🎓 9. Sınıf
📚 9. Sınıf Kimya
💡 9. Sınıf Kimya: Moleküllerin Lewis Nokta Yapısına İlişkin Çıkarımda Bulunabilme Çözümlü Sorular
9. Sınıf Kimya: Moleküllerin Lewis Nokta Yapısına İlişkin Çıkarımda Bulunabilme Çözümlü Sorular
Soru 1:
👉 Hidrojen (H) atomunun atom numarası 1'dir. Bu bilgiyi kullanarak, bir H atomunun ve H₂ molekülünün Lewis nokta yapısına ilişkin çıkarımda bulununuz. H₂ molekülünde atomların dublet kuralına uyup uymadığını açıklayınız.
Çözüm:
Bir atomun Lewis nokta yapısını çizmek ve molekülün yapısına çıkarım yapmak için öncelikle değerlik elektron sayısını bulmamız gerekir. 💡
- Adım 1: Değerlik Elektron Sayısını Bulma
Hidrojen (H) atomunun atom numarası 1 olduğundan, elektron dizilimi 1'dir. Bu da H atomunun 1 değerlik elektronu olduğunu gösterir.
Lewis nokta yapısında, atomun sembolü etrafına değerlik elektronları nokta şeklinde yerleştirilir.
H atomunun Lewis yapısı: H• - Adım 2: H₂ Molekülünün Lewis Yapısına Çıkarımda Bulunma
İki H atomu kararlı hale gelmek için birer elektronlarını ortaklaşa kullanır ve tekli bir kovalent bağ oluşturur. Her H atomu, bu bağ sayesinde 2 elektrona (dublet) ulaşır.
H₂ molekülünün Lewis yapısı: H—H veya H:H - Adım 3: Dublet Kuralına Uygunluğun Açıklanması
Her bir H atomu, bağdaki 2 elektronu ortaklaşa kullandığı için, kendini 2 elektrona tamamlamış olur. Bu durum, H atomları için dublet kuralına uygunluk demektir. Dublet kuralı, atomların en dış enerji seviyelerini 2 elektrona tamamlayarak kararlı hale gelmesidir. ✅
Soru 2:
📌 Klor (Cl) atomunun atom numarası 17'dir. Bu bilgiyi kullanarak, bir Cl atomunun ve Cl₂ molekülünün Lewis nokta yapısına ilişkin çıkarımda bulununuz. Cl₂ molekülünde atomların oktet kuralına uyup uymadığını açıklayınız.
Çözüm:
Klor atomunun değerlik elektron sayısını bularak Lewis yapısını ve molekülün yapısını çıkaralım. 💡
- Adım 1: Değerlik Elektron Sayısını Bulma
Klor (Cl) atomunun atom numarası 17'dir. Elektron dizilimi: 2)8)7'dir. Bu da Cl atomunun 7 değerlik elektronu olduğunu gösterir.
Cl atomunun Lewis yapısı:
\[ \cdot \ddot{Cl}: \] - Adım 2: Cl₂ Molekülünün Lewis Yapısına Çıkarımda Bulunma
İki Cl atomu da kararlı hale gelmek için 1 elektrona ihtiyaç duyar (oktetini tamamlamak için). Bu nedenle, her iki atom birer elektronlarını ortaklaşa kullanarak tekli bir kovalent bağ oluşturur.
Cl₂ molekülünün Lewis yapısı:
\[ :\ddot{Cl}-\ddot{Cl}: \]
veya
\[ :\ddot{Cl}:\ddot{Cl}: \] - Adım 3: Oktet Kuralına Uygunluğun Açıklanması
Her bir Cl atomu, bağdaki 2 elektronu ve kendi üzerindeki 6 ortaklanmamış elektronu saydığında toplamda 8 elektrona ulaşır. Bu durum, Cl atomları için oktet kuralına uygunluk demektir. Oktet kuralı, atomların en dış enerji seviyelerini 8 elektrona tamamlayarak kararlı hale gelmesidir. ✅
Soru 3:
👉 Oksijen (O) atomunun atom numarası 8, Hidrojen (H) atomunun atom numarası 1'dir. Bu bilgileri kullanarak, su (H₂O) molekülünün Lewis nokta yapısına ilişkin çıkarımda bulununuz.
