💡 7. Sınıf Matematik: Tam sayılarda toplama çıkarma rasyonel sayılar Çözümlü Sorular
1
Çözümlü Soru
Kolay Seviye
📌 Klasik Örnek 1: Bir dağcılık kulübü üyesi, deniz seviyesinden \(120\) metre yüksekte bir tepeye tırmanmıştır. Hava koşulları nedeniyle \(45\) metre aşağı inmek zorunda kalmıştır. Bu dağcının son konumunun deniz seviyesine göre kaç metre olduğunu tam sayılarla toplama ve çıkarma işlemi yaparak bulunuz.
Çözüm ve Açıklama
✅ Çözüm Adımları:
Deniz seviyesinin üstündeki yükseklikler pozitif (\(+\)) tam sayılarla, altındaki yükseklikler negatif (\(-\)) tam sayılarla ifade edilir.
Dağcının ilk konumu: \(+120\) metredir.
Aşağı inmek demek, yükseklik değerinin azalması demektir yani çıkarma işlemi yapılır veya negatif yönde ilerlenir: \(+120 - 45\)
💡 Sonuç: Dağcının son konumu deniz seviyesinden \(+75\) metre yüksektedir.
2
Çözümlü Soru
Orta Seviye
📌 Günlük Hayat Örnek 2: Sabah termometrede hava sıcaklığının \(-4\) derece olduğu bir şehirde, öğle saatlerinde sıcaklık \(12\) derece artmıştır. Akşam ise öğle saatindeki sıcaklığa göre \(7\) derece düşüş yaşanmıştır. Bu şehrin akşam saatindeki sıcaklığını tam sayılarla işlem yaparak hesaplayınız.
Çözüm ve Açıklama
✅ Çözüm Adımları:
Sabah sıcaklığı: \(-4\) derecedir.
Sıcaklığın artması toplama işlemi ile ifade edilir. Öğle sıcaklığı için \(-4 + 12\) işlemi yapılır.
Zıt işaretli iki tam sayı toplanırken mutlak değerce büyük olandan küçük çıkarılır ve büyük olanın işareti yazılır: \(12 - 4 = 8\), öğle sıcaklığı \(+8\) derecedir.
Akşam sıcaklık \(7\) derece düştüğüne göre çıkarma işlemi yapılır: \(8 - 7 = 1\)
💡 Sonuç: Şehrin akşam saatindeki sıcaklığı \(1\) derecedir.
3
Çözümlü Soru
Orta Seviye
📌 Klasik Örnek 3: Aşağıdaki rasyonel sayı toplama işlemini yapınız:
\[ \frac{2}{3} + \left( -\frac{1}{4} \right) \]
Çözüm ve Açıklama
✅ Çözüm Adımları:
Rasyonel sayılarda toplama işlemi yapabilmek için paydaların eşit olması gerekir.
Paydalar \(3\) ve \(4\) tür. Bu paydalar \(12\) de eşitlenir. İlk kesir \(4\) ile, ikinci kesir \(3\) ile genişletilir.
Genişletme sonrasında işlem şu hal alandır:
\[ \frac{8}{12} + \left( -\frac{3}{12} \right) \]
Paylar kendi arasında toplanır, ortak payda aynen yazılır:
\[ \frac{8 + (-3)}{12} = \frac{5}{12} \]
💡 Sonuç: İşlemin sonucu \(\frac{5}{12}\) olarak bulunur.
4
Çözümlü Soru
Orta Seviye
📌 Klasik Örnek 4: Aralarında çıkarma işlemi bulunan aşağıdaki rasyonel sayıların sonucunu bulunuz:
\[ \left( -\frac{3}{5} \right) - \frac{1}{2} \]
Çözüm ve Açıklama
✅ Çözüm Adımları:
Rasyonel sayılarda çıkarma işlemi yapılırken, çıkan sayının toplama işlemine göre tersi alınır ve birinci sayı ile toplanır ya da direkt payda eşitlemesi yapılır.
Paydalar \(5\) ve \(2\) olduğundan \(10\) da eşitlenir. Birinci kesir \(2\) ile, ikinci kesir \(5\) ile genişletilir.
İşlemi tek pay altında yazarsak:
\[ \frac{-6 - 5}{10} = -\frac{11}{10} \]
💡 Sonuç: İşlemin sonucu \(-\frac{11}{10}\) olur.
5
Çözümlü Soru
Yeni Nesil Soru
📌 Yeni Nesil Soru 5: Bir sayı doğrusu üzerinde \(A\) noktası \(-\frac{3}{4}\) kesrine, \(B\) noktası ise \(\frac{5}{4}\) kesrine karşılık gelmektedir. Bu sayı doğrusu üzerinde \(A\) ve \(B\) noktaları arasındaki uzaklığı bulmak için hangi tam sayı veya rasyonel sayı işleminin yapılması gerekir ve sonuç kaçtır?
