🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Fizik
💡 9. Sınıf Fizik: Temel büyüklükler ve türetilmiş büyüklükler Çözümlü Sorular
9. Sınıf Fizik: Temel büyüklükler ve türetilmiş büyüklükler Çözümlü Sorular
Soru 1:
📌 Örnek 1 (Klasik Soru): Aşağıdaki fiziksel büyüklüklerden hangisi temel büyüklük değildir?
A) Kütle
B) Işık şiddeti
C) Hız
D) Sıcaklık
E) Zaman
A) Kütle
B) Işık şiddeti
C) Hız
D) Sıcaklık
E) Zaman
Çözüm:
✅ Doğru Cevap: C) Hız
- Adım 1: Temel büyüklükler kısa muz (Kütle, Işık şiddeti, Sıcaklık, Akım şiddeti, Madde miktarı, Uzunluk, Zaman) kodlamasıyla hafızada tutulur.
- Adım 2: Kütle, ışık şiddeti, sıcaklık ve zaman bu listede yer alır ve temel büyüklüktür.
- Adım 3: Hız ise uzunluk ve zaman temel büyüklüklerinin oranlanmasıyla elde edildiği için türetilmiş büyüklüktür.
Soru 2:
📌 Örnek 2 (Klasik Soru): Uluslararası Birim Sistemi'nde (SI) aşağıdaki temel büyüklüklerden hangisinin birimi yanlış verilmiştir?
A) Uzunluk -> Metre
B) Zaman -> Saniye
C) Akım şiddeti -> Amper
D) Kütle -> Gram
E) Sıcaklık -> Kelvin
A) Uzunluk -> Metre
B) Zaman -> Saniye
C) Akım şiddeti -> Amper
D) Kütle -> Gram
E) Sıcaklık -> Kelvin
Çözüm:
✅ Doğru Cevap: D) Kütle -> Gram
- Adım 1: SI birim sistemine göre temel büyüklüklerin birimleri uluslararası standartlarca belirlenmiştir.
- Adım 2: Kütlenin SI birim sistemi'ndeki karşılığı gram değil, kilogram (kg) olmalıdır.
- Adım 3: Diğer seçeneklerdeki uzunluk (metre), zaman (saniye), akım şiddeti (amper) ve sıcaklık (Kelvin) birimleri tamamen doğrudur.
Soru 3:
📌 Örnek 3 (Klasik Soru): Aşağıdaki fiziksel niceliklerden kaç tanesi türetilmiş büyüklüktür?
I. Kuvvet
II. Enerji
III. Uzunluk
IV. Basınç
V. Işık şiddeti
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
E) 5
I. Kuvvet
II. Enerji
III. Uzunluk
IV. Basınç
V. Işık şiddeti
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
E) 5
Çözüm:
✅ Doğru Cevap: C) 3
- Adım 1: Verilen nicelikleri tek tek inceleyelim.
- Adım 2: Kuvvet, enerji ve basınç birden fazla temel büyüklüğün matematiksel işlemleriyle elde edildiği için türetilmiş büyüklüklerdir.
- Adım 3: Uzunluk ve ışık şiddeti ise doğrudan temel büyüklüktür.
- Adım 4: Toplamda 3 tane (Kuvvet, Enerji, Basınç) türetilmiş büyüklük vardır.
Soru 4:
📌 Örnek 4 (Klasik Soru): Bir laboratuvarda yapılan ölçümlerde kullanılan birimler şunlardır: \(\text{m/s}\), \(\text{kg/m}^3\) ve \(\text{N}\). Bu birimlere ait büyüklüklerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hepsinin temel büyüklük olması
B) Hepsinin skaler büyüklük olması
C) Hepsinin türetilmiş büyüklük olması
D) Aynı araçla ölçülmeleri
E) Temel birimlerle ifade edilememeleri
A) Hepsinin temel büyüklük olması
B) Hepsinin skaler büyüklük olması
C) Hepsinin türetilmiş büyüklük olması
D) Aynı araçla ölçülmeleri
E) Temel birimlerle ifade edilememeleri
Çözüm:
✅ Doğru Cevap: C) Hepsinin türetilmiş büyüklük olması
- Adım 1: \(\text{m/s}\) birimi sürat veya hıza aittir ve türetilmiştir.
