Yazım kuralları Konu Özeti

Yazım Kuralları 📝

Yazım kuralları, Türkçenin doğru ve anlaşılır kullanılması için büyük önem taşır. Bu kurallar, kelimelerin doğru yazılmasını, büyük ve küçük harflerin yerinde kullanılmasını, sayıların yazılışını, kısaltmaların ve eklerin doğru bir şekilde oluşturulmasını kapsar. KPSS'de bu konudan her yıl soru gelmektedir.

Büyük ve Küçük Harflerin Kullanımı

• Cümle Başlangıcı: Her cümle büyük harfle başlar.
• Mısralar: Şiirlerde her mısra büyük harfle başlar.
• Özel İsimler: Kişi adları, soyadları, yer adları (kıta, ülke, il, ilçe, köy, mahalle vb.), dil ve lehçe adları, din ve mezhep adları, yıldız adları, coğrafi terimler (dağ, deniz, göl, nehir vb.) büyük harfle başlar.
• Kurum ve Kuruluş Adları: Başbakanlık, bakanlık, üniversite, fakülte, kurum, kuruluş, dernek, vakıf, oda, borsa, spor kulübü gibi özel isimler büyük harfle başlar.
• Resmi Gazete, Kanun, Tüzük, Yönetmelik, Genelge: Bu tür belgelerin özel adları büyük harfle başlar.
• Tarihi Olay, Çağ ve Dönem Adları: Kurtuluş Savaşı, Milli Mücadele, Cilalı Taş Devri, İlk Çağ gibi özel adlar büyük harfle başlar.
• Saygı İfadeleri: Makam ve mevki bildiren hitaplar büyük harfle başlar. (Sayın Vali, Sayın Müdür vb.)
• Kitap, Dergi, Gazete, Sanat Eseri Adları: Bu eserlerin her kelimesi (bağlaçlar ve edatlar hariç) büyük harfle başlar.
• Yer Adlarına Bağlı Soyut Adlar: Avrupa Birliği, Asya Yakası gibi kullanımlarda büyük harf kullanılır.
• Unvanlar: Kişi adlarından önce veya sonra gelen unvanlar büyük harfle başlar. (Profesör Doktor Ali Vefa, Avukat Ayşe Hanım vb.)
• Tabelalar ve Levhalar: Her kelimesi büyük harfle yazılabilir.
• Belirli Bir Tarih: Ay ve gün adları belirli bir olayı anlatmak için kullanıldığında büyük harfle başlar. (29 Ekim Cumhuriyet Bayramı)
• Dil ve Edebiyat: Türk Dili ve Edebiyatı gibi ders adları büyük harfle başlar.
• Yön Adları: Kuzey, güney, doğu, batı kelimeleri tek başına veya yer adından önce kullanıldığında büyük harfle başlar. (Doğu Anadolu, Kuzey Amerika). Ancak yer adından sonra kullanıldığında küçük harfle başlar. (Anadolu'nun doğusu).
• Millet, Dil, Din, Boy, Oymak Adları: Türk, İngiliz, Arapça, Hristiyanlık, İslamiyet, Budizm, Oğuz, Kıpçak gibi adlar büyük harfle başlar.
• Kullanılmayan Büyük Harfler: Özel ada bağlı saygı bildiren unvanlar (Paşa, Hazretleri vb.) küçük harfle başlar. (Ali Paşa, Mustafa Kemal Hazretleri).

Sayılarda Yazım

• Bayağı Sayılar: Her kelimesi ayrı yazılır. (yüz elli, bin dokuz yüz doksan dokuz).
• Sıra Sayıları: Sayıdan sonra gelen ekle yapılır. (1. [birinci], 5. [beşinci], 10. [onuncu]). Kesirle sayılarda kesrin okunuşunda sıra sayı ekleri kullanılır. (1/2 [bir bölü iki], 3/4 [dörtte üç]).
• Üleştirme Sayıları: Sayıdan sonra gelen -ş, -er ekleriyle yapılır. (ikişer, yüzer, biner).
• Kesir Sayıları: Sayılarla gösterilebilen kesirler de ondalık olarak yazılabilir. (0,5 [sıfır tam onda beş], 0,25 [sıfır tam binde yirmi beş]).
• Saatler: Saatler rakamla yazılır. (10.30, 14:00).
• Tarihler: Gün, ay ve yıl rakamla yazılır. (29.10.1923, 15 Mart 2024).
• Para ile İlgili Terimler: Milyon, milyar, trilyon gibi kelimeler sayıyla yazılır. (100 milyon TL, 5 milyar Dolar).
• Yüzde İşareti: Yüzde işareti (%) sayılardan sonra bitişik yazılır. ( %5, %50).

