🪄 Sınav/Test Üret
🎓 TYT 📚 TYT Matematik

💡 TYT Matematik: Sayılar ve Temel Kavramlar Çözümlü Sorular

1
Çözümlü Soru
Kolay Seviye
a, b, c birer tam sayı olmak üzere aşağıdaki eşitsizlikler verilmiştir:
  • \(a^2 \cdot b < 0\)
  • \(a \cdot c > 0\)
  • \(b^3 \cdot c^5 < 0\)
Buna göre a, b ve c sayılarının işaretleri sırasıyla nedir?

A) +, -, -
B) -, +, +
C) +, +, -
D) -, -, +
E) +, -, +

Çözüm ve Açıklama
💡 İşaret İncelemesi:
  • 1. Eşitsizlik: \(a^2 \cdot b < 0\)
    • 📌 \(a^2\) ifadesi, a sıfır olmadığı sürece daima pozitiftir (çünkü bir sayının karesi negatif olamaz).
    • 👉 Eğer \(a^2 > 0\) ise, çarpımın negatif olması için b'nin negatif olması gerekir. Yani, \(b < 0\).
  • 2. Eşitsizlik: \(b^3 \cdot c^5 < 0\)
    • 📌 b'nin işaretini daha önce \(b < 0\) olarak bulmuştuk. Küpü de negatif olur: \(b^3 < 0\).
    • 👉 Çarpımın negatif olması için \(c^5\)'in pozitif olması gerekir. Bir sayının tek kuvveti işaretini koruduğundan, \(c^5 > 0\) ise \(c > 0\) olmalıdır.
  • 3. Eşitsizlik: \(a \cdot c > 0\)
    • 📌 c'nin işaretini daha önce \(c > 0\) olarak bulmuştuk.
    • 👉 Çarpımın pozitif olması için a'nın da pozitif olması gerekir. Yani, \(a > 0\).
Sonuç:

a: Pozitif (+)

b: Negatif (-)

c: Pozitif (+)

Doğru cevap E seçeneğidir.

2
Çözümlü Soru
Orta Seviye
x, y, z birer tam sayı olmak üzere, \(x \cdot y + z\) ifadesi bir tek sayıya eşittir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi daima çift sayıdır?

A) \(x+y+z\)
B) \(x \cdot z + y\)
C) \(x \cdot y \cdot z\)
D) \(x+z\)
E) \(y+z\)

Çözüm ve Açıklama
💡 Tek/Çift Sayı Özellikleri:
  • Tek + Tek = Çift
  • Çift + Çift = Çift
  • Tek + Çift = Tek
  • Tek \(\times\) Tek = Tek
  • Tek \(\times\) Çift = Çift
  • Çift \(\times\) Çift = Çift
📌 Verilen bilgi: \(x \cdot y + z = \text{Tek}\)

Bu eşitlik iki durumu ortaya çıkarır:

  • Durum 1: \(x \cdot y = \text{Tek}\) ve \(z = \text{Çift}\)
    • \(x \cdot y = \text{Tek}\) olması için hem x hem de y tek olmalıdır.
    • Yani, x = Tek, y = Tek, z = Çift.
  • Durum 2: \(x \cdot y = \text{Çift}\) ve \(z = \text{Tek}\)
    • \(x \cdot y = \text{Çift}\) olması için x veya y'den en az biri çift olmalıdır.
    • Yani, (x = Tek, y = Çift, z = Tek) veya (x = Çift, y = Tek, z = Tek) veya (x = Çift, y = Çift, z = Tek).
👉 Şıkları İnceleyelim:
  • A) \(x+y+z\):
    • Durum 1 (T, T, Ç): T + T + Ç = Ç + Ç = Çift
    • Durum 2 (T, Ç, T): T + Ç + T = T + T = Çift
    • Durum 2 (Ç, T, T): Ç + T + T = T + T = Çift
    • Durum 2 (Ç, Ç, T): Ç + Ç + T = Ç + T = Tek
    • Bu durumda daima çift değildir.
  • B) \(x \cdot z + y\):
    • Durum 1 (T, T, Ç): T \(\times\) Ç + T = Ç + T = Tek
    • Bu durumda daima çift değildir.
  • C) \(x \cdot y \cdot z\):
    • Durum 1 (T, T, Ç): T \(\times\) T \(\times\) Ç = Çift
    • Durum 2 (T, Ç, T): T \(\times\) Ç \(\times\) T = Çift
    • Durum 2 (Ç, T, T): Ç \(\times\) T \(\times\) T = Çift
    • Durum 2 (Ç, Ç, T): Ç \(\times\) Ç \(\times\) T = Çift
    • Bu ifade her iki durumda da daima çift sayıdır.
  • D) \(x+z\):
    • Durum 1 (T, T, Ç): T + Ç = Tek
    • Bu durumda daima çift değildir.
  • E) \(y+z\):
    • Durum 1 (T, T, Ç): T + Ç = Tek
    • Bu durumda daima çift değildir.
Sonuç:

Sadece \(x \cdot y \cdot z\) ifadesi daima çift sayıdır.

3
Çözümlü Soru
Orta Seviye
İki basamaklı AB doğal sayısı, rakamları toplamının 5 katına eşittir.

Bu koşulu sağlayan AB sayısının rakamları çarpımı kaçtır?

Çözüm ve Açıklama
💡 Basamak Kavramı ve Çözümleme:
  • 📌 İki basamaklı bir AB sayısı, basamak değerleri toplamı şeklinde \(10 \cdot A + B\) olarak çözümlenir.
  • 👉 Rakamları toplamı ise \(A + B\)'dir.
📌 Denklem Kurma:

Soruda verilen bilgiye göre, AB sayısı rakamları toplamının 5 katına eşittir:

\[10 \cdot A + B = 5 \cdot (A + B)\] 👉 Denklemi Çözme:

Denklemi adım adım çözelim:

  1. \(10 \cdot A + B = 5A + 5B\)
  2. \(10A - 5A = 5B - B\)
  3. \(5A = 4B\)

Bu eşitliği sağlayan A ve B rakamlarını bulmalıyız. A ve B birer rakam olduğu için 0 ile 9 arasında değerler alabilirler. Ayrıca A, iki basamaklı bir sayının ilk rakamı olduğu için 0 olamaz (\(A \neq 0\)).

Eşitlikten, A'nın 4'ün bir katı, B'nin ise 5'in bir katı olması gerektiğini anlarız.

  • Eğer \(A = 4\) ise, \(5 \cdot 4 = 4B \implies 20 = 4B \implies B = 5\).
  • Bu durumda A=4 ve B=5 rakamları geçerlidir. AB sayısı 45'tir.

Başka bir olasılığı kontrol edelim:

  • Eğer A, 4'ün başka bir katı olsaydı (örneğin \(A = 8\)), \(5 \cdot 8 = 4B \implies 40 = 4B \implies B = 10\) olurdu. Ancak B bir rakam olduğu için 10 olamaz.

Dolayısıyla, bu koşulu sağlayan tek AB sayısı 45'tir.

Rakamları Çarpımı:

AB sayısının rakamları A=4 ve B=5'tir. Rakamları çarpımı \(4 \cdot 5 = 20\)'dir.

4
Çözümlü Soru
Orta Seviye
Ardışık 5 çift sayının toplamı 120'dir.

Bu sayıların en küçüğü ile en büyüğünün toplamı kaçtır?

Çözüm ve Açıklama
💡 Ardışık Sayılar:
  • 📌 Ardışık çift sayılar, aralarındaki farkın 2 olduğu sayılardır.
  • 👉 n tane ardışık sayının toplamı verildiğinde, ortadaki sayı toplamın sayı adedine bölünmesiyle bulunur.
📌 Ortadaki Sayıyı Bulma:

5 tane ardışık çift sayının toplamı 120 olduğuna göre, ortadaki sayı:

\[\frac{120}{5} = 24\]

Bu 5 sayıyı küçükten büyüğe doğru sıralarsak, 24 ortadaki (3. sıradaki) sayıdır.