- Adım 2: \(\text{kg/m}^3\) birimi öz kütleye aittir ve türetilmiştir.
- Adım 3: \(\text{N}\) (Newton) birimi kuvvete aittir ve türetilmiştir.
- Adım 4: Bu birimlerin ifade ettiği büyüklüklerin tamamı türetilmiş büyüklük sınıfına girer.
Soru 5:
💡 Örnek 5 (Günlük Hayat): Marketten aldığı meyveleri tarttıran bir müşteri kütlesini \(2\) kilogram olarak öğreniyor. Aynı müşteri evine giderken otomobilin hız göstergesinin saatte \(90\) kilometre gösterdiğini fark ediyor. Bu olayda geçen kütle ve hız nicelikleri için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) İkisi de temel büyüklüktür.
B) İkisi de türetilmiş büyüklüktür.
C) Kütle temel, hız türetilmiş büyüklüktür.
D) Kütle türetilmiş, hız temel büyüklüktür.
E) İkisi de yönlü (vektörel) büyüklüktür.
A) İkisi de temel büyüklüktür.
B) İkisi de türetilmiş büyüklüktür.
C) Kütle temel, hız türetilmiş büyüklüktür.
D) Kütle türetilmiş, hız temel büyüklüktür.
E) İkisi de yönlü (vektörel) büyüklüktür.
Çözüm:
✅ Doğru Cevap: C) Kütle temel, hız türetilmiş büyüklüktür.
- Adım 1: Kütle, madde miktarının bir ölçüsü olup uluslararası birim sisteminde temel büyüklükler arasında yer alır (Eşit kollu terazi ile ölçülür).
- Adım 2: Hız ise birim zamandaki yer değiştirme miktarıdır; uzunluk ve zaman temel büyüklüklerinin birleşiminden oluştuğu için türetilmiş büyüklüktür.
Soru 6:
💡 Örnek 6 (Günlük Hayat): Evindeki akvaryumun su sıcaklığının \(25^\circ\text{C}\) olduğunu termometre ile ölçen Burak, odanın aydınlık seviyesini de lüksmetre ile ölçerek günlük planlama yapıyor. Burak'ın kullandığı bu iki ölçüm aracıyla ilgili nicelikler hangi seçenekte doğru gruplandırılmıştır?
A) Sıcaklık: Türetilmiş - Işık şiddeti: Temel
B) Sıcaklık: Temel - Işık şiddeti: Türetilmiş
C) Sıcaklık: Türetilmiş - Işık şiddeti: Türetilmiş
D) Sıcaklık: Temel - Işık şiddeti: Temel
E) Sıcaklık: Skaler - Işık şiddeti: Vektörel
A) Sıcaklık: Türetilmiş - Işık şiddeti: Temel
B) Sıcaklık: Temel - Işık şiddeti: Türetilmiş
C) Sıcaklık: Türetilmiş - Işık şiddeti: Türetilmiş
D) Sıcaklık: Temel - Işık şiddeti: Temel
E) Sıcaklık: Skaler - Işık şiddeti: Vektörel
Çözüm:
✅ Doğru Cevap: D) Sıcaklık: Temel - Işık şiddeti: Temel
- Adım 1: Sıcaklık, kısa muz kodlamasındaki temel büyüklüklerden biridir (SI birimi Kelvin, günlük hayatta Celsius).
- Adım 2: Işık şiddeti de temel büyüklükler arasında yer alır ve birimi kandela (cd) sembolü ile gösterilir.
- Adım 3: Dolayısıyla her iki nicelik de temel büyüklüktür.
Soru 7:
🚀 Örnek 7 (Yeni Nesil Soru): Bir fizik öğretmeni tahtaya bir tablo çizerek öğrencilerden temel ve türetilmiş büyüklükleri doğru şekilde eşleştirmelerini istiyor.
