🎓 KPSS
📚 KPSS Tarih
💡 KPSS Tarih: Osmanlı duraklama dönemi Çözümlü Sorular
KPSS Tarih: Osmanlı duraklama dönemi Çözümlü Sorular
Soru 1:
Soru 1: Osmanlı Devleti'nde 17. yüzyıl Duraklama Dönemi'nde gerçekleşen, saray kadınlarının yönetime karışması ve tecrübesiz kişilerin önemli devlet görevlerine getirilmesi gibi sorunların temel kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Ekber ve Erşed sistemine geçilmesi
B) Sancağa çıkma usulünün kaldırılması
C) Tımar sisteminin bozulması
D) Ulûfe artışları
E) Kapitülasyonların yaygınlaştırılması
A) Ekber ve Erşed sistemine geçilmesi
B) Sancağa çıkma usulünün kaldırılması
C) Tımar sisteminin bozulması
D) Ulûfe artışları
E) Kapitülasyonların yaygınlaştırılması
Çözüm:
Çözüm:
- I. Ahmet döneminde ekber ve erşed (en yaşlı ve en akıllı olanın tahta geçmesi) sistemi getirilmiştir.
- Ancak bu sistemden önce şehzadelerin tecrübe kazanması için uygulanan sancağa çıkma usulü kaldırılmıştır.
- Sancağa çıkmadan kafes usulüyle sarayda yetişen şehzadeler devlet tecrübesinden yoksun kalmış, bu durum da validelerin ve saray çevrelerinin yönetimde etkili olmasına zemin hazırlamıştır.
- ✅ Doğru Cevap: B seçeneğidir.
Soru 2:
Soru 2: Osmanlı Devleti'nde Duraklama Dönemi'nde yayımlanan rapor ve lâyihalarda (örneğin Kâtip Çelebi ve Koçu Bey raporları), devletin bozulma nedenleri arasında aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
A) Rüşvet ve iltimasın artması
B) Askerin disiplininin bozulması
C) Laik eğitim sistemine geçilmesi
D) Hazine gelirlerinin azalması
E) Lüks ve israfın yaygınlaşması
A) Rüşvet ve iltimasın artması
B) Askerin disiplininin bozulması
C) Laik eğitim sistemine geçilmesi
D) Hazine gelirlerinin azalması
E) Lüks ve israfın yaygınlaşması
Çözüm:
Çözüm:
- 17. yüzyıl ıslahatçıları ve yazarları sundukları raporlarda (lâyihalar) maliye, ordu ve idari alandaki bozulmaları ele almışlardır.
- Rüşvet, iltimas, askeri disiplinsizlik, hazine açıkları ve israf temel şikayet konularıdır.
- Ancak bu dönemde Osmanlı'da eğitim sistemi tamamen medreselere (dini ve geleneksel eğitime) dayalı olup, laik eğitim sistemine geçilmesi gibi bir durum söz konusu dahi değildir.
- ✅ Doğru Cevap: C seçeneğidir.
Soru 3:
Soru 3: Günlük hayatta bütçe dengesini sağlamak isteyen bir vatandaş, gelir gider dengesini koruyamazsa borçlanmak zorunda kalır. Tarihsel süreçte Osmanlı Devleti de 17. yüzyılda benzer bir kriz yaşamıştır. Buna göre, Duraklama Dönemi'nde Osmanlı maliyesinin bozulmasında;
I. Uzun süren savaşların masraflarının artması,
II. Coğrafi keşifler sonucu ticaret yollarının yön değiştirmesi,
III. Toprakların ganimet gelirlerinin artması
durumlarından hangileri etkili olmuştur?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
I. Uzun süren savaşların masraflarının artması,
II. Coğrafi keşifler sonucu ticaret yollarının yön değiştirmesi,
III. Toprakların ganimet gelirlerinin artması
durumlarından hangileri etkili olmuştur?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
Çözüm:
Çözüm:
- Öncül I: Uzun süren Avusturya ve İran savaşları hazineye büyük yük getirmiştir. (Etkilidir)
- Öncül II: Coğrafi Keşifler sonucunda İpek ve Baharat yolları eski önemini kaybetmiş, gümrük gelirleri düşmüştür. (Etkilidir)
- Öncül III: Duraklama döneminde fetihler yavaşlamış, aksine toprak kaybedilmeye başlanmıştır. Dolayısıyla ganimet gelirleri artmamış, aksine azalmıştır.
- ✅ Doğru Cevap: B seçeneğidir.
Soru 4:
Soru 4: Osmanlı Devleti'nde 17. yüzyıl ıslahatlarının genel özellikleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
A) Sorunların kökten çözülmesinden ziyade günü kurtarmaya yönelik olması
B) Şiddet ve baskı yöntemlerinin ön planda tutulması
C) Avrupa'daki teknolojik ve bilimsel gelişmelerin yakından takip edilmesi
D) Islahatların kişilere bağlı kalıp süreklilik kazanamaması
E) Halkın desteğinin alınmayıp tepkiyle karşılanması
A) Sorunların kökten çözülmesinden ziyade günü kurtarmaya yönelik olması
B) Şiddet ve baskı yöntemlerinin ön planda tutulması
C) Avrupa'daki teknolojik ve bilimsel gelişmelerin yakından takip edilmesi
D) Islahatların kişilere bağlı kalıp süreklilik kazanamaması
E) Halkın desteğinin alınmayıp tepkiyle karşılanması
Çözüm:
Çözüm:
- 17. yüzyıl ıslahatçıları (Targuclu Mehmet Paşa, Kuyucu Murat Paşa, Köprülüler vb.) sorunların kaynağına inmek yerine şiddet ve baskıyla bastırma yolunu seçmiştir.