Çözüm ve Açıklama
✅ Çözüm Adımları:
İki nokta arasındaki uzaklık, büyük olan sayıdan küçük olan sayının çıkarılmasıyla bulunur.
Büyük sayı \(\frac{5}{4}\), küçük sayı ise \(-\frac{3}{4}\) tür.
💡 Sonuç: \(A\) ve \(B\) noktaları arasındaki uzaklık \(2\) birimdir.
6
Çözümlü Soru
Orta Seviye
📌 Günlük Hayat Örnek 6: Ahmet Bey, bankadaki hesabında bulunan \(450\) TL parasından, sırasıyla \(125\) TL ve \(300\) TL tutarında iki kez alışveriş yapmıştır. Parasının yetmediği bir durumda ise hesabına \(200\) TL yatırmıştır. Son durumda Ahmet Bey'in hesabında kaç TL para olduğunu tam sayılarla işlem yaparak bulunuz.
Çözüm ve Açıklama
✅ Çözüm Adımları:
Hesaptaki para artışları pozitif (\(+\)), azalışlar ise negatif (\(-\)) olarak ifade edilir.
Bulunan sonuçları ana işlemde yerine koyalım:
\[ \frac{1}{2} + \frac{2}{3} - \frac{3}{4} \]
Paydalar \(2, 3\) ve \(4\) tür. Bu paydalar \(12\) de eşitlenir. Kesirler sırasıyla \(6, 4\) ve \(3\) ile genişletilir:
\[ \frac{6}{12} + \frac{8}{12} - \frac{9}{12} \]
💡 Sonuç: İşlemin sonucu \(\frac{5}{12}\) değerindedir.
8
Çözümlü Soru
Yeni Nesil Soru
📌 Yeni Nesil Soru 8: Bir otelin asansörü zemin katta (\(0\)) durmaktadır. Asansöre binen bir müşteri önce \(4\) kat yukarı çıkmış, ardından o kattan \(7\) kat aşağı inmiş ve son olarak bulunduğu kattan \(2\) kat daha yukarı çıkmıştır. Bu müşterinin son durumda bulunduğu katı belirten tam sayıyı bulunuz.
Çözüm ve Açıklama
✅ Çözüm Adımları:
Zemin kat başlangıç noktasıdır ve \(0\) ile ifade edilir.
\(4\) kat yukarı çıkmak: \(0 + 4 = 4\)
\(7\) kat aşağı inmek: \(4 - 7 = -3\) (Bodrum kat anlamındadır.)
\(2\) kat yukarı çıkmak: \(-3 + 2 = -1\)
💡 Sonuç: Müşteri son durumda \(-1\). katta bulunmaktadır.
7. Sınıf Matematik: Tam sayılarda toplama çıkarma rasyonel sayılar Çözümlü Sorular
Soru 1:
📌 Klasik Örnek 1: Bir dağcılık kulübü üyesi, deniz seviyesinden \(120\) metre yüksekte bir tepeye tırmanmıştır. Hava koşulları nedeniyle \(45\) metre aşağı inmek zorunda kalmıştır. Bu dağcının son konumunun deniz seviyesine göre kaç metre olduğunu tam sayılarla toplama ve çıkarma işlemi yaparak bulunuz.
Çözüm:
✅ Çözüm Adımları:
Deniz seviyesinin üstündeki yükseklikler pozitif (\(+\)) tam sayılarla, altındaki yükseklikler negatif (\(-\)) tam sayılarla ifade edilir.
Dağcının ilk konumu: \(+120\) metredir.
Aşağı inmek demek, yükseklik değerinin azalması demektir yani çıkarma işlemi yapılır veya negatif yönde ilerlenir: \(+120 - 45\)
💡 Sonuç: Dağcının son konumu deniz seviyesinden \(+75\) metre yüksektedir.
Soru 2:
📌 Günlük Hayat Örnek 2: Sabah termometrede hava sıcaklığının \(-4\) derece olduğu bir şehirde, öğle saatlerinde sıcaklık \(12\) derece artmıştır. Akşam ise öğle saatindeki sıcaklığa göre \(7\) derece düşüş yaşanmıştır. Bu şehrin akşam saatindeki sıcaklığını tam sayılarla işlem yaparak hesaplayınız.
Çözüm:
✅ Çözüm Adımları:
Sabah sıcaklığı: \(-4\) derecedir.
Sıcaklığın artması toplama işlemi ile ifade edilir. Öğle sıcaklığı için \(-4 + 12\) işlemi yapılır.
Zıt işaretli iki tam sayı toplanırken mutlak değerce büyük olandan küçük çıkarılır ve büyük olanın işareti yazılır: \(12 - 4 = 8\), öğle sıcaklığı \(+8\) derecedir.
Akşam sıcaklık \(7\) derece düştüğüne göre çıkarma işlemi yapılır: \(8 - 7 = 1\)
💡 Sonuç: Şehrin akşam saatindeki sıcaklığı \(1\) derecedir.
