📝 9. Sınıf Matematik: Öklid, Pisagor, Thales Konu Özeti
📐 Pisagor Teoremi
Bir dik üçgende dik kenarların uzunluklarının kareleri toplamı, hipotenüsün uzunluğunun karesine eşittir. Bir ABC üçgeninde A açısı \( 90^\circ \) olsun. Dik kenarlar a ve b, hipotenüs c olmak üzere:
Pisagor Bağıntısı: \( a^2 + b^2 = c^2 \)
Bu bağıntı sayesinde iki kenarı bilinen dik üçgenlerin üçüncü kenarı kolaylıkla bulunabilir. Özel üçgenler (3-4-5, 5-12-13 gibi) bu bağıntının sık kullanılan tam sayı sonuçlarıdır.
📏 Öklid Bağıntıları
Bir dik üçgende, dik açının olduğu köşeden hipotenüse bir dikme indirildiğinde oluşan bağıntılardır. Dik üçgenin hipotenüsüne inen yükseklik h, hipotenüsü ayırdığı parçalar p ve k, dik kenarlar ise b ve c olsun.
- Yükseklik bağıntısı: \( h^2 = p \times k \)
- Dik kenar bağıntıları: \( c^2 = p \times (p+k) \) ve \( b^2 = k \times (p+k) \)
- Alan bağıntısı: \( b \times c = a \times h \)
Not: Öklid bağıntılarını kullanabilmek için üçgenin mutlaka dik üçgen olması ve dik köşeden hipotenüse dikme inmesi gerekir.
📍 Thales Teoremi
Thales teoremi, paralellik esasına dayanır. Birbirini kesen iki doğrunun, en az iki paralel doğru tarafından kesilmesi durumunda oluşan oranları ifade eder.
Temel Thales Teoremi
Bir üçgenin bir kenarına paralel olan bir doğru, diğer iki kenarı kestiğinde, kestiği kenarlar üzerinde orantılı parçalar oluşturur. Bir ABC üçgeninde, BC kenarına paralel bir DE doğrusu çizilirse:
- \( \frac{AD}{AB} = \frac{AE}{AC} = \frac{DE}{BC} \)
Karşılıklı Oranlar
Aynı zamanda kenarlar üzerindeki parçalar arasında şu ilişki kurulur:
- \( \frac{AD}{DB} = \frac{AE}{EC} \)
| Teorem | Temel Şart |
|---|---|
| Pisagor | Dik Üçgen |
| Öklid | Dikten Dik İnmesi |
| Thales | Paralellik |