- Islahatlar kişilere bağlı kalmış, padişah veya sadrazam değişince yarım kalmıştır.
- Halk yenilikleri benimsiz ve tepki göstermiştir.
- Ancak bu dönemde Avrupa'daki gelişmeler örnek alınmamıştır. Osmanlı kendini hâlâ üstün gördüğü için Batı etkisi 18. yüzyılda (Lale Devri) başlayacaktır.
- ✅ Doğru Cevap: C seçeneğidir.
Soru 5:
Soru 5 (Günlük Hayattan Örnek): Bir fabrikada kaliteyi artırmak için usta sayısının kontrolsüz şekilde artırılması ancak çırakların temel eğitimden mahrum bırakılması fabrikanın iflasına yol açabilir. Osmanlı Devleti'nde de tımar sisteminin bozulmasıyla taşrada askere alınan sekban ve sarıca adı verilen paralı askerlerin (leventlerin) kontrol edilememesi benzer bir kriz yaratmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisine ortam hazırlamıştır?
A) Celali İsyanları'nın çıkmasına
B) Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasına
C) Senedi İttifak'ın imzalanmasına
D) Meşrutiyet'in ilan edilmesine
E) Kapitülasyonların kaldırılmasına
A) Celali İsyanları'nın çıkmasına
B) Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasına
C) Senedi İttifak'ın imzalanmasına
D) Meşrutiyet'in ilan edilmesine
E) Kapitülasyonların kaldırılmasına
Çözüm:
Çözüm:
- Tımar sisteminin bozulması ve sekban/levent gibi başıboş askerlerin artması Anadolu'da büyük bir güvenlik sorunu yaratmıştır.
- Bu durum, ekonomik ve sosyal nedenlerle birleşerek Celali İsyanları'na yol açmıştır.
- Celali isyanları tarımsal üretimi durdurmuş, büyük kaçgöz göçlerine neden olmuştur.
- ✅ Doğru Cevap: A seçeneğidir.
Soru 6:
Soru 6: Osmanlı Devleti'nde 17. yüzyılda saray masraflarını kısmak, bütçe açığını kapatmak ve tütün kullanımını yasaklamak gibi sert tedbirler alan ıslahatçı sadrazam aşağıdakilerden hangisidir?
A) Köprülü Mehmet Paşa
B) Tarhuncu Ahmet Paşa
C) Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
D) Sokullu Mehmet Paşa
E) Kuyucu Murat Paşa
A) Köprülü Mehmet Paşa
B) Tarhuncu Ahmet Paşa
C) Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
D) Sokullu Mehmet Paşa
E) Kuyucu Murat Paşa
Çözüm:
Çözüm:
- Soruda bahsedilen ilk kez modern anlamda bütçe hazırlayan ıslahatçı Tarhuncu Ahmet Paşa'dır.
- Saray masraflarını ve devlet harcamalarını ciddi bir şekilde kısıtlamış, denetim altına almıştır.
- ✅ Doğru Cevap: B seçeneğidir.
Soru 7:
Soru 7: Tarih öğretmeni Ahmet Bey, derste şu bilgiyi vermiştir: "Osmanlı Devleti'nde 17. yüzyılda duraklama dönemine girilmesine rağmen bazı dönemlerde 'şartlar' öne sürülerek yönetimde mutlak otorite sağlanmaya çalışılmıştır."
Buna göre, saraya şartlar sunarak göreve gelen ilk sadrazam aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tarhuncu Ahmet Paşa
B) Köprülü Mehmet Paşa
C) Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
D) Nevşehirli Damat İbrahim Paşa
E) Amcazade Hüseyin Paşa
Buna göre, saraya şartlar sunarak göreve gelen ilk sadrazam aşağıdakilerden hangisidir?
A) Tarhuncu Ahmet Paşa
B) Köprülü Mehmet Paşa
C) Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
D) Nevşehirli Damat İbrahim Paşa
E) Amcazade Hüseyin Paşa
Çözüm:
Çözüm:
- Köprülü Mehmet Paşa, sadrazamlık teklifini kabul ederken padişah IV. Mehmet'e bazı şartlar (sarayın yönetime karışmaması, atamaların kendi isteğiyle yapılması vb.) sunmuştur.
- Bu şartların kabul edilmesiyle göreve gelen Köprülü Mehmet Paşa, Duraklama içinde bir "yükselme dönemi" yaşatmıştır.
- ✅ Doğru Cevap: B seçeneğidir.
Soru 8:
Soru 8: 17. yüzyılda Osmanlı Devleti ile Lehistan arasında imzalanan ve Osmanlı'nın batıda en geniş sınırlarına ulaştığı antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
A) Zitvatorok Antlaşması
B) Bucaş Antlaşması
C) Vasvar Antlaşması
D) Hotin Antlaşması
E) Karlofça Antlaşması
A) Zitvatorok Antlaşması
B) Bucaş Antlaşması
C) Vasvar Antlaşması
D) Hotin Antlaşması
E) Karlofça Antlaşması
Çözüm:
Çözüm:
- Osmanlı Devleti, 1672 yılında Lehistan üzerine sefer düzenlemiş ve Bucaş Antlaşması'nı imzalamıştır.
- Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti batıdaki toprak kazançları açısından en geniş sınırlarına ulaşmıştır.
- ✅ Doğru Cevap: B seçeneğidir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/kpss-tarih-osmanli-duraklama-donemi/sorular