👉 Sayıları Belirleme:

Ardışık çift sayılar olduğu için, ortadaki sayıdan 2'şer eksilterek veya artırarak diğer sayıları bulabiliriz:

  • 1. sayı (En küçük): \(24 - 2 - 2 = 20\)
  • 2. sayı: \(24 - 2 = 22\)
  • 3. sayı (Ortanca): \(24\)
  • 4. sayı: \(24 + 2 = 26\)
  • 5. sayı (En büyük): \(24 + 2 + 2 = 28\)

Sayılar: 20, 22, 24, 26, 28.

En Küçük ve En Büyük Sayının Toplamı:

En küçük sayı 20, en büyük sayı 28'dir.

Toplamları: \(20 + 28 = 48\)

Ek Bilgi: Ardışık sayılarda en küçük ile en büyüğün toplamı, ortanca sayının iki katına eşittir (eğer sayı adedi tek ise). \(2 \cdot 24 = 48\).

5
Çözümlü Soru
Yeni Nesil Soru
Bir pizzanın \(\frac{1}{4}\)'ü yenildikten sonra, kalan kısmın \(\frac{2}{3}\)'ü daha yenilmiştir.

Buna göre pizzanın başlangıçtaki miktarının kaçta kaçı kalmıştır?

Çözüm ve Açıklama
💡 Kesirlerle İşlemler:
  • 📌 Kesir problemlerinde bütünü 1 olarak kabul edebilir veya uygun bir sayı seçebiliriz.
  • 👉 Adım adım işlemleri takip ederek kalan miktarı bulacağız.
📌 Adım 1: İlk Yenilen Miktar ve Kalan Kısım

Pizzanın tamamı 1 bütün olsun.

\(\frac{1}{4}\)'ü yenildiğine göre, kalan kısım:

\[1 - \frac{1}{4} = \frac{4}{4} - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}\] 👉 Adım 2: Kalan Kısmın Yenilen Miktarı

Kalan kısmın (\(\frac{3}{4}\)'ün) \(\frac{2}{3}\)'ü daha yenilmiştir. Bu miktarı bulmak için çarparız:

\[\frac{3}{4} \times \frac{2}{3} = \frac{6}{12} = \frac{1}{2}\]

Bu, pizzanın başlangıçtaki miktarının \(\frac{1}{2}\)'si kadar daha yenildiği anlamına gelir.

👉 Adım 3: Toplam Yenilen Miktar

Başlangıçta \(\frac{1}{4}\), sonra \(\frac{1}{2}\) (başlangıca göre) yenildi. Toplam yenilen miktar:

\[\frac{1}{4} + \frac{1}{2} = \frac{1}{4} + \frac{2}{4} = \frac{3}{4}\] ✅ Adım 4: Kalan Miktar

Pizzanın tamamından (\(1\)), toplam yenilen miktarı çıkararak kalan kısmı buluruz:

\[1 - \frac{3}{4} = \frac{4}{4} - \frac{3}{4} = \frac{1}{4}\]

Yani, pizzanın başlangıçtaki miktarının \(\frac{1}{4}\)'ü kalmıştır.

6
Çözümlü Soru
Orta Seviye
x bir doğal sayı olmak üzere, \((x-2)!\) ifadesi bir asal sayıya eşit olduğuna göre, x'in alabileceği değerler toplamı kaçtır?
Çözüm ve Açıklama
💡 Asal Sayı ve Faktöriyel Tanımları:
  • 📌 Asal Sayı: 1'den büyük, 1 ve kendisinden başka pozitif tam böleni olmayan sayılardır (2, 3, 5, 7, ...).
  • 📌 Faktöriyel: Bir n doğal sayısının faktöriyeli, n'den 1'e kadar olan tüm doğal sayıların çarpımıdır (\(n! = n \cdot (n-1) \cdot ... \cdot 1\)).
  • Önemli faktöriyel değerleri: \(0! = 1\), \(1! = 1\), \(2! = 2\), \(3! = 6\), \(4! = 24\).
👉 Faktöriyelin Asal Olma Durumu:

Bir faktöriyel ifadesinin asal sayıya eşit olması için çok kısıtlı durumlar vardır. Çünkü faktöriyel değerleri hızla büyür ve 1 dışındaki tüm faktöriyel değerleri bileşik sayıdır (yani 1 ve kendisinden başka bölenleri vardır), 2 ve 3 hariç.