Çözüm:
H₂O molekülünün Lewis yapısını çıkarmak için öncelikle atomların değerlik elektron sayılarını ve merkez atomu belirlemeliyiz. 📌
- Adım 1: Değerlik Elektron Sayılarını Bulma
Oksijen (O) atom numarası 8, elektron dizilimi 2)6'dır. Yani 6 değerlik elektronu vardır.
Hidrojen (H) atom numarası 1, elektron dizilimi 1'dir. Yani 1 değerlik elektronu vardır.
Toplam değerlik elektron sayısı = \( 1 \times 2 \) (H için) \( + 6 \times 1 \) (O için) \( = 2 + 6 = 8 \) elektron. - Adım 2: Merkez Atomu Belirleme
Genellikle, molekülde sayısı az olan ve daha çok bağ yapabilen atom merkez atom olur. Burada Oksijen (O) merkez atomdur. - Adım 3: Atomları Birleştirme ve Bağları Oluşturma
Oksijen atomunu merkeze alıp, iki Hidrojen atomunu ona bağlarız. Her bir bağ 2 elektron kullanır.
O—H
|
H
İki bağ için \( 2 \times 2 = 4 \) elektron kullanıldı. Geriye kalan elektron sayısı: \( 8 - 4 = 4 \) elektron. - Adım 4: Ortaklanmamış Elektron Çiftlerini Yerleştirme ve Okteti Tamamlama
Kalan 4 elektronu merkez atom olan Oksijen'in üzerine ortaklanmamış elektron çiftleri olarak yerleştiririz. Her bir çift 2 elektron demektir, yani 2 çift.
\[ H-\ddot{O}-H \]
Şimdi her atomun oktet/dublet kuralına uyup uymadığına bakalım:- Her H atomu, tekli bağdan 2 elektrona sahiptir (dublet kuralına uyar). ✅
- Oksijen atomu, iki tekli bağdan 4 elektron ve iki ortaklanmamış çiftinden 4 elektron olmak üzere toplam 8 elektrona sahiptir (oktet kuralına uyar). ✅
Soru 4:
💡 Azot (N) atomunun atom numarası 7, Hidrojen (H) atomunun atom numarası 1'dir. Bu bilgileri kullanarak, amonyak (NH₃) molekülünün Lewis nokta yapısına ilişkin çıkarımda bulununuz.
Çözüm:
NH₃ molekülünün Lewis yapısını çıkarmak için atomların değerlik elektron sayılarını ve merkez atomu belirlemeliyiz. 📌
- Adım 1: Değerlik Elektron Sayılarını Bulma
Azot (N) atom numarası 7, elektron dizilimi 2)5'tir. Yani 5 değerlik elektronu vardır.
Hidrojen (H) atom numarası 1, elektron dizilimi 1'dir. Yani 1 değerlik elektronu vardır.
Toplam değerlik elektron sayısı = \( 5 \times 1 \) (N için) \( + 1 \times 3 \) (H için) \( = 5 + 3 = 8 \) elektron. - Adım 2: Merkez Atomu Belirleme
Molekülde sayısı az olan Azot (N) merkez atomdur. - Adım 3: Atomları Birleştirme ve Bağları Oluşturma
Azot atomunu merkeze alıp, üç Hidrojen atomunu ona bağlarız. Her bir bağ 2 elektron kullanır.
H
|
H—N—H
Üç bağ için \( 3 \times 2 = 6 \) elektron kullanıldı. Geriye kalan elektron sayısı: \( 8 - 6 = 2 \) elektron. - Adım 4: Ortaklanmamış Elektron Çiftlerini Yerleştirme ve Okteti Tamamlama
Kalan 2 elektronu merkez atom olan Azot'un üzerine ortaklanmamış elektron çifti olarak yerleştiririz (1 çift).
\[ H-\underset{\cdot \cdot}{N}-H \]
\[ \quad | \]
\[ \quad H \]
veya
\[ \underset{\cdot \cdot}{N}H_3 \]
Şimdi her atomun oktet/dublet kuralına uyup uymadığına bakalım:- Her H atomu, tekli bağdan 2 elektrona sahiptir (dublet kuralına uyar). ✅
- Azot atomu, üç tekli bağdan 6 elektron ve bir ortaklanmamış çiftinden 2 elektron olmak üzere toplam 8 elektrona sahiptir (oktet kuralına uyar). ✅
Soru 5:
📌 Karbon (C) atomunun atom numarası 6, Hidrojen (H) atomunun atom numarası 1'dir. Bu bilgileri kullanarak, metan (CH₄) molekülünün Lewis nokta yapısına ilişkin çıkarımda bulununuz.