Soru 3:
📌 Klasik Örnek 3: Aşağıdaki rasyonel sayı toplama işlemini yapınız:
\[ \frac{2}{3} + \left( -\frac{1}{4} \right) \]
Çözüm:
✅ Çözüm Adımları:
Rasyonel sayılarda toplama işlemi yapabilmek için paydaların eşit olması gerekir.
Paydalar \(3\) ve \(4\) tür. Bu paydalar \(12\) de eşitlenir. İlk kesir \(4\) ile, ikinci kesir \(3\) ile genişletilir.
Genişletme sonrasında işlem şu hal alandır:
\[ \frac{8}{12} + \left( -\frac{3}{12} \right) \]
Paylar kendi arasında toplanır, ortak payda aynen yazılır:
\[ \frac{8 + (-3)}{12} = \frac{5}{12} \]
💡 Sonuç: İşlemin sonucu \(\frac{5}{12}\) olarak bulunur.
Soru 4:
📌 Klasik Örnek 4: Aralarında çıkarma işlemi bulunan aşağıdaki rasyonel sayıların sonucunu bulunuz:
\[ \left( -\frac{3}{5} \right) - \frac{1}{2} \]
Çözüm:
✅ Çözüm Adımları:
Rasyonel sayılarda çıkarma işlemi yapılırken, çıkan sayının toplama işlemine göre tersi alınır ve birinci sayı ile toplanır ya da direkt payda eşitlemesi yapılır.
Paydalar \(5\) ve \(2\) olduğundan \(10\) da eşitlenir. Birinci kesir \(2\) ile, ikinci kesir \(5\) ile genişletilir.
İşlemi tek pay altında yazarsak:
\[ \frac{-6 - 5}{10} = -\frac{11}{10} \]
💡 Sonuç: İşlemin sonucu \(-\frac{11}{10}\) olur.
Soru 5:
📌 Yeni Nesil Soru 5: Bir sayı doğrusu üzerinde \(A\) noktası \(-\frac{3}{4}\) kesrine, \(B\) noktası ise \(\frac{5}{4}\) kesrine karşılık gelmektedir. Bu sayı doğrusu üzerinde \(A\) ve \(B\) noktaları arasındaki uzaklığı bulmak için hangi tam sayı veya rasyonel sayı işleminin yapılması gerekir ve sonuç kaçtır?
Çözüm:
✅ Çözüm Adımları:
İki nokta arasındaki uzaklık, büyük olan sayıdan küçük olan sayının çıkarılmasıyla bulunur.
Büyük sayı \(\frac{5}{4}\), küçük sayı ise \(-\frac{3}{4}\) tür.
💡 Sonuç: \(A\) ve \(B\) noktaları arasındaki uzaklık \(2\) birimdir.
Soru 6:
📌 Günlük Hayat Örnek 6: Ahmet Bey, bankadaki hesabında bulunan \(450\) TL parasından, sırasıyla \(125\) TL ve \(300\) TL tutarında iki kez alışveriş yapmıştır. Parasının yetmediği bir durumda ise hesabına \(200\) TL yatırmıştır. Son durumda Ahmet Bey'in hesabında kaç TL para olduğunu tam sayılarla işlem yaparak bulunuz.
Çözüm:
✅ Çözüm Adımları:
Hesaptaki para artışları pozitif (\(+\)), azalışlar ise negatif (\(-\)) olarak ifade edilir.
Bulunan sonuçları ana işlemde yerine koyalım:
\[ \frac{1}{2} + \frac{2}{3} - \frac{3}{4} \]
Paydalar \(2, 3\) ve \(4\) tür. Bu paydalar \(12\) de eşitlenir. Kesirler sırasıyla \(6, 4\) ve \(3\) ile genişletilir:
\[ \frac{6}{12} + \frac{8}{12} - \frac{9}{12} \]
💡 Sonuç: İşlemin sonucu \(\frac{5}{12}\) değerindedir.
Soru 8:
📌 Yeni Nesil Soru 8: Bir otelin asansörü zemin katta (\(0\)) durmaktadır. Asansöre binen bir müşteri önce \(4\) kat yukarı çıkmış, ardından o kattan \(7\) kat aşağı inmiş ve son olarak bulunduğu kattan \(2\) kat daha yukarı çıkmıştır. Bu müşterinin son durumda bulunduğu katı belirten tam sayıyı bulunuz.
Çözüm:
✅ Çözüm Adımları:
Zemin kat başlangıç noktasıdır ve \(0\) ile ifade edilir.
\(4\) kat yukarı çıkmak: \(0 + 4 = 4\)
\(7\) kat aşağı inmek: \(4 - 7 = -3\) (Bodrum kat anlamındadır.)
\(2\) kat yukarı çıkmak: \(-3 + 2 = -1\)
💡 Sonuç: Müşteri son durumda \(-1\). katta bulunmaktadır.