📄 TYT Coğrafya: Dünyanın Şekli ve Hareketleri PDF Etkinlikler
📌 1. Doğru / Yanlış
1. Dünya'nın geoit şekli, Ekvator'un kutuplardan daha şişkin olmasına neden olur.
2. Dünya'nın eksen eğikliği mevsimlerin oluşumunda etkili değildir.
3. Gece ve gündüz sürelerinin yıl boyunca değişmesi, Dünya'nın Güneş etrafındaki hareketinin bir sonucudur.
4. Çizgisel hız, Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe artar.
5. Güneş ışınlarının düşme açısı, Ekvator'dan kutuplara doğru küçülür.
✏️ 2. Boşluk Doldurma
1. Dünya'nın şeklinden dolayı Ekvator'un çevresi kutupların çevresinden daha uzundur.
2. Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki hareketine hareketi denir ve bu hareket 24 saat sürer.
3. Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesi şeklindedir.
4. Eksen eğikliği ve yıllık hareket sonucunda oluşur.
5. Aynı anda farklı meridyenlerde farklı yerel saatlerin yaşanması, Dünya'nın hareketinin bir sonucudur.
🔗 3. Kavram Eşleştirme
« Dünya'nın kutuplardan basık, Ekvator'dan şişkin özel şekli.
« Dünya ekseninin yörünge düzlemine göre 23°27' eğik olması.
« Dünya'nın dönüş hızı olup Ekvator'dan kutuplara azalır.
« Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesiyle gece-gündüz oluşumu.
« Dünya'nın Güneş etrafında dolandığı düzlem.
✍️ 4. Kısa Cevaplı Sorular
1. Dünya'nın geoit şeklinin iki önemli sonucunu belirtiniz.
💡 Örnek Çözüm: Ekvator yarıçapının kutuplar yarıçapından uzun olması, yer çekiminin Ekvator'dan kutuplara doğru artması.
2. Dünya'nın günlük hareketinin neden olduğu iki coğrafi olayı açıklayınız.
💡 Örnek Çözüm: Gece-gündüz oluşumu, yerel saat farklarının meydana gelmesi.
🎯 5. Çoktan Seçmeli Sorular
1. Aşağıdakilerden hangisi Dünya'nın küresel şeklinin sonuçlarından biri değildir?
2. Aşağıdakilerden hangisi Dünya'nın yıllık hareketinin bir sonucu değildir?
3. Dünya'nın eksen eğikliği olmasaydı aşağıdaki durumlardan hangisi gerçekleşirdi?
📝 6. Açık Uçlu Klasik Sorular
1. Dünya'nın günlük hareketinin sonuçlarından üç tanesini maddeler halinde açıklayınız.
💡 Çözüm Adımları:
Dünya'nın günlük hareketinin başlıca sonuçları şunlardır:
1. Gece ve gündüzün birbirini takip etmesi:
Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesiyle Dünya'nın bir yüzü Güneş'e dönükken gündüz, diğer yüzü karanlıkta kalarak gece yaşanır.
2. Yerel saat farklarının oluşması:
Her meridyenin Güneş'in karşısından farklı zamanlarda geçmesi nedeniyle doğuda yerel saat ileri, batıda geri olur.
3. Günlük sıcaklık farklarının oluşması:
Gündüz Güneş ışınları ile ısınan yeryüzü, gece ışın alamadığı için soğur. Bu durum günlük sıcaklık farklarına ve buna bağlı olarak fiziksel (mekanik) çözülmeye neden olur.
4. Meltem rüzgarlarının oluşması:
Günlük sıcaklık ve basınç farklarına bağlı olarak karalar ve denizler arasında meltem rüzgarları meydana gelir.
5. Sürekli rüzgarların ve okyanus akıntılarının yönlerinde sapmalar:
Dünya'nın dönüşü nedeniyle (Coriolis etkisi) sürekli rüzgarlar ve okyanus akıntıları Kuzey Yarım Küre'de hareket yönünün sağına, Güney Yarım Küre'de ise soluna sapar.
2. Dünya'nın yıllık hareketinin ve eksen eğikliğinin birlikte neden olduğu üç önemli coğrafi olayı açıklayınız.
💡 Çözüm Adımları:
Dünya'nın yıllık hareketinin (Güneş etrafındaki dolanımı) ve eksen eğikliğinin (23°27') birlikte neden olduğu başlıca coğrafi olaylar şunlardır:
1. Mevsimlerin oluşumu:
Eksen eğikliği ve yıllık hareket sayesinde Güneş ışınlarının düşme açısı yıl içinde değişir ve bu da farklı enlemlerde farklı mevsimlerin yaşanmasına neden olur.
2. Gece ve gündüz sürelerinin yıl içinde değişmesi:
Eksen eğikliği nedeniyle Güneş ışınlarının Dünya üzerindeki geliş açısı ve aydınlanma çemberinin konumu yıl boyunca değişir. Bu durum, kutup noktaları hariç tüm enlemlerde gece ve gündüz sürelerinin yıl içinde uzayıp kısalmasına yol açar (Ekinoks ve Solstis durumları).
3. Güneş ışınlarının düşme açılarının yıl içinde değişmesi:
Yıllık hareket ve eksen eğikliği sonucunda Güneş ışınlarının bir noktaya düşme açısı yıl boyunca farklılık gösterir. Örneğin, yazın ışınlar daha dik açıyla gelirken, kışın daha eğik açıyla gelir.
