💡 9. Sınıf Kimya: Lewis nokta yapısı Çözümlü Sorular

• Adım 1: Atom numarasından yola çıkarak temel haldeki elektron dağılımını yazalım. Hidrojen (H) için elektron dağılımı 1'dir.
• Adım 2: En dış katmandaki (değerlik katmanı) elektron sayısını belirleyelim. Hidrojenin değerlik elektron sayısı 1'dir.
• Adım 3: Elementin sembolünü (H) yazalım.
• Adım 4: Değerlik elektron sayısını, element sembolünün etrafına nokta (•) veya çarpı (x) şeklinde yerleştirelim. Her bir nokta veya çarpı bir değerlik elektronunu temsil eder.

Sonuç: H•

• Adım 1: Elektron dağılımı: 2)6.
• Adım 2: Değerlik elektron sayısı 6'dır.
• Adım 3: Oksijenin sembolü (O) yazılır.
• Adım 4: 6 değerlik elektronu sembolün etrafına yerleştirilir. Noktalar genellikle önce tek tek, sonra çiftleşerek yerleştirilir.

Sonuç:
• •
• O •
• •

• Adım 1: Merkez atomu belirleyelim. Genellikle daha az sayıda olan veya elektronegatifliği en düşük olan atom merkez atom olur. Bu molekülde oksijen merkez atomdur.
• Adım 2: Her bir atomun değerlik elektron sayısını bulalım: Oksijen (O) için 6, Hidrojen (H) için 1.
• Adım 3: Molekülün toplam değerlik elektron sayısını hesaplayalım: (1 Oksijen x 6 e⁻) + (2 Hidrojen x 1 e⁻) = 6 + 2 = 8 değerlik elektronu.
• Adım 4: Merkez atomu (O) ortaya yazıp, etrafına diğer atomları (H) yerleştirelim ve aralarına tekli bağ (bir çift elektron) koyalım.
• Adım 5: Toplam kullanılan elektron sayısını kontrol edelim. İki H-O bağı için 2 çift (4 elektron) kullanıldı.
• Adım 6: Kalan elektronları önce merkez atomun oktetini tamamlamak için kullanalım. 8 - 4 = 4 elektron kaldı. Bu 4 elektronu oksijenin etrafına çiftler halinde yerleştirelim.
• Adım 7: Tüm atomların oktet (veya dublet - H için) kuralına uyup uymadığını kontrol edelim. Oksijenin etrafında 2 bağ çifti (4e⁻) ve 2 ortaklanmamış elektron çifti (4e⁻) var, toplam 8 elektron (oktet). Her bir hidrojenin etrafında 1 bağ çifti (2e⁻) var (dublet).

Sonuç:
• •
H - O - H
• •

• Adım 1: Merkez atom: Karbon (C).
• Adım 2: Değerlik elektron sayıları: Karbon (C) için 4, Hidrojen (H) için 1.
• Adım 3: Toplam değerlik elektron sayısı: (1 Karbon x 4 e⁻) + (4 Hidrojen x 1 e⁻) = 4 + 4 = 8 değerlik elektronu.
• Adım 4: Karbonu merkeze yazıp etrafına 4 hidrojen atomunu yerleştirelim ve aralarına tekli bağları koyalım.
• Adım 5: 4 adet C-H bağı için 4 çift (8 elektron) kullanıldı.
• Adım 6: Kalan elektron sayısı: 8 - 8 = 0.
• Adım 7: Oktet ve dublet kontrolü: Karbonun etrafında 4 bağ çifti (8 elektron) var (oktet tamamlandı). Her bir hidrojenin etrafında 1 bağ çifti (2 elektron) var (dublet tamamlandı).

Sonuç:
H
•
H • C • H
•
H

• Adım 1: Klorun (Cl) atom numarası 17'dir. Elektron dağılımı: 2)8)7.
• Adım 2: Değerlik elektron sayısı 7'dir.
• Adım 3: Element sembolü (Cl) yazılır.
• Adım 4: 7 değerlik elektronu sembolün etrafına yerleştirilir.

Doğru Lewis nokta yapısı:
• •
• Cl •
• • •

Öğrencinin yaptığı hata muhtemelen değerlik elektron sayısını yanlış hesaplamak veya noktaları rastgele yerleştirmektir. Noktalar genellikle önce tek tek, sonra çiftleşerek yerleştirilir ve toplamda 7 nokta olmalıdır.