I. Elektrik akımı -> Amper (Temel)
II. Alan -> Metrekare (Türetilmiş)
III. Zaman -> Dakika (Temel)
IV. Hacmet -> Metreküp (Türetilmiş)
Buna göre, öğrencilerden hangisinin yaptığı açıklama yanlıştır?
A) I numaralı ifadede büyüklük ve SI birimi doğrudur.
B) II numaralı ifade türetilmiş bir büyüklüğe örnektir.
C) III numaralı ifadede zaman temel büyüklüktür ancak SI birimi saniye olmalıdır.
D) IV numaralı ifade temel bir büyüklüktür.
E) Tüm ifadeler dikkatle incelendiğinde D seçeneğindeki ifade yanlıştır.
I. Elektrik akımı -> Amper (Temel)
II. Alan -> Metrekare (Türetilmiş)
III. Zaman -> Dakika (Temel)
IV. Hacmet -> Metreküp (Türetilmiş)
Buna göre, öğrencilerden hangisinin yaptığı açıklama yanlıştır?
A) I numaralı ifadede büyüklük ve SI birimi doğrudur.
B) II numaralı ifade türetilmiş bir büyüklüğe örnektir.
C) III numaralı ifadede zaman temel büyüklüktür ancak SI birimi saniye olmalıdır.
D) IV numaralı ifade temel bir büyüklüktür.
E) Tüm ifadeler dikkatle incelendiğinde D seçeneğindeki ifade yanlıştır.
Çözüm:
✅ Doğru Cevap: D) IV numaralı ifade temel bir büyüklüktür.
- Adım 1: Elektrik akımı temel büyüklüktür ve SI birimi Amperdir (I doğrudur).
- Adım 2: Alan, uzunlukların çarpımıyla bulunur ve türetilmiş büyüklüktür (II doğrudur).
- Adım 3: Zaman temel büyüklüktür, SI birimi saniyedir (III doğrudur).
- Adım 4: Hacim, üç boyutlu uzunlukların çarpımıyla elde edilen türetilmiş bir büyüklüktür. IV numarada temel denildiği için bu ifade yanlıştır.
Soru 8:
🚀 Örnek 8 (Yeni Nesil Soru): Günlük hayatta karşılaştığımız bazı birimler şu şekildedir:
- Kilogram (\(\text{kg}\))
- Metre/Saniye (\(\text{m/s}\))
- Newton (\(\text{N}\))
- Saniye (\(\text{s}\))
- Metreküp (\(\text{m}^3\))
Bu birimlerden kaç tanesi türetilmiş büyüklüklere aittir?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
E) 5
- Kilogram (\(\text{kg}\))
- Metre/Saniye (\(\text{m/s}\))
- Newton (\(\text{N}\))
- Saniye (\(\text{s}\))
- Metreküp (\(\text{m}^3\))
Bu birimlerden kaç tanesi türetilmiş büyüklüklere aittir?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
E) 5
Çözüm:
✅ Doğru Cevap: C) 3
- Adım 1: Kilogram (\(\text{kg}\)), kütlenin birimidir ve kütle temel büyüklüktür.
- Adım 2: Metre/Saniye (\(\text{m/s}\)), hızın birimidir ve hız türetilmiş büyüklüktür.
- Adım 3: Newton (\(\text{N}\)), kuvvetin birimidir ve kuvvet türetilmiş büyüklüktür.
- Adım 4: Saniye (\(\text{s}\)), zamanın birimidir ve zaman temel büyüklüktür.
- Adım 5: Metreküp (\(\text{m}^3\)), hacmin birimidir ve hacim türetilmiş büyüklüktür.
- Adım 6: Listede yer alan Metre/Saniye, Newton ve Metreküp olmak üzere toplam 3 tanesi türetilmiş büyüklüklere aittir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/9-sinif-fizik-temel-buyuklukler-ve-turetilmis-buyuklukler/sorular