💡 8. Sınıf Türkçe: Fiilimsiler (Eylemsiler) Çözümlü Sorular
1
Çözümlü Soru
Kolay Seviye
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil (mastar) kullanılmıştır?
A) Gülmek sana çok yakışıyor.
B) Koşan çocuk merdivenlerden düştü.
C) Eve gelir gelmez uyudu.
D) Çalıştıkça başarırsın.
Çözüm ve Açıklama
💡 İsim-fiil (mastar), fiillere "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek oluşturulan ve cümlede isim gibi kullanılan sözcüklerdir.
👉 A seçeneğinde "Gülmek" kelimesi, "gül-" fiiline "-mek" eki getirilerek oluşturulmuş bir isim-fiildir. Cümlede özne görevinde kullanılmıştır.
👉 B seçeneğindeki "koşan" kelimesi sıfat-fiildir.
👉 C seçeneğindeki "gelir gelmez" zarf-fiildir.
👉 D seçeneğindeki "çalıştıkça" zarf-fiildir.
✅ Doğru cevap A seçeneğidir.
2
Çözümlü Soru
Kolay Seviye
"Yaralı kuşu uçan bir halden kurtardık." cümlesindeki altı çizili sözcüğün türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) İsim-fiil
B) Sıfat-fiil
C) Zarf-fiil
D) Çekimli fiil
Çözüm ve Açıklama
💡 Sıfat-fiil (ortaç), fiillere "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri getirilerek oluşturulan ve cümlede sıfat görevinde kullanılan sözcüklerdir.
👉 "Uçan" kelimesi, "uç-" fiiline "-an" eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu kelime, kendisinden sonraki "halden" kelimesini niteleyerek sıfat görevinde kullanılmıştır. Bu nedenle sıfat-fiildir.
✅ Doğru cevap B seçeneğidir.
3
Çözümlü Soru
Kolay Seviye
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiil (bağ-fiil, ulaç) kullanılmıştır?
A) Kitap okumayı çok seviyorum.
B) Görünen köy kılavuz istemez.
C) Onu görünce çok sevindim.
D) İçilecek su kalmamış.
Çözüm ve Açıklama
💡 Zarf-fiil (bağ-fiil, ulaç), fiillere "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -dığında, -casına, -a...a, -maksızın" gibi ekler getirilerek oluşturulan ve cümlede zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir.
👉 A seçeneğindeki "okumayı" isim-fiildir.
👉 B seçeneğindeki "görünen" sıfat-fiildir.
👉 C seçeneğindeki "görünce" kelimesi, "gör-" fiiline "-ünce" eki getirilerek oluşturulmuş bir zarf-fiildir. "Ne zaman sevindim?" sorusuna cevap vererek zarf görevinde kullanılmıştır.
👉 D seçeneğindeki "içilecek" sıfat-fiildir.
✅ Doğru cevap C seçeneğidir.
4
Çözümlü Soru
Orta Seviye
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem isim-fiil hem de sıfat-fiil bir arada kullanılmıştır?
A) Dersten çıkar çıkmaz soluğu bahçede aldı.
B) Gezmek, insanı dinlendiren bir eylemdir.
C) Yürüyerek gelmesi hepimizi şaşırttı.
D) Koşanlar yoruldukça yavaşlıyorlardı.
Çözüm ve Açıklama
📌 Bu soruda birden fazla fiilimsi türünü aynı cümlede bulmamız isteniyor.
👉 A seçeneğinde "çıkar çıkmaz" zarf-fiildir. Başka fiilimsi yoktur.
"Dinlendiren" kelimesi, "-en" ekiyle oluşmuş sıfat-fiildir ve "eylem" kelimesini nitelemiştir.
Bu cümlede hem isim-fiil hem de sıfat-fiil bulunmaktadır.
👉 C seçeneğinde "yürüyerek" zarf-fiil, "gelmesi" isim-fiildir. Sıfat-fiil yoktur.
👉 D seçeneğinde "koşanlar" adlaşmış sıfat-fiil, "yoruldukça" zarf-fiildir.
✅ Doğru cevap B seçeneğidir.
5
Çözümlü Soru
Orta Seviye
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-ma / -me" ekiyle türemiş sözcük, kalıcı bir ad olmuştur?
A) Kitap okuma alışkanlığı edinmeliyiz.
