💡 7. Sınıf Türkçe: Fiiller (Eylemler) Çözümlü Sorular

📌 Bir sözcüğün fiil olup olmadığını anlamak için mastar eki (-mek, -mak) getirebiliriz.

• 👉 "yapar" kelimesine "-mak" eki getirebiliriz: yapmak. Bu bir fiildir.
• 👉 "oynuyor" kelimesine "-mak" eki getirebiliriz: oynamak. Bu bir fiildir.
• 👉 "pişirir" kelimesine "-mek" eki getirebiliriz: pişirmek. Bu bir fiildir.
• 👉 "güzeldi" kelimesine "-mek" eki getiremeyiz (güzelmek). Bu bir isimdir.

✅ Bu nedenle, 4 numaralı cümlede fiil kullanılmamıştır.

📌 Fiilin türünü belirlemek için fiilin başına "onu" kelimesini getiririz:

• Kılış (İş) Fiili: "Onu" kelimesini alabilir ve bir nesneye ihtiyaç duyar. (Örn: okumak - onu okumak)
• Durum Fiili: "Onu" kelimesini alamaz ve öznenin içinde bulunduğu durumu bildirir. (Örn: uyumak - onu uyumak olmaz)
• Oluş Fiili: "Onu" kelimesini alamaz ve zamanla gerçekleşen bir değişimi, gelişimi anlatır. (Örn: büyümek - onu büyümek olmaz)

Şimdi seçenekleri inceleyelim:

• 1. "uyudu" 👉 "onu uyudu" olmaz. Bu bir durum fiilidir.
• 2. "üşüyordu" 👉 "onu üşüyordu" olmaz. Bu bir durum fiilidir.
• 3. "aldı" 👉 "onu aldı" olur (hediyeyi aldı). Bu bir kılış (iş) fiilidir.
• 4. "büyüdü" 👉 "onu büyüdü" olmaz ve zamanla gerçekleşen bir değişimi anlatır. Bu bir oluş fiilidir.

✅ 3 numaralı fiil kılış (iş) fiili olduğu için diğerlerinden farklıdır.

📌 Fiil kiplerini ve zaman eklerini hatırlayalım:

• Şimdiki Zaman: -yor
• Geniş Zaman: -r, -ar, -er, -ır, -ir, -ur, -ür
• Gelecek Zaman: -acak, -ecek
• Görülen Geçmiş Zaman: -dı, -di, -du, -dü, -tı, -ti, -tu, -tü
• Duyulan Geçmiş Zaman: -mış, -miş, -muş, -müş

Şimdi seçenekleri inceleyelim:

• 1. "çalışmalısın" 👉 "-malı" eki gereklilik kipidir.
• 2. "içerim" 👉 "-er" eki geniş zamandır.
• 3. "okuyor" ve "alıyor" 👉 "-yor" ekini almıştır. Bu, şimdiki zaman kipidir.
• 4. "geçirdik" 👉 "-di" eki görülen geçmiş zamandır.

✅ 3 numaralı cümlede fiiller şimdiki zaman kipiyle çekimlenmiştir.

📌 Dilek/şart kiplerini ve eklerini hatırlayalım:

• Gereklilik Kipi: -malı, -meli
• Şart Kipi: -sa, -se
• İstek Kipi: -a, -e
• Emir Kipi: Eki yoktur, fiilin doğrudan çekimlenmesiyle oluşur (gel, oku).

Cümledeki altı çizili fiil "çalışsan"dır.

• 👉 "çalış-" fiil köküne "-sa" eki gelmiştir.
• 👉 "-sa, -se" eki şart kipi ekidir.

✅ Bu nedenle, fiil şart kipiyle çekimlenmiştir.

📌 Altı çizili fiil "okurum" kelimesidir.

• Fiil Kökü: "oku-"
• Kip Eki: "-r" eki geniş zaman kip ekidir. (okur)
• Kişi (Şahıs) Eki: "-um" eki, eylemi yapanın "ben" olduğunu gösterir. "Ben okurum." Bu, 1. tekil kişi ekidir.

Bu durumda fiil, Geniş Zaman kipi ve 1. Tekil Kişi ekiyle çekimlenmiştir.

✅ Doğru cevap Geniş Zaman, 1. Tekil Kişi'dir.

📌 Metindeki fiilleri ve türlerini inceleyelim:

• "kalktım": "onu kalktım" olmaz, öznenin içinde bulunduğu durumu bildirir. 👉 Durum Fiili
• "baktım": "onu baktım" olmaz, öznenin içinde bulunduğu durumu bildirir. 👉 Durum Fiili
• "ötmiyordu": "onu ötmüyordu" olmaz, öznenin içinde bulunduğu durumu bildirir. 👉 Durum Fiili
• "büyüdü": "onu büyüdü" olmaz, zamanla gerçekleşen bir değişimi anlatır. 👉 Oluş Fiili
• "gitti": "onu gitti" olmaz, öznenin içinde bulunduğu durumu bildirir. 👉 Durum Fiili

✅ Metinde bir adet oluş fiili, diğerleri ise durum fiilidir.

📌 "Gideceğiz" fiilini inceleyelim:

• Fiil Kökü: "git-"
• Kip Eki: "-ecek" eki gelmiştir. (Burada ünsüz yumuşamasıyla "gidecek" olmuştur.)
• Kişi Eki: "-iz" eki 1. çoğul kişiyi ("biz") gösterir. (Biz gideceğiz.)

Hatırlayalım ki "-acak, -ecek" ekleri gelecek zaman kipine aittir.

✅ Bu nedenle, "gideceğiz" fiili gelecek zaman kipiyle çekimlenmiştir.

📌 Cümledeki altı çizili fiilleri ve kiplerini tek tek inceleyelim:

• 1. Fiil: "katılmalısın"
  • Fiil kökü: "katıl-"
  • Kip eki: "-malı" eki, gereklilik kipi ekidir.
  • Kişi eki: "-sın" eki, 2. tekil kişiyi ("sen") gösterir.
• 2. Fiil: "bitirmelisin"
  • Fiil kökü: "bitir-"
  • Kip eki: "-meli" eki, yine gereklilik kipi ekidir.
  • Kişi eki: "-sin" eki, 2. tekil kişiyi ("sen") gösterir.

Her iki fiil de gereklilik kipiyle çekimlenmiştir.

✅ Doğru cevap "Gereklilik Kipi, Gereklilik Kipi" seçeneğidir.