Kısaltmaların Yazılışı

• Büyük Harfle Yapılan Kısaltmalar:
• Genellikle baş harfleri alınarak yapılır. (TBMM [Türkiye Büyük Millet Meclisi], TDK [Türk Dil Kurumu]).
• Bu kısaltmalar, son harflerine getirilen eklerle okunur. (TBMM'ye, TDK'den, PTT'ye).
• Bazı kısaltmaların ikinci harfleri de alınır. (Alm. [Almanca], İng. [İngilizce]).
• Bazı kısaltmaların arasına nokta konulur. (Dr. [Doktor], Cad. [Cadde], Sok. [Sokak]).
• Ölçü birimlerinin kısaltmalarına nokta konulmaz. (m [metre], kg [kilogram], L [litre]).
• Kurum ve kuruluş adlarının kısaltmalarına nokta konulmaz. (TÜBİTAK, ODTÜ).
• Küçük Harfle Yapılan Kısaltmalar:
• Genellikle kelimenin ilk birkaç harfi alınarak yapılır. (prof. [profesör], tel. [telefon], cad. [cadde]).
• Bu kısaltmalar, son harflerine getirilen eklerle okunur. (profesöre, telefondan, caddede).
• Özel Adların Kısaltmaları:
• Türkçe'de özel adların kısaltmalarına nokta konulmaz. (ABD [Amerika Birleşik Devletleri], TRT [Türkiye Radyo Televizyon Kurumu]).

İkilemelerin Yazılışı

• İkilemeler, ayrı yazılır. (az çok, ev bark, yavaş yavaş, el ele).
• Bazı ikilemeler kalıplaşmış olduğu için bitişik yazılır. (pazartesi, cumartesi, çarşamba).
• Anlamı güçlendirmek için kullanılan ikilemeler de ayrı yazılır. (dimdik ayakta, pırıl pırıl parlıyor).

Bağlaçların ve Edatların Yazılışı

• "de" ve "da" Bağlacı: Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa ayrı yazılır. (Sen de gel, Ben de gittim). Cümleden çıkarıldığında anlam bozuluyorsa bitişik yazılır. (Evdeyim, Okulda).
• "ki" Bağlacı: Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa ayrı yazılır. (Baktım ki gitmiş, Söyledim ki anlasın). Cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa bitişik yazılır. (Sanki, Oysaki, Mademki, Belki, Çünkü, Halbuki).
• "ile" Edatı: Bitişik veya ayrı yazılabilir. (Seninle konuştum, Ben ve sen).

Numaralandırmada Yazım Kuralları

• Sıra bildiren sayılardan sonra gelen kelimeler kesme işaretiyle ayrılır. (1. sınıf, 2. kat).
• Belirli bir tarih belirtildiğinde ay ve gün adları büyük harfle başlar. (23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı).

Kurum ve Kuruluş Adlarının Yazımı

• Kurum ve kuruluş adları, özel isim oldukları için büyük harfle başlar. (Türkiye Büyük Millet Meclisi, Türk Dil Kurumu).
• Kurum ve kuruluş adlarına getirilen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. (TBMM'ye, TDK'den).

Yön Adlarının Yazımı

• Yön adları, tek başına veya yer adından önce kullanıldığında büyük harfle başlar. (Doğu Anadolu, Kuzey Amerika).
• Yön adları, yer adından sonra kullanıldığında küçük harfle başlar. (Anadolu'nun doğusu, Avrupa'nın batısı).

Yazım Kuralları ile İlgili Önemli Notlar

• "Her", "Her Bir", "Herkes" Kelimeleri: Ayrı yazılır. (Her gün, her birimiz, herkes gelmişti).
• "Bir", "Her", "Hiç" Kelimeleri: Belirsizlik bildiren bu kelimelerden sonra gelen kelimelerle ayrı yazılır. (Bir gün, her zaman, hiç kimse).
• "Tek", "Her", "Bütün" Kelimeleri: Bitişik yazılır. (Tek başına, her şey, bütün gün).
• "Çok", "Az", "Biraz" Kelimeleri: Ayrı yazılır. (Çok konuşma, az dinle, biraz bekle).
• "Nereden", "Nereye", "Nerede" Kelimeleri: Bitişik yazılır. (Nereden geldin?, Nereye gidiyorsun?, Nerede oturuyorsun?).
• "Ne", "Ne Zaman", "Neden" Kelimeleri: Ayrı yazılır. (Ne yaptın?, Ne zaman geleceksin?, Neden üzgünsün?).