B) Bu dondurma çok lezzetliymiş.
C) Kapıyı açma, yabancılar var.
D) Onunla konuşma isteğim vardı.
Çözüm ve Açıklama
💡 İsim-fiil eklerinden "-ma / -me" bazen bir varlığa veya kavrama kalıcı ad olabilir. Bu durumda fiilimsi özelliğini kaybeder ve isimleşir.
👉 A seçeneğindeki "okuma", hala bir eylemin adıdır (okuma eylemi).
👉 B seçeneğindeki "dondurma" kelimesi, bir yiyeceğin adı olmuştur. Artık "dondurmak" eyleminin kendisi değil, bir nesneyi karşılamaktadır. Bu nedenle kalıcı addır.
👉 C seçeneğindeki "açma", olumsuzluk eki olarak kullanılmıştır, fiilimsi değildir.
👉 D seçeneğindeki "konuşma", bir eylemin adıdır (konuşma eylemi).
✅ Doğru cevap B seçeneğidir.
6
Çözümlü Soru
Orta Seviye
"Bahçede oynayanlar neşeyle gülüşüyordu." cümlesindeki altı çizili sözcüğün fiilimsi türü ve özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) İsim-fiil
B) Zarf-fiil
C) Adlaşmış sıfat-fiil
D) Çekimli fiil
Çözüm ve Açıklama
📌 Adlaşmış sıfat-fiil, sıfat-fiil ekini alan sözcüğün nitelediği ismin düşmesi ve sıfat-fiilin ismin yerine geçerek isim gibi kullanılması durumudur.
👉 "Oynayanlar" kelimesi, aslında "oynayan çocuklar" veya "oynayan kişiler" şeklinde olması gereken bir yapıdır. Burada "çocuklar" veya "kişiler" ismi düşmüş, "-an" sıfat-fiil eki almış "oynayan" kelimesi, ismin yerini alarak adlaşmıştır.
✅ Doğru cevap C seçeneğidir.
7
Çözümlü Soru
Zor Seviye
"Eve gelirken annesini gören çocuk, koşarak ona sarıldı." cümlesindeki fiilimsilerin türleri sırasıyla hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A) Zarf-fiil, İsim-fiil, Sıfat-fiil
B) Sıfat-fiil, Zarf-fiil, İsim-fiil
C) Zarf-fiil, Sıfat-fiil, Zarf-fiil
D) İsim-fiil, Sıfat-fiil, Zarf-fiil
Çözüm ve Açıklama
👉 Cümledeki fiilimsileri tek tek inceleyelim:
1. "Gelirken": "gel-" fiiline "-irken" eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu bir zarf-fiildir. (Ne zaman sarıldı? - Gelirken)
2. "Gören": "gör-" fiiline "-en" eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu bir sıfat-fiildir ve "çocuk" ismini nitelemiştir. (Nasıl çocuk? - Gören çocuk)
3. "Koşarak": "koş-" fiiline "-arak" eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu da bir zarf-fiildir. (Nasıl sarıldı? - Koşarak)
📌 Buna göre fiilimsilerin türleri sırasıyla Zarf-fiil, Sıfat-fiil, Zarf-fiil şeklindedir.
✅ Doğru cevap C seçeneğidir.
8
Çözümlü Soru
Orta Seviye
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-ma / -me" eki, diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?
A) Bu konuyu bir daha tartışma.
B) Yaramazlık yapma, uslu dur.
C) Onunla konuşma kararı aldık.
D) Sakın oraya gitme.
Çözüm ve Açıklama
💡 "-ma / -me" eki, Türkçede hem isim-fiil eki hem de olumsuzluk eki olarak kullanılabilir. Bu soruda bu ayrımı yapmamız isteniyor.
👉 A seçeneğindeki "tartışma", fiile gelerek eylemin yapılmaması gerektiğini bildiren bir olumsuzluk ekidir.
👉 B seçeneğindeki "yapma", fiile gelerek eylemin yapılmaması gerektiğini bildiren bir olumsuzluk ekidir.
👉 C seçeneğindeki "konuşma", "konuş-" fiiline gelerek bir eylemin adını oluşturmuştur. Bu bir isim-fiil ekidir. (konuşma eylemi)
👉 D seçeneğindeki "gitme", fiile gelerek eylemin yapılmaması gerektiğini bildiren bir olumsuzluk ekidir.
