeki engellerin kalkması
C) Dış borçlanmanın tamamen sona ermesi
D) Sadrazamlık makamının önemini kaybetmesi
E) Azınlık isyanlarının tamamen durması
Çözüm:
💡 Doğru Cevap: B
📌 Detaylı Çözüm:
📌 Detaylı Çözüm:
- Yeniçeri Ocağı, özellikle duraklama ve gerileme dönemlerinde devletteki en büyük istikrarsızlık ve isyan kaynağı haline gelmişti. Yapılmak istenen her yeniliğe karşı çıkıyorlardı.
- II. Mahmut'un bu ocağı kaldırması (Vaka-i Hayriye), padişahın mutlak otoritesini yeniden kurmasını sağlamış ve Tanzimat Dönemi'ne giden yolda modern ıslahatların önünü tamamen açmıştır.
- Bu olaydan sonra padişah, kendi otoritesine karşı durabilecek en büyük askeri gücü ortadan kaldırmış ve yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye ordusunu kurmuştur.
Soru 7:
Günümüzde tıp dünyasında salgın hastalıklarla mücadelede en önemli silahlardan biri aşılama yöntemidir. Osmanlı Devleti'nde de henüz Avrupa'da modern tıp bu kadar gelişmemişken, halkın salgın hastalıklardan korunması amacıyla geleneksel yöntemlerle çiçek aşısı uygulanmaktaydı.
Lale Devri'nde (\( 18. \) yüzyıl) İngiltere'nin İstanbul Elçisi'nin eşi Lady Montagu, yazdığı mektuplarda Osmanlı'daki bu aşı uygulamasını hayranlıkla anlatmış ve bu yöntemin Avrupa'ya taşınmasında öncü olmuştur.
Bu bilgilere göre, Osmanlı Devleti'nde Lale Devri'nde uygulanan sağlık ıslahatları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Sağlık alanındaki tüm gelişmelerin sadece Avrupa'dan ithal edildiği
B) Doğu tıbbının batı tıbbından tamamen geri kaldığı
C) Osmanlı Devleti'nin halk sağlığını korumaya yönelik pratik çözümlere sahip olduğu ve bunun batıyı da etkilediği
D) Çiçek aşısının sadece saray çevresine özel olarak uygulandığı
E) Geleneksel yöntemlerin tıp bilimini tamamen engellediği
Lale Devri'nde (\( 18. \) yüzyıl) İngiltere'nin İstanbul Elçisi'nin eşi Lady Montagu, yazdığı mektuplarda Osmanlı'daki bu aşı uygulamasını hayranlıkla anlatmış ve bu yöntemin Avrupa'ya taşınmasında öncü olmuştur.
Bu bilgilere göre, Osmanlı Devleti'nde Lale Devri'nde uygulanan sağlık ıslahatları hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Sağlık alanındaki tüm gelişmelerin sadece Avrupa'dan ithal edildiği
B) Doğu tıbbının batı tıbbından tamamen geri kaldığı
C) Osmanlı Devleti'nin halk sağlığını korumaya yönelik pratik çözümlere sahip olduğu ve bunun batıyı da etkilediği
D) Çiçek aşısının sadece saray çevresine özel olarak uygulandığı
E) Geleneksel yöntemlerin tıp bilimini tamamen engellediği
Çözüm:
💡 Doğru Cevap: C
📌 Detaylı Çözüm:
📌 Detaylı Çözüm:
- Metinde açıklandığı üzere, Osmanlı Devleti'nde uygulanan çiçek aşısı yöntemi, Avrupa'ya örnek teşkil etmiştir.
- Bu durum, Osmanlı'nın halk sağlığını koruma konusunda pratik ve başarılı çözümlere sahip olduğunu ve kültürel/bilimsel etkileşimin sadece batıdan doğuya değil, doğudan batıya doğru da gerçekleştiğini gösterir.
- Dolayısıyla, Lale Devri ıslahatları sadece saray eğlencelerinden ibaret olmayıp, halk sağlığı ve sosyal hayatı doğrudan etkileyen önemli unsurlar barındırmaktadır.
Soru 8:
\( 1839 \) yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı'nda yer alan bazı maddeler şunlardır:
Bu maddeler dikkate alındığında, Tanzimat Fermanı ile Osmanlı yönetim anlayışında meydana gelen en köklü değişim aşağıdakilerden hangisidir?
A) Padişahın yetkilerinin üstünde kanun üstünlüğünün (hukukun üstünlüğü) ilk kez kabul edilmesi
B) Meşruti yönetim sistemine geçilerek halkın yönetime katılması
C) Teokratik (dini) devlet yapısının tamamen terk edilmesi
D) Sadrazamın padişahtan daha yetkili hale gelmesi
E) Eyalet sisteminden merkeziyetçi eyalet yönetimine geçilmesi
- Herkesin can, mal, namus ve iffet güvenliği devlet garantisinde olacaktır.
- Hiç kimse yargılanmadan ve sorgulanmadan cezalandırılmayacaktır.
- Herkesten gelirine göre adil bir şekilde vergi alınacaktır.
- Padişah da dahil olmak üzere herkes bu fermanın hükümlerine ve kanunlara uyacaktır.
Bu maddeler dikkate alındığında, Tanzimat Fermanı ile Osmanlı yönetim anlayışında meydana gelen en köklü değişim aşağıdakilerden hangisidir?
A) Padişahın yetkilerinin üstünde kanun üstünlüğünün (hukukun üstünlüğü) ilk kez kabul edilmesi
B) Meşruti yönetim sistemine geçilerek halkın yönetime katılması
C) Teokratik (dini) devlet yapısının tamamen terk edilmesi
D) Sadrazamın padişahtan daha yetkili hale gelmesi
E) Eyalet sisteminden merkeziyetçi eyalet yönetimine geçilmesi
Çözüm:
💡 Doğru Cevap: A
📌 Detaylı Çözüm:
📌 Detaylı Çözüm:
- Tanzimat Fermanı'nda yer alan "Padişah da dahil olmak üzere herkes bu fermanın hükümlerine uyacaktır" ifadesi, Osmanlı tarihinde padişahın kendi gücünün üstünde bir kanun gücü olduğunu kabul ettiği ilk belgedir.
- Bu durum, Osmanlı Devleti'nde anayasal düzene geçişin ilk aşaması ve hukukun üstünlüğü ilkesinin benimsenmesi anlamına gelir.
- Seçeneklerdeki "Halkın yönetime katılması" (Meşrutiyet) ancak \( 1876 \) yılında I. Meşrutiyet'in ilanı ile gerçekleşecektir. Dolayısıyla doğru cevap A seçeneğidir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/kpss-tarih-isyan-ve-islahatlar/sorular