• Adım 1: Merkez atom: Azot (N).
• Adım 2: Değerlik elektron sayıları: Azot (N) için 5, Hidrojen (H) için 1.
• Adım 3: Toplam değerlik elektron sayısı: (1 Azot x 5 e⁻) + (3 Hidrojen x 1 e⁻) = 5 + 3 = 8 değerlik elektronu.
• Adım 4: Azotu merkeze yazıp etrafına 3 hidrojen atomunu yerleştirelim ve aralarına tekli bağları koyalım.
• Adım 5: 3 adet N-H bağı için 3 çift (6 elektron) kullanıldı.
• Adım 6: Kalan elektron sayısı: 8 - 6 = 2. Bu 2 elektronu merkez atom olan Azot'un etrafına ortaklanmamış elektron çifti olarak yerleştirelim.
• Adım 7: Oktet ve dublet kontrolü: Azotun etrafında 3 bağ çifti (6 elektron) ve 1 ortaklanmamış elektron çifti (2 elektron) var, toplam 8 elektron (oktet tamamlandı). Her bir hidrojenin etrafında 1 bağ çifti (2 elektron) var (dublet tamamlandı).

Sonuç:
• •
• N - H
/ \
H H

• Adım 1: Sodyumun (Na) elektron dağılımı 2)8)1'dir. Değerlik elektron sayısı 1'dir. Lewis yapısı: Na•
• Adım 2: Klorun (Cl) elektron dağılımı 2)8)7'dir. Değerlik elektron sayısı 7'dir. Lewis yapısı:
  • •
  • Cl •
  • • •
• Adım 3: Sodyum, kararlı hale geçmek için değerlik elektronunu vermek ister (iyonlaşma enerjisi düşüktür). Klor ise oktetini tamamlamak için 1 elektrona ihtiyaç duyar (elektron ilgisi yüksektir).
• Adım 4: Sodyum, değerlik elektronunu klor atomuna verir. Bu bir elektron transferidir.
• Adım 5: Elektron veren sodyum atomu pozitif yüklü sodyum iyonu (Na⁺) olur. Elektron alan klor atomu ise negatif yüklü klorür iyonu (Cl⁻) olur.
• Adım 6: Oluşan zıt yüklü iyonlar (Na⁺ ve Cl⁻) arasındaki elektrostatik çekim kuvveti sayesinde iyonik bağ oluşur ve sodyum klorür (NaCl) tuzu meydana gelir.

Na• + • •
• Cl •
• • • → [Na]⁺ + [ • • ]⁻
[ • Cl • ]
[ • • • ]

• Adım 1: Merkez atom: Karbon (C).
• Adım 2: Değerlik elektron sayıları: Karbon (C) için 4, Oksijen (O) için 6.
• Adım 3: Toplam değerlik elektron sayısı: (1 Karbon x 4 e⁻) + (2 Oksijen x 6 e⁻) = 4 + 12 = 16 değerlik elektronu.
• Adım 4: Karbonu merkeze yazıp etrafına iki oksijen atomunu yerleştirelim ve aralarına tekli bağları koyalım.
• Adım 5: İki adet C-O bağı için 2 çift (4 elektron) kullanıldı.
• Adım 6: Kalan elektron sayısı: 16 - 4 = 12. Bu elektronları önce oksijenlerin etrafına yerleştirerek oktetlerini tamamlamaya çalışalım. Her bir oksijene 3 çift (6 elektron) yerleştirilir.
• Adım 7: Oktet kontrolü: Oksijenlerin oktetleri tamamlandı (her birinin etrafında 3 bağ çifti ve 1 çift ortaklanmamış elektron var). Ancak karbonun etrafında sadece 2 bağ çifti (4 elektron) var, okteti tamamlanmadı.
• Adım 8: Karbonun oktetini tamamlamak için, oksijenlerden birer çift ortaklanmamış elektronu bağ yapımına katılması için karbona doğru kaydırarak çift bağ oluşturalım.

Sonuç:
• • • •
: O = C = O:
• • • •

Bu yapıda her bir oksijenin etrafında 2 bağ çifti (4e⁻) ve 2 ortaklanmamış elektron çifti (4e⁻) olmak üzere toplam 8 elektron (oktet) vardır. Karbonun etrafında ise 2 çift bağ (4 bağ çifti = 8e⁻) vardır ve okteti tamamlanmıştır. Bu yapı, tüm atomların oktet kuralına uyduğu en kararlı Lewis yapısıdır.