4. Matematik iklim kuşaklarının oluşması:
Eksen eğikliği, dönencelerin ve kutup dairelerinin sınırlarını belirleyerek sıcaklık kuşaklarının (tropikal, ılıman, kutup) oluşmasını sağlar.
5. Cisimlerin gölge boylarının yıl içinde değişmesi:
Güneş ışınlarının düşme açısı değiştikçe cisimlerin gölge boyları da yıl içinde uzar veya kısalır.
3. Dünya'nın geoit şeklinin sonuçlarını maddeler halinde belirtiniz.
💡 Çözüm Adımları:
Dünya'nın geoit şeklinin (kutuplardan basık, Ekvator'dan şişkin) başlıca sonuçları şunlardır:
1. Ekvator yarıçapı, kutuplar yarıçapından daha uzundur.
2. Ekvator çevresi, kutuplar çevresinden daha uzundur.
3. Yer çekimi, Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe artar. (Kutuplar, Dünya'nın merkezine daha yakındır.)
4. Ekvator'daki çizgisel hız, kutuplardakinden daha fazladır.
5. Paralellerin boyları Ekvator'dan kutuplara doğru kısalır.
6. Meridyenler arası mesafe Ekvator'dan kutuplara doğru daralır.
Ad Soyad: .................................. Sınıf / No: ....... / ......... Tarih: .... / .... / 202...
Dünyanın Şekli ve Hareketleri Etkinlik Kağıdı
PUAN
A. Doğru (D) / Yanlış (Y) Bölümü
( .... )
Dünya'nın geoit şekli, Ekvator'un kutuplardan daha şişkin olmasına neden olur.
( .... )
Dünya'nın eksen eğikliği mevsimlerin oluşumunda etkili değildir.
( .... )
Gece ve gündüz sürelerinin yıl boyunca değişmesi, Dünya'nın Güneş etrafındaki hareketinin bir sonucudur.
( .... )
Çizgisel hız, Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe artar.
( .... )
Güneş ışınlarının düşme açısı, Ekvator'dan kutuplara doğru küçülür.
B. Boşluk Doldurma Bölümü
1)
Dünya'nın .................... şeklinden dolayı Ekvator'un çevresi kutupların çevresinden daha uzundur.
2)
Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki hareketine .................... hareketi denir ve bu hareket 24 saat sürer.
3)
Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesi .................... şeklindedir.
4)
Eksen eğikliği ve yıllık hareket sonucunda .................... oluşur.
5)
Aynı anda farklı meridyenlerde farklı yerel saatlerin yaşanması, Dünya'nın .................... hareketinin bir sonucudur.
C. Kavram Eşleştirme
( .... )
Dünya'nın kutuplardan basık, Ekvator'dan şişkin özel şekli.
- Geoit şekil
( .... )
Dünya ekseninin yörünge düzlemine göre 23°27' eğik olması.
- Yörünge düzlemi (Ekliptik)
( .... )
Dünya'nın dönüş hızı olup Ekvator'dan kutuplara azalır.
- Günlük hareket
( .... )
Dünya'nın kendi ekseni etrafında dönmesiyle gece-gündüz oluşumu.
- Eksen eğikliği
( .... )
Dünya'nın Güneş etrafında dolandığı düzlem.
- Çizgisel hız
D. Kısa Cevaplı Sorular
1)
Dünya'nın geoit şeklinin iki önemli sonucunu belirtiniz.
2)
Dünya'nın günlük hareketinin neden olduğu iki coğrafi olayı açıklayınız.
E. Çoktan Seçmeli Sorular
1)
Aşağıdakilerden hangisi Dünya'nın küresel şeklinin sonuçlarından biri değildir?
A) Güneş ışınlarının düşme açısının Ekvator'dan kutuplara doğru azalmasıB) Ekvator'da çizgisel hızın kutuplardan fazla olmasıC) Yer çekiminin Ekvator'dan kutuplara doğru artmasıD) Gece ve gündüz sürelerinin yıl içinde değişmesi
2)
Aşağıdakilerden hangisi Dünya'nın yıllık hareketinin bir sonucu değildir?
A) Mevsimlerin oluşmasıB) Gece ve gündüz sürelerinin yıl içinde değişmesiC) Güneş ışınlarının düşme açısının yıl içinde değişmesiD) Yerel saat farklarının oluşması
3)
Dünya'nın eksen eğikliği olmasaydı aşağıdaki durumlardan hangisi gerçekleşirdi?
A) Gece ve gündüz süreleri yıl boyunca değişmezdi.B) Mevsimler daha belirgin yaşanırdı.C) Yıllık sıcaklık farkları artardı.D) Sadece dönenceler arasında sıcaklık kuşakları oluşurdu.
F. Açık Uçlu Klasik Sorular
1)
Dünya'nın günlük hareketinin sonuçlarından üç tanesini maddeler halinde açıklayınız.
2)
Dünya'nın yıllık hareketinin ve eksen eğikliğinin birlikte neden olduğu üç önemli coğrafi olayı açıklayınız.
3)
Dünya'nın geoit şeklinin sonuçlarını maddeler halinde belirtiniz.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun