🎓 7. Sınıf
📚 7. Sınıf Matematik
💡 7. Sınıf Matematik: Rasyonel Sayılar Çözümlü Sorular
7. Sınıf Matematik: Rasyonel Sayılar Çözümlü Sorular
Soru 1:
Aşağıda verilen rasyonel sayılardan hangisi sayı doğrusunda \( -1 \) ile \( 0 \) arasında yer alır?
A) \( \frac{3}{4} \)
B) \( -\frac{2}{5} \)
C) \( \frac{5}{2} \)
D) \( -\frac{7}{3} \)
A) \( \frac{3}{4} \)
B) \( -\frac{2}{5} \)
C) \( \frac{5}{2} \)
D) \( -\frac{7}{3} \)
Çözüm:
👉 Çözüm Adımları:
- 💡 Rasyonel Sayıların Konumunu Anlama: Bir rasyonel sayının sayı doğrusundaki yerini bulmak için, sayının pozitif mi negatif mi olduğuna ve tam kısımlarına bakarız.
- 📌 Seçenekleri İnceleme:
- A) \( \frac{3}{4} \): Pozitif bir sayıdır ve \( 0 \) ile \( 1 \) arasındadır. Aradığımız aralıkta değildir.
- B) \( -\frac{2}{5} \): Negatif bir sayıdır. \( \frac{2}{5} \) kesri \( 0 \) ile \( 1 \) arasındadır. Dolayısıyla \( -\frac{2}{5} \) sayısı \( -1 \) ile \( 0 \) arasındadır.
- C) \( \frac{5}{2} \): Pozitif bir sayıdır ve \( 2\frac{1}{2} \) olarak yazılır. Bu sayı \( 2 \) ile \( 3 \) arasındadır. Aradığımız aralıkta değildir.
- D) \( -\frac{7}{3} \): Negatif bir sayıdır ve \( -2\frac{1}{3} \) olarak yazılır. Bu sayı \( -3 \) ile \( -2 \) arasındadır. Aradığımız aralıkta değildir.
- ✅ Sonuç: \( -\frac{2}{5} \) sayısı \( -1 \) ile \( 0 \) arasında yer alır.
Soru 2:
Aşağıdaki toplama işleminin sonucunu bulunuz.
\[ \frac{1}{3} + \frac{2}{5} \]
\[ \frac{1}{3} + \frac{2}{5} \]
Çözüm:
👉 Çözüm Adımları:
- 💡 Payda Eşitleme: Rasyonel sayılarla toplama işlemi yapabilmek için paydaları eşitlememiz gerekir. \( 3 \) ve \( 5 \) sayılarının en küçük ortak katı \( 15 \)'tir.
- 📌 Genişletme:
- Birinci kesri \( 5 \) ile genişletiriz: \( \frac{1}{3} = \frac{1 \times 5}{3 \times 5} = \frac{5}{15} \)
- İkinci kesri \( 3 \) ile genişletiriz: \( \frac{2}{5} = \frac{2 \times 3}{5 \times 3} = \frac{6}{15} \)
- 📝 Toplama İşlemi: Paydalar eşitlendikten sonra payları toplarız, paydayı ise aynen yazarız.
\[ \frac{5}{15} + \frac{6}{15} = \frac{5+6}{15} = \frac{11}{15} \] - ✅ Sonuç: İşlemin sonucu \( \frac{11}{15} \)'tir.
Soru 3:
Aşağıdaki çıkarma işleminin sonucunu bulunuz.
\[ \frac{3}{4} - \left(-\frac{1}{2}\right) \]
\[ \frac{3}{4} - \left(-\frac{1}{2}\right) \]
Çözüm:
👉 Çözüm Adımları:
- 💡 İşaret Kuralı: İki eksi işaretinin yan yana gelmesi, artıya dönüşür. Yani \( -(-) \) işlemi \( + \) işlemine eşittir.
\[ \frac{3}{4} - \left(-\frac{1}{2}\right) = \frac{3}{4} + \frac{1}{2} \] - 📌 Payda Eşitleme: Toplama işlemi yapabilmek için paydaları eşitlememiz gerekir. \( 4 \) ve \( 2 \) sayılarının en küçük ortak katı \( 4 \)'tür.
- 📝 Genişletme:
- Birinci kesrin paydası zaten \( 4 \).
- İkinci kesri \( 2 \) ile genişletiriz: \( \frac{1}{2} = \frac{1 \times 2}{2 \times 2} = \frac{2}{4} \)
- ➕ Toplama İşlemi: Paydalar eşitlendikten sonra payları toplarız.
\[ \frac{3}{4} + \frac{2}{4} = \frac{3+2}{4} = \frac{5}{4} \] - ✅ Sonuç: İşlemin sonucu \( \frac{5}{4} \)'tür.
Soru 4:
Aşağıdaki çarpma işleminin sonucunu en sade haliyle bulunuz.
\[ \left(-\frac{2}{7}\right) \times \left(\frac{14}{5}\right) \]
\[ \left(-\frac{2}{7}\right) \times \left(\frac{14}{5}\right) \]
Çözüm:
👉 Çözüm Adımları:
- 💡 İşaret Tespiti: Negatif bir sayı ile pozitif bir sayının çarpımı negatif olacaktır.
- 📌 Sadeleştirme: Çarpma işleminde, pay ile payda arasında çapraz sadeleştirme yapabiliriz. \( 2 \) ve \( 5 \) arasında sadeleştirme yok. \( 7 \) ve \( 14 \) arasında sadeleştirme yapabiliriz. \( 14 \), \( 7 \)'nin \( 2 \) katıdır.
\[ -\frac{2}{\cancel{7}_1} \times \frac{\cancel{14}^2}{5} \] - 📝 Çarpma İşlemi: Sadeleştirme sonrası kalan payları birbiriyle, paydaları birbiriyle çarparız.
\[ -\frac{2}{1} \times \frac{2}{5} = -\frac{2 \times 2}{1 \times 5} = -\frac{4}{5} \] - ✅ Sonuç: İşlemin sonucu \( -\frac{4}{5} \)'tir.
Soru 5:
Aşağıdaki bölme işleminin sonucunu bulunuz.
\[ \frac{5}{6} \div \left(-\frac{10}{3}\right) \]
\[ \frac{5}{6} \div \left(-\frac{10}{3}\right) \]
Çözüm:
👉 Çözüm Adımları:
- 💡 Bölme Kuralı: Rasyonel sayılarda bölme işlemi yaparken, birinci sayıyı aynen yazarız, ikinci sayıyı ters çevirip çarparız.
- 📌 İşaret Tespiti: Pozitif bir sayının negatif bir sayıya bölümü negatif olacaktır.
- 🔄 Ters Çevirme ve Çarpma:
\[ \frac{5}{6} \div \left(-\frac{10}{3}\right) = \frac{5}{6} \times \left(-\frac{3}{10}\right) \] - 📝 Sadeleştirme: Çapraz sadeleştirme yapabiliriz. \( 5 \) ile \( 10 \) sadeleşir ( \( 10 \), \( 5 \)'in \( 2 \) katıdır). \( 3 \) ile \( 6 \) sadeleşir ( \( 6 \), \( 3 \)'ün \( 2 \) katıdır).
\[ -\frac{\cancel{5}^1}{\cancel{6}_2} \times \frac{\cancel{3}^1}{\cancel{10}_2} \] - ✖️ Çarpma İşlemi: Sadeleştirme sonrası kalan payları ve paydaları çarparız.
\[ -\frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = -\frac{1 \times 1}{2 \times 2} = -\frac{1}{4} \] - ✅ Sonuç: İşlemin sonucu \( -\frac{1}{4} \)'tür.
Soru 6:
Bir pastanın \( \frac{1}{4} \)'ünü Ayşe, kalan pastanın \( \frac{1}{3} \)'ünü ise Fatma yemiştir. Buna göre, pastanın kaçta kaçı yenilmiştir?
Çözüm:
👉 Çözüm Adımları:
- 💡 Ayşe'nin Yediği Miktar: Ayşe pastanın \( \frac{1}{4} \)'ünü yemiştir.
- 📌 Kalan Pasta Miktarı: Pastanın tamamı \( 1 \) olarak kabul edilirse, Ayşe yedikten sonra kalan miktar:
\[ 1 - \frac{1}{4} = \frac{4}{4} - \frac{1}{4} = \frac{3}{4} \] Pastanın \( \frac{3}{4} \)'ü kalmıştır. - 📝 Fatma'nın Yediği Miktar: Fatma kalan pastanın (yani \( \frac{3}{4} \)'ünün) \( \frac{1}{3} \)'ünü yemiştir. Bu durumda Fatma'nın yediği miktar:
\[ \frac{3}{4} \times \frac{1}{3} = \frac{\cancel{3}^1}{4} \times \frac{1}{\cancel{3}_1} = \frac{1}{4} \] Fatma pastanın \( \frac{1}{4} \)'ünü yemiştir. - ➕ Toplam Yenilen Miktar: Ayşe ve Fatma'nın yedikleri miktarları toplarız.
\[ \text{Toplam Yenilen} = \text{Ayşe'nin Yediği} + \text{Fatma'nın Yediği} \] \[ \text{Toplam Yenilen} = \frac{1}{4} + \frac{1}{4} = \frac{1+1}{4} = \frac{2}{4} \] - Simplification: En sade haliyle:
\[ \frac{2}{4} = \frac{1}{2} \] - ✅ Sonuç: Pastanın toplamda \( \frac{1}{2} \)'si (yarısı) yenilmiştir.
Soru 7:
Devirli ondalık gösterimi \( 0,\overline{45} \) olan rasyonel sayı ile \( \frac{1}{9} \) rasyonel sayısının toplamı kaçtır?
Çözüm:
👉 Çözüm Adımları:
- 💡 Devirli Ondalık Sayıyı Rasyonel Sayıya Çevirme: Bir devirli ondalık sayıyı rasyonel sayıya çevirirken şu kuralı kullanırız:
\[ \text{Sayı} = \frac{\text{Tüm Sayı} - \text{Devretmeyen Kısım}}{\text{Devreden Kadar 9, Devretmeyen Kadar 0}} \]
\( 0,\overline{45} \) sayısında:- Tüm sayı: \( 45 \) (virgül ve devir çizgisi yokmuş gibi)
- Devretmeyen kısım: \( 0 \)
- Devreden basamak sayısı: \( 2 \) (4 ve 5 devrediyor), bu yüzden paydaya iki tane \( 9 \) yazarız.
- Devretmeyen ondalık basamak sayısı: \( 0 \), bu yüzden paydaya \( 0 \) eklenmez.
Dolayısıyla, \( 0,\overline{45} = \frac{45-0}{99} = \frac{45}{99} \). - 📌 Sadeleştirme: \( \frac{45}{99} \) kesrini sadeleştirelim. Hem pay hem de payda \( 9 \)'a bölünür.
\[ \frac{45 \div 9}{99 \div 9} = \frac{5}{11} \] Yani, \( 0,\overline{45} = \frac{5}{11} \). - ➕ Toplama İşlemi: Şimdi \( \frac{5}{11} \) ile \( \frac{1}{9} \) sayılarını toplayalım. Paydaları eşitlememiz gerekir. \( 11 \) ve \( 9 \)'un en küçük ortak katı \( 99 \)'dur.
\[ \frac{5}{11} + \frac{1}{9} = \frac{5 \times 9}{11 \times 9} + \frac{1 \times 11}{9 \times 11} \] \[ = \frac{45}{99} + \frac{11}{99} \] \[ = \frac{45+11}{99} = \frac{56}{99} \] - ✅ Sonuç: Toplamın sonucu \( \frac{56}{99} \)'dur.
Soru 8:
Bir manav elindeki \( 40 \) kg portakalın önce \( \frac{3}{8} \)'ini, sonra kalan portakalların \( \frac{1}{5} \)'ini satmıştır. Manavın elinde kaç kg portakal kalmıştır?
Çözüm:
👉 Çözüm Adımları:
- 💡 Başlangıç Miktarı: Manavın başlangıçta \( 40 \) kg portakalı var.
- 📌 İlk Satılan Miktar: Manav, \( 40 \) kg portakalın \( \frac{3}{8} \)'ini satmıştır.
\[ 40 \times \frac{3}{8} = \frac{40}{1} \times \frac{3}{8} = \frac{\cancel{40}^5 \times 3}{\cancel{8}_1} = 5 \times 3 = 15 \text{ kg} \] İlk başta \( 15 \) kg portakal satılmıştır. - 📝 Kalan Portakal Miktarı (İlk Satış Sonrası):
\[ 40 \text{ kg} - 15 \text{ kg} = 25 \text{ kg} \] Manavın elinde \( 25 \) kg portakal kalmıştır. - 🍎 İkinci Satılan Miktar: Kalan \( 25 \) kg portakalın \( \frac{1}{5} \)'ini satmıştır.
\[ 25 \times \frac{1}{5} = \frac{25}{1} \times \frac{1}{5} = \frac{\cancel{25}^5 \times 1}{\cancel{5}_1} = 5 \times 1 = 5 \text{ kg} \] İkinci satışta \( 5 \) kg portakal satılmıştır. - 📉 Son Kalan Portakal Miktarı: İkinci satıştan sonra manavın elinde kalan portakal miktarı:
\[ 25 \text{ kg} - 5 \text{ kg} = 20 \text{ kg} \] - ✅ Sonuç: Manavın elinde \( 20 \) kg portakal kalmıştır.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.cepokul.com/sinav/7-sinif-matematik-rasyonel-sayilar/sorular