İnceleyelim:

  • Eğer \((x-2)! = 2\) ise, 2 bir asal sayıdır. Bu durumda \(x-2\) kaç olmalıdır?
    • \(2! = 2\) olduğundan, \(x-2 = 2\) olmalıdır.
    • Buradan \(x = 4\) bulunur. (x bir doğal sayı olduğu için 4 geçerlidir.)
  • Eğer \((x-2)! = 3\) ise, 3 bir asal sayıdır. Bu durumda \(x-2\) kaç olmalıdır?
    • Faktöriyel değeri 3 olan bir doğal sayı yoktur. (\(2! = 2\), \(3! = 6\)).
    • Dolayısıyla bu durum mümkün değildir.
  • Eğer \((x-2)! = 5\) veya daha büyük bir asal sayı olsaydı, bu da mümkün olmazdı. Çünkü \(3! = 6\), \(4! = 24\) gibi faktöriyel değerleri 5'ten büyük ve bileşik sayılardır.
  • Peki ya faktöriyel 1'e eşit olsaydı? \((x-2)! = 1\). 1 asal sayı değildir. (\(0! = 1\) ve \(1! = 1\)).
    • Eğer \(x-2 = 0\) ise \(x = 2\) olur. Bu durumda \((2-2)! = 0! = 1\), ancak 1 asal sayı değildir.
    • Eğer \(x-2 = 1\) ise \(x = 3\) olur. Bu durumda \((3-2)! = 1! = 1\), ancak 1 asal sayı değildir.

Sonuç olarak, \((x-2)!\) ifadesinin asal sayıya eşit olduğu tek durum \((x-2)! = 2\) olduğudur.

Bu da bize \(x-2 = 2 \implies x = 4\) değerini verir.

x'in Alabileceği Değerler Toplamı:

x'in alabileceği tek değer 4'tür. Bu nedenle değerler toplamı 4'tür.

7
Çözümlü Soru
Zor Seviye
\( -3 < a < 2 \) ve \( -1 < b < 4 \) olmak üzere, \( 2a - 3b \) ifadesinin alabileceği en büyük tam sayı değeri kaçtır?
Çözüm ve Açıklama
💡 Eşitsizliklerde İşlemler:
  • 📌 Bir eşitsizliği pozitif bir sayıyla çarptığımızda yön değiştirmez.
  • 📌 Bir eşitsizliği negatif bir sayıyla çarptığımızda yön değiştirir.
  • 📌 Eşitsizliklerde toplama işlemi yaparken, eşitsizliklerin yönleri aynı olmalıdır.
  • 👉 Çıkarma işlemi genellikle bir sayıyı negatifle çarpıp sonra toplama işlemine dönüştürülerek yapılır.
📌 \(2a\) için aralık bulma:

Verilen \( -3 < a < 2 \) eşitsizliğini 2 ile çarpalım (pozitif sayı olduğu için yön değişmez):

\[2 \cdot (-3) < 2 \cdot a < 2 \cdot 2\] \[-6 < 2a < 4\] 👉 \(-3b\) için aralık bulma:

Verilen \( -1 < b < 4 \) eşitsizliğini -3 ile çarpalım (negatif sayı olduğu için eşitsizlik yön değiştirecek):

\[-3 \cdot (-1) > -3 \cdot b > -3 \cdot 4\] \[3 > -3b > -12\]

Bu eşitsizliği küçükten büyüğe doğru tekrar yazarsak:

\[-12 < -3b < 3\] 👉 \(2a - 3b\) için aralık bulma (Toplama işlemi):

Şimdi \(2a\) ve \(-3b\) için bulduğumuz aralıkları taraf tarafa toplayabiliriz:

\[-6 < 2a < 4\] \[-12 < -3b < 3\]

------------------

\[-6 + (-12) < 2a + (-3b) < 4 + 3\] \[-18 < 2a - 3b < 7\] ✅ En Büyük Tam Sayı Değeri:

\(2a - 3b\) ifadesinin alabileceği değerler \(-18\) ile \(7\) açık aralığındadır. Bu aralıktaki en büyük tam sayı değeri \(7-1 = 6\)'dır.

8
Çözümlü Soru
Orta Seviye
Dört basamaklı \( 5A2B \) sayısı 3 ve 5 ile tam bölünebilmektedir.

Buna göre A'nın alabileceği değerler toplamı kaçtır?

Çözüm ve Açıklama
💡 Bölünebilme Kuralları:
  • 📌 5 ile Bölünebilme: Bir sayının 5 ile tam bölünebilmesi için birler basamağındaki rakamın 0 veya 5 olması gerekir.
  • 📌 3 ile Bölünebilme: Bir sayının 3 ile tam bölünebilmesi için rakamları toplamının 3'ün katı olması gerekir.
👉 Adım 1: 5 ile Bölünebilme Kuralını Uygulama

\( 5A2B \) sayısının 5 ile tam bölünebilmesi için B rakamı 0 veya 5 olmalıdır.

  • Durum 1: \( B = 0 \)
  • Durum 2: \( B = 5 \)
👉 Adım 2: 3 ile Bölünebilme Kuralını Uygulama

Şimdi her iki durumu ayrı ayrı 3 ile bölünebilme kuralına göre inceleyelim:

  • Durum 1: \( B = 0 \) iken sayı \( 5A20 \) olur.
    • Rakamları toplamı: \(5 + A + 2 + 0 = 7 + A\).
    • Bu toplamın 3'ün katı olması gerekir: \(7 + A = 3k\) (k bir tam sayı).
    • A bir rakam (0'dan 9'a kadar) olduğuna göre, A'nın alabileceği değerler:
      • Eğer \(7 + A = 9\) ise \(A = 2\)
      • Eğer \(7 + A = 12\) ise \(A = 5\)
      • Eğer \(7 + A = 15\) ise \(A = 8\)
    • Bu durumda A'nın alabileceği değerler: {2, 5, 8}.
  • Durum 2: \( B = 5 \) iken sayı \( 5A25 \) olur.
    • Rakamları toplamı: \(5 + A + 2 + 5 = 12 + A\).
    • Bu toplamın 3'ün katı olması gerekir: \(12 + A = 3k\).
    • 12 zaten 3'ün katı olduğu için, A'nın da 3'ün katı olması gerekir.
    • A bir rakam (0'dan 9'a kadar) olduğuna göre, A'nın alabileceği değerler:
      • Eğer \(A = 0\) ise \(12 + 0 = 12\) (3'ün katı)
      • Eğer \(A = 3\) ise \(12 + 3 = 15\) (3'ün katı)
      • Eğer \(A = 6\) ise \(12 + 6 = 18\) (3'ün katı)
      • Eğer \(A = 9\) ise \(12 + 9 = 21\) (3'ün katı)
    • Bu durumda A'nın alabileceği değerler: {0, 3, 6, 9}.
A'nın Alabileceği Değerler Toplamı:

A'nın alabileceği tüm değerler: {2, 5, 8} \(\cup\) {0, 3, 6, 9} = {0, 2, 3, 5, 6, 8, 9}.

Bu değerlerin toplamı:

\[0 + 2 + 3 + 5 + 6 + 8 + 9 = 33\]

İçerik Hazırlanıyor...

Lütfen sayfayı kapatmayın, bu işlem 30-40 saniye sürebilir.