📌 C seçeneğindeki "-ma" eki isim-fiil iken, diğer seçeneklerdeki "-ma" ekleri olumsuzluk anlamı katmıştır.
✅ Doğru cevap C seçeneğidir.
8. Sınıf Türkçe: Fiilimsiler (Eylemsiler) Çözümlü Sorular
Soru 1:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde isim-fiil (mastar) kullanılmıştır?
A) Gülmek sana çok yakışıyor.
B) Koşan çocuk merdivenlerden düştü.
C) Eve gelir gelmez uyudu.
D) Çalıştıkça başarırsın.
Çözüm:
💡 İsim-fiil (mastar), fiillere "-ma, -ış, -mak" ekleri getirilerek oluşturulan ve cümlede isim gibi kullanılan sözcüklerdir.
👉 A seçeneğinde "Gülmek" kelimesi, "gül-" fiiline "-mek" eki getirilerek oluşturulmuş bir isim-fiildir. Cümlede özne görevinde kullanılmıştır.
👉 B seçeneğindeki "koşan" kelimesi sıfat-fiildir.
👉 C seçeneğindeki "gelir gelmez" zarf-fiildir.
👉 D seçeneğindeki "çalıştıkça" zarf-fiildir.
✅ Doğru cevap A seçeneğidir.
Soru 2:
"Yaralı kuşu uçan bir halden kurtardık." cümlesindeki altı çizili sözcüğün türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) İsim-fiil
B) Sıfat-fiil
C) Zarf-fiil
D) Çekimli fiil
Çözüm:
💡 Sıfat-fiil (ortaç), fiillere "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri getirilerek oluşturulan ve cümlede sıfat görevinde kullanılan sözcüklerdir.
👉 "Uçan" kelimesi, "uç-" fiiline "-an" eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu kelime, kendisinden sonraki "halden" kelimesini niteleyerek sıfat görevinde kullanılmıştır. Bu nedenle sıfat-fiildir.
✅ Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 3:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf-fiil (bağ-fiil, ulaç) kullanılmıştır?
A) Kitap okumayı çok seviyorum.
B) Görünen köy kılavuz istemez.
C) Onu görünce çok sevindim.
D) İçilecek su kalmamış.
Çözüm:
💡 Zarf-fiil (bağ-fiil, ulaç), fiillere "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -dığında, -casına, -a...a, -maksızın" gibi ekler getirilerek oluşturulan ve cümlede zarf görevinde kullanılan sözcüklerdir.
👉 A seçeneğindeki "okumayı" isim-fiildir.
👉 B seçeneğindeki "görünen" sıfat-fiildir.
👉 C seçeneğindeki "görünce" kelimesi, "gör-" fiiline "-ünce" eki getirilerek oluşturulmuş bir zarf-fiildir. "Ne zaman sevindim?" sorusuna cevap vererek zarf görevinde kullanılmıştır.
👉 D seçeneğindeki "içilecek" sıfat-fiildir.
✅ Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 4:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem isim-fiil hem de sıfat-fiil bir arada kullanılmıştır?
A) Dersten çıkar çıkmaz soluğu bahçede aldı.
B) Gezmek, insanı dinlendiren bir eylemdir.
C) Yürüyerek gelmesi hepimizi şaşırttı.
D) Koşanlar yoruldukça yavaşlıyorlardı.
Çözüm:
📌 Bu soruda birden fazla fiilimsi türünü aynı cümlede bulmamız isteniyor.
👉 A seçeneğinde "çıkar çıkmaz" zarf-fiildir. Başka fiilimsi yoktur.
"Dinlendiren" kelimesi, "-en" ekiyle oluşmuş sıfat-fiildir ve "eylem" kelimesini nitelemiştir.
Bu cümlede hem isim-fiil hem de sıfat-fiil bulunmaktadır.
👉 C seçeneğinde "yürüyerek" zarf-fiil, "gelmesi" isim-fiildir. Sıfat-fiil yoktur.
👉 D seçeneğinde "koşanlar" adlaşmış sıfat-fiil, "yoruldukça" zarf-fiildir.
✅ Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 5:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-ma / -me" ekiyle türemiş sözcük, kalıcı bir ad olmuştur?
A) Kitap okuma alışkanlığı edinmeliyiz.
B) Bu dondurma çok lezzetliymiş.
C) Kapıyı açma, yabancılar var.
D) Onunla konuşma isteğim vardı.
Çözüm:
💡 İsim-fiil eklerinden "-ma / -me" bazen bir varlığa veya kavrama kalıcı ad olabilir. Bu durumda fiilimsi özelliğini kaybeder ve isimleşir.
👉 A seçeneğindeki "okuma", hala bir eylemin adıdır (okuma eylemi).
👉 B seçeneğindeki "dondurma" kelimesi, bir yiyeceğin adı olmuştur. Artık "dondurmak" eyleminin kendisi değil, bir nesneyi karşılamaktadır. Bu nedenle kalıcı addır.
👉 C seçeneğindeki "açma", olumsuzluk eki olarak kullanılmıştır, fiilimsi değildir.
👉 D seçeneğindeki "konuşma", bir eylemin adıdır (konuşma eylemi).
✅ Doğru cevap B seçeneğidir.
Soru 6:
"Bahçede oynayanlar neşeyle gülüşüyordu." cümlesindeki altı çizili sözcüğün fiilimsi türü ve özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
A) İsim-fiil
B) Zarf-fiil
C) Adlaşmış sıfat-fiil
D) Çekimli fiil
Çözüm:
📌 Adlaşmış sıfat-fiil, sıfat-fiil ekini alan sözcüğün nitelediği ismin düşmesi ve sıfat-fiilin ismin yerine geçerek isim gibi kullanılması durumudur.
👉 "Oynayanlar" kelimesi, aslında "oynayan çocuklar" veya "oynayan kişiler" şeklinde olması gereken bir yapıdır. Burada "çocuklar" veya "kişiler" ismi düşmüş, "-an" sıfat-fiil eki almış "oynayan" kelimesi, ismin yerini alarak adlaşmıştır.
✅ Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 7:
"Eve gelirken annesini gören çocuk, koşarak ona sarıldı." cümlesindeki fiilimsilerin türleri sırasıyla hangi seçenekte doğru verilmiştir?
A) Zarf-fiil, İsim-fiil, Sıfat-fiil
B) Sıfat-fiil, Zarf-fiil, İsim-fiil
C) Zarf-fiil, Sıfat-fiil, Zarf-fiil
D) İsim-fiil, Sıfat-fiil, Zarf-fiil
Çözüm:
👉 Cümledeki fiilimsileri tek tek inceleyelim:
1. "Gelirken": "gel-" fiiline "-irken" eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu bir zarf-fiildir. (Ne zaman sarıldı? - Gelirken)
2. "Gören": "gör-" fiiline "-en" eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu bir sıfat-fiildir ve "çocuk" ismini nitelemiştir. (Nasıl çocuk? - Gören çocuk)
3. "Koşarak": "koş-" fiiline "-arak" eki getirilerek oluşturulmuştur. Bu da bir zarf-fiildir. (Nasıl sarıldı? - Koşarak)
📌 Buna göre fiilimsilerin türleri sırasıyla Zarf-fiil, Sıfat-fiil, Zarf-fiil şeklindedir.
✅ Doğru cevap C seçeneğidir.
Soru 8:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "-ma / -me" eki, diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?
A) Bu konuyu bir daha tartışma.
B) Yaramazlık yapma, uslu dur.
C) Onunla konuşma kararı aldık.
D) Sakın oraya gitme.
Çözüm:
💡 "-ma / -me" eki, Türkçede hem isim-fiil eki hem de olumsuzluk eki olarak kullanılabilir. Bu soruda bu ayrımı yapmamız isteniyor.
👉 A seçeneğindeki "tartışma", fiile gelerek eylemin yapılmaması gerektiğini bildiren bir olumsuzluk ekidir.
👉 B seçeneğindeki "yapma", fiile gelerek eylemin yapılmaması gerektiğini bildiren bir olumsuzluk ekidir.
👉 C seçeneğindeki "konuşma", "konuş-" fiiline gelerek bir eylemin adını oluşturmuştur. Bu bir isim-fiil ekidir. (konuşma eylemi)
👉 D seçeneğindeki "gitme", fiile gelerek eylemin yapılmaması gerektiğini bildiren bir olumsuzluk ekidir.
📌 C seçeneğindeki "-ma" eki isim-fiil iken, diğer seçeneklerdeki "-ma" ekleri olumsuzluk anlamı katmıştır.