Çözüm:
CH₄ molekülünün Lewis yapısını çıkarmak için atomların değerlik elektron sayılarını ve merkez atomu belirlemeliyiz. 💡
- Adım 1: Değerlik Elektron Sayılarını Bulma
Karbon (C) atom numarası 6, elektron dizilimi 2)4'tür. Yani 4 değerlik elektronu vardır.
Hidrojen (H) atom numarası 1, elektron dizilimi 1'dir. Yani 1 değerlik elektronu vardır.
Toplam değerlik elektron sayısı = \( 4 \times 1 \) (C için) \( + 1 \times 4 \) (H için) \( = 4 + 4 = 8 \) elektron. - Adım 2: Merkez Atomu Belirleme
Molekülde sayısı az olan Karbon (C) merkez atomdur. - Adım 3: Atomları Birleştirme ve Bağları Oluşturma
Karbon atomunu merkeze alıp, dört Hidrojen atomunu ona bağlarız. Her bir bağ 2 elektron kullanır.
H
|
H—C—H
|
H
Dört bağ için \( 4 \times 2 = 8 \) elektron kullanıldı. Geriye kalan elektron sayısı: \( 8 - 8 = 0 \) elektron. - Adım 4: Ortaklanmamış Elektron Çiftlerini Yerleştirme ve Okteti Tamamlama
Kalan 0 elektron olduğu için, merkez atom Karbon'un üzerinde ortaklanmamış elektron çifti yoktur.
\[ H-\overset{H}{\underset{H}{C}}-H \]
Şimdi her atomun oktet/dublet kuralına uyup uymadığına bakalım:- Her H atomu, tekli bağdan 2 elektrona sahiptir (dublet kuralına uyar). ✅
- Karbon atomu, dört tekli bağdan 8 elektrona sahiptir (oktet kuralına uyar). ✅
Soru 6:
👉 Oksijen (O) atomunun atom numarası 8'dir. Bu bilgiyi kullanarak, O₂ molekülünün Lewis nokta yapısına ilişkin çıkarımda bulununuz. Bu molekülde atomlar arasında kaçlı bağ oluştuğunu belirtiniz.
Çözüm:
O₂ molekülünün Lewis yapısını çıkarmak için atomların değerlik elektron sayılarını belirleyelim ve okteti tamamlamaya çalışalım. 💡
- Adım 1: Değerlik Elektron Sayısını Bulma
Oksijen (O) atom numarası 8, elektron dizilimi 2)6'dır. Yani her O atomunun 6 değerlik elektronu vardır.
Toplam değerlik elektron sayısı = \( 6 \times 2 = 12 \) elektron. - Adım 2: Atomları Birleştirme ve Tekli Bağ Oluşturma
İki Oksijen atomu arasında önce tekli bir bağ oluşturalım.
O—O
Bir tekli bağ için 2 elektron kullanıldı. Geriye kalan elektron sayısı: \( 12 - 2 = 10 \) elektron. - Adım 3: Ortaklanmamış Elektron Çiftlerini Yerleştirme ve Okteti Kontrol Etme
Kalan 10 elektronu, atomların oktetini tamamlamak üzere dağıtırız. Her bir O atomunun 6 değerlik elektronu vardı, bağa 1 tane verdi, 5 tane kaldı.
Önce dıştaki (burada her ikisi de dışta sayılır) atomların oktetini tamamlamaya çalışırız. Her iki Oksijen atomuna 6'şar elektron (3'er çift) dağıtırsak toplam 12 elektron gerekir. Ancak 10 elektronumuz var.
Şu anki durumda, her O atomu 2 bağ elektronuyla birlikte 2 elektrona sahip. Oktet için 6 elektrona daha ihtiyacı var.
Kalan 10 elektronu 5'er 5'er dağıtırsak:
\[ :\ddot{O}-\ddot{O}: \]
Bu durumda her Oksijen atomunun 2 bağ elektronu + 6 ortaklanmamış elektronu = 8 elektronu var gibi görünür.
AMA! Toplam 10 elektron dağıttık, 2 elektron bağda, yani toplam 12 elektron kullandık.
Şu anki yapıda her Oksijen atomunun 2 (bağdan) + 6 (kendi üstündeki) = 8 elektronu var. Bu doğru.
Ancak, ortaklanmamış elektronları dağıtırken, her bir O atomuna 3 çift (6 elektron) verirsek, toplam \( 2 + 6 + 6 = 14 \) elektron kullanmış oluruz ki bu yanlıştır.
Kalan 10 elektronu iki Oksijen atomuna eşit dağıtırsak (5'er elektron), her O atomunun 1 bağ elektronu + 5 ortaklanmamış elektronu olur. Toplam \( 1+5 = 6 \) elektronu olur. Okteti tamamlamak için 2 elektrona daha ihtiyacı var.
Bu durumda, atomlardan biri veya ikisi ortaklanmamış elektron çiftlerini bağa dönüştürerek çoklu bağ oluşturmalıdır.
Bir Oksijen atomundan bir ortaklanmamış elektron çiftini bağa dönüştürelim (çift bağ oluşur):
\[ :\ddot{O}=\ddot{O}: \]
Şimdi bu yapıdaki elektronları sayalım:- Sol Oksijen: 4 bağ elektronu + 4 ortaklanmamış elektron = 8 elektron (oktet tamamlandı). ✅
- Sağ Oksijen: 4 bağ elektronu + 4 ortaklanmamış elektron = 8 elektron (oktet tamamlandı). ✅
Toplam değerlik elektronu sayısı \( 4 \) (çift bağdan) \( + 4 \) (sol O üzerindeki ortaklanmamış) \( + 4 \) (sağ O üzerindeki ortaklanmamış) \( = 12 \) elektron. Bu doğru. - Adım 4: Bağ Türünü Belirtme
O₂ molekülünde Oksijen atomları arasında çift (ikili) bağ oluşur.
Soru 7:
💡 Azot (N) atomunun atom numarası 7'dir. Bu bilgiyi kullanarak, N₂ molekülünün Lewis nokta yapısına ilişkin çıkarımda bulununuz. Bu molekülde atomlar arasında kaçlı bağ oluştuğunu belirtiniz.
Çözüm:
N₂ molekülünün Lewis yapısını çıkarmak için atomların değerlik elektron sayılarını belirleyelim ve okteti tamamlamaya çalışalım. 📌
- Adım 1: Değerlik Elektron Sayısını Bulma
Azot (N) atom numarası 7, elektron dizilimi 2)5'tir. Yani her N atomunun 5 değerlik elektronu vardır.
Toplam değerlik elektron sayısı = \( 5 \times 2 = 10 \) elektron. - Adım 2: Atomları Birleştirme ve Tekli Bağ Oluşturma
İki Azot atomu arasında önce tekli bir bağ oluşturalım.
N—N
Bir tekli bağ için 2 elektron kullanıldı. Geriye kalan elektron sayısı: \( 10 - 2 = 8 \) elektron. - Adım 3: Ortaklanmamış Elektron Çiftlerini Yerleştirme ve Okteti Kontrol Etme
Kalan 8 elektronu, atomların oktetini tamamlamak üzere dağıtırız. Her bir N atomu bağda 1 elektron kullandı, 4 elektronu kaldı. Oktet için 6'şar elektrona ihtiyaç var.
Kalan 8 elektronu iki N atomuna eşit olarak dağıtırsak, her birine 4 elektron (2 çift) düşer.
\[ :\ddot{N}-\ddot{N}: \]
Şimdi elektronları sayalım:- Sol N: 2 bağ elektronu + 4 ortaklanmamış elektron = 6 elektron. (Oktet tamamlanmadı!) ❌
- Sağ N: 2 bağ elektronu + 4 ortaklanmamış elektron = 6 elektron. (Oktet tamamlanmadı!) ❌
Okteti tamamlamak için her N atomunun 2 elektrona daha ihtiyacı var. Bu durumda, ortaklanmamış elektron çiftlerini bağa dönüştürerek çoklu bağ oluşturmalıyız.
Her iki N atomundan birer ortaklanmamış elektron çiftini bağa dönüştürelim (üçlü bağ oluşur):
\[ :N \equiv N: \]
Şimdi bu yapıdaki elektronları sayalım:- Sol N: 6 bağ elektronu + 2 ortaklanmamış elektron = 8 elektron (oktet tamamlandı). ✅
- Sağ N: 6 bağ elektronu + 2 ortaklanmamış elektron = 8 elektron (oktet tamamlandı). ✅
Toplam değerlik elektronu sayısı \( 6 \) (üçlü bağdan) \( + 2 \) (sol N üzerindeki ortaklanmamış) \( + 2 \) (sağ N üzerindeki ortaklanmamış) \( = 10 \) elektron. Bu doğru. - Adım 4: Bağ Türünü Belirtme
N₂ molekülünde Azot atomları arasında üçlü bağ oluşur.
Soru 8:
📌 Karbon (C) atomunun atom numarası 6, Oksijen (O) atomunun atom numarası 8'dir. Bu bilgileri kullanarak, karbon dioksit (CO₂) molekülünün Lewis nokta yapısına ilişkin çıkarımda bulununuz.
Çözüm:
CO₂ molekülünün Lewis yapısını çıkarmak için atomların değerlik elektron sayılarını ve merkez atomu belirlemeliyiz. 💡
- Adım 1: Değerlik Elektron Sayılarını Bulma
Karbon (C) atom numarası 6, elektron dizilimi 2)4'tür. Yani 4 değerlik elektronu vardır.
Oksijen (O) atom numarası 8, elektron dizilimi 2)6'dır. Yani 6 değerlik elektronu vardır.
Toplam değerlik elektron sayısı = \( 4 \times 1 \) (C için) \( + 6 \times 2 \) (O için) \( = 4 + 12 = 16 \) elektron. - Adım 2: Merkez Atomu Belirleme
Molekülde sayısı az olan Karbon (C) merkez atomdur. - Adım 3: Atomları Birleştirme ve Tekli Bağları Oluşturma
Karbon atomunu merkeze alıp, iki Oksijen atomunu ona bağlarız.
O—C—O
İki tekli bağ için \( 2 \times 2 = 4 \) elektron kullanıldı. Geriye kalan elektron sayısı: \( 16 - 4 = 12 \) elektron. - Adım 4: Ortaklanmamış Elektron Çiftlerini Yerleştirme ve Okteti Kontrol Etme
Kalan 12 elektronu öncelikle dıştaki Oksijen atomlarının oktetini tamamlamak için dağıtırız. Her bir Oksijen atomunun tekli bağdan 2 elektronu var, oktet için 6 elektrona daha ihtiyacı var.
İki Oksijen atomuna toplam \( 6 \times 2 = 12 \) elektron verirsek, tüm kalan elektronları kullanmış oluruz.
\[ :\ddot{O}-C-\ddot{O}: \]
Şimdi elektronları sayalım:- Sol Oksijen: 2 bağ elektronu + 6 ortaklanmamış elektron = 8 elektron (oktet tamamlandı). ✅
- Sağ Oksijen: 2 bağ elektronu + 6 ortaklanmamış elektron = 8 elektron (oktet tamamlandı). ✅
- Merkez Karbon: 2 tekli bağdan 4 elektron. (Oktet tamamlanmadı!) ❌
Merkez Karbon'un oktetini tamamlamak için 4 elektrona daha ihtiyacı var. Bu durumda, dıştaki Oksijen atomlarından ortaklanmamış elektron çiftleri Karbon ile bağa dönüştürülmelidir.
Her iki Oksijen atomundan birer çift elektronu Karbon ile çift bağ oluşturacak şekilde kaydıralım:
\[ :\ddot{O}=C=\ddot{O}: \]
Şimdi bu yapıdaki elektronları sayalım:- Sol Oksijen: 4 bağ elektronu + 4 ortaklanmamış elektron = 8 elektron (oktet tamamlandı). ✅
- Sağ Oksijen: 4 bağ elektronu + 4 ortaklanmamış elektron = 8 elektron (oktet tamamlandı). ✅
- Merkez Karbon: İki çift bağdan \( 4 + 4 = 8 \) elektron (oktet tamamlandı). ✅
Toplam değerlik elektronu sayısı \( 4 \) (sol çift bağ) \( + 4 \) (sağ çift bağ) \( + 4 \) (sol O üzerindeki ortaklanmamış) \( + 4 \) (sağ O üzerindeki ortaklanmamış) \( = 16 \) elektron. Bu da doğru.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/9-sinif-kimya-molekullerin-lewis-nokta-yapisina-iliskin-cikarimda-bulunabilme/sorular