📝 9. Sınıf Matematik: Uslü Konu Özeti
Üslü İfadeler 🔢
Bir sayının kendisi ile tekrarlı çarpımını kısa yoldan göstermeye üslü ifade denir. \( a \) bir gerçel sayı ve \( n \) bir pozitif tam sayı olmak üzere, \( n \) tane \( a \) sayısının çarpımı \( a^n \) şeklinde gösterilir.
Temel Kavramlar
- \( a^n \) ifadesinde \( a \) taban, \( n \) ise üs (kuvvet) olarak adlandırılır.
- \( a^1 = a \)
- \( a^0 = 1 \) (Burada \( a \neq 0 \) olmalıdır.)
- \( 0^0 \) ifadesi belirsizdir.
Üslü Sayılarda İşlemler
1. Çarpma İşlemi
Tabanları aynı olan üslü ifadeler çarpılırken üsler toplanır ve ortak tabana üs olarak yazılır:
\( a^x \cdot a^y = a^{x+y} \)
Üsleri aynı olan ifadeler çarpılırken tabanlar çarpılır ve ortak üs aynen yazılır:
\( a^x \cdot b^x = (a \cdot b)^x \)
2. Bölme İşlemi
Tabanları aynı olan üslü ifadeler bölünürken payın üssünden paydanın üssü çıkarılır:
\( \frac{a^x}{a^y} = a^{x-y} \)
Üsleri aynı olan ifadeler bölünürken tabanlar bölünür ve ortak üs aynen yazılır:
\( \frac{a^x}{b^x} = (\frac{a}{b})^x \)
Üssün Üssü
Bir üslü ifadenin tekrar üssü alındığında üsler birbiri ile çarpılır:
\( (a^x)^y = a^{x \cdot y} \)
Önemli Not: Negatif bir sayının çift kuvveti pozitif, tek kuvveti ise negatiftir. Parantez kullanımına dikkat edilmelidir. Örneğin, \( (-2)^2 = 4 \) iken \( -2^2 = -4 \) sonucunu verir.
Üslü Denklemler
Tabanları \( 1, -1 \) ve \( 0 \) dan farklı olan üslü denklemlerde, tabanlar eşitse üsler de birbirine eşittir:
Eğer \( a^x = a^y \) ise \( x = y \) olur.
| İşlem | Kural |
|---|---|
| Negatif Üs | \( a^{-n} = \frac{1}{a^n} \) |
| Rasyonel Üs | \( (\frac{a}{b})^{-n} = (\frac{b